Την Τετάρτη βγήκαν τα αποτελέσματα των φετινών Πανελλαδικών Εξετάσεων. Ακολουθεί η δημοσιοποίηση, από το Υπουργείο Παιδείας, της αυθαίρετης καρμανιόλας που αποκαλείται «Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής» και πετάει εξαρχής εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεκάδες χιλιάδες παιδιά. Για τα υπόλοιπα, η υποβολή των μηχανογραφικών, που απαιτεί ειδικές ικανότητες, αποτελεί την τελευταία δοκιμασία…
Ταυτόχρονα έχει αναζωπυρωθεί μια υποκριτική συζήτηση για την κατάσταση της παιδείας, επικεντρωμένη όχι στην ουσία των προβλημάτων αλλά στο «πιασάρικο» ζήτημα της κατάργησης των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Φρόντισαν να πάει προς τα εκεί η συζήτηση τόσο οι κυβερνώντες, που σχεδιάζουν τη νιοστή «μεταρρύθμιση» του συστήματος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όσο και η αντιπολίτευση, με επισπεύδοντα τον Αλέξη Τσίπρα που υπόσχεται εδώ και τώρα κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Οπωσδήποτε όλοι μαζί θεωρούν «τελειωμένη δουλειά» την ιδιωτικοποίηση, με ναυαρχίδες τα… οροφοδιαμερίσματα που παριστάνουν ότι είναι πανεπιστήμια.
Για αυτά μιλήσαμε με την Γιάννα Γιαννουλοπούλου, γλωσσολόγο και καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, η οποία με τις απαντήσεις της φωτίζει σημαντικές πλευρές του προβλήματος και δίνει το περίγραμμα του προσανατολισμού που θα ήταν αναγκαίος για να επιδιωχθεί η διάσωση και αναγέννηση της δημόσιας παιδείας.
Κυρία Γιαννουλοπούλου, πέρυσι στη ΔΕΘ ο πρωθυπουργός εξήγγειλε τη «θέσπιση Εθνικού Απολυτηρίου με το οποίο οι κάτοχοί του θα εισάγονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση». Πριν ένα μήνα η υπουργός Παιδείας αποκάλυψε ότι μια επιτροπή «τουλάχιστον 100 ατόμων» προετοιμάζει τη νιοστή σχετική μεταρρύθμιση. Λίγες μέρες μετά τις δηλώσεις της κυρίας Ζαχαράκη, ο Αλέξης Τσίπρας υποσχέθηκε μια κι έξω την «κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων» και «ένα μοντέλο εισαγωγής με το οποίο όλα τα παιδιά θα έχουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση». Έχουμε εδώ ένα διαγωνισμό κατανόησης της πολιτικής ηγεσίας για το άγχος των μαθητών και για την αγωνία και αφαίμαξη των γονιών τους;
Τα σχέδια και οι υποσχέσεις περί Εθνικού Απολυτηρίου, κατάργησης των Πανελλαδικών Εξετάσεων κ.ο.κ., που έρχονται και επανέρχονται, είναι πλέον σε απόλυτη σύνδεση με την ιδιωτικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ήδη φέτος ζητούν έγκριση λειτουργίας 3-4 ιδιωτικές νομικές σχολές που πέρυσι είχαν κοπεί διότι δεν πληρούσαν καμία από τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Την ίδια στιγμή παραμένει ως κύριος στόχος των κυβερνώντων η κατάργηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, ακριβώς επειδή γνωρίζουν ότι ο νόμος του 2024, που νομιμοποιεί τα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων, είναι οριακά συνταγματικός, αλλά κι επειδή θέλουν να απαλλαγούν από κάθε περιορισμό στην εξάπλωση ιδιωτικών τριτοβάθμιων σχολών. Επιπλέον, ήδη λειτουργούν ιδιωτικοποιημένα προγράμματα εντός δημόσιων πανεπιστημίων, και η τάση είναι αυτά να γενικευθούν, και σε προπτυχιακό επίπεδο.
Εν πάση περιπτώσει, ένα ιδιωτικοποιημένο πανεπιστήμιο δεν έχει ανάγκη τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Το μόνο που χρειάζεται είναι πελάτες. Κι όλο αυτό οι κυβερνώντες αλλά και οι επίδοξοί διάδοχοί τους το πλασάρουν ως συμπόνια για τα παιδιά κι ως χτύπημα της παραπαιδείας! Ας συμπληρώσουμε ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις, εκτός από το ότι θεωρούνται –και είναι– αντικειμενικό σύστημα αξιολόγησης, έχουν ταυτιστεί με μια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση που λειτουργούσε ως μηχανισμός κοινωνικής κινητικότητας στην ελληνική κοινωνία. Η απεμπόληση αυτής της κοινωνικής κινητικότητας, η αύξηση των οικονομικών και ταξικών ανισοτήτων, επιβεβαιώνεται και συμβολοποιείται με την κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων. Το γνωστό μοτίβο περί «ψυκτικού από το Περιστέρι» έχει επιβληθεί ως κυρίαρχη ιδεολογία, ενώ ο αντίλογος σε αυτήν είναι αναιμικός.
Ένα ιδιωτικοποιημένο πανεπιστήμιο δεν έχει ανάγκη τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Το μόνο που χρειάζεται είναι πελάτες. Κι αυτό το πλασάρουν ως συμπόνια για τα παιδιά κι ως χτύπημα της παραπαιδείας!
Λένε ότι για την εισαγωγή στα ΑΕΙ θα μετρούν οι βαθμοί πολλών μαθημάτων σε όλες τις τάξεις του Λυκείου. Άρα για ποιο περιορισμό της παραπαιδείας μιλάμε;
Αυτά είναι παραμύθια. Τα φροντιστήρια θα κάνουν πάρτι με τέτοιου είδους σύστημα, που στοχεύει στην περαιτέρω προώθηση της διάλυσης του δημόσιου σχολείου και θέλει μια παιδεία πλήρως ιδιωτικοποιημένη. Εδώ έχουμε φτάσει ήδη στο σημείο να μιλάμε για «μικρές Πανελλαδικές», με την ανάλογη προσφυγή και επένδυση σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα, όσον αφορά τις εξετάσεις μαθητών που τελειώνουν το Δημοτικό και επιδιώκουν την εισαγωγή σε πρότυπα ή στα λεγόμενα Ωνάσεια σχολεία, ή τη φοίτηση με υποτροφία σε ιδιωτικά γυμνάσια και λύκεια. Δεδομένου ότι για την εισαγωγή σε αυτά απαιτείται η επιτυχία σε εξετάσεις επιπέδου Πανελλαδικών, με ύλη πολύ δυσκολότερη από αυτήν που διδάσκεται στο Δημοτικό, χιλιάδες παιδιά ηλικίας 11-12 ετών κάνουν καθημερινά φροντιστήρια και ιδιαίτερα ήδη από την Πέμπτη Δημοτικού! Οι δε γονείς τους πληρώνουν αδρά με την ελπίδα τα παιδιά τους να μπουν σε ένα καλό δημόσιο γυμνάσιο, διότι το «σχολείο της γειτονιάς» διαλύεται.
Οπότε φανταστείτε, με τα συστήματα και τα μοντέλα που σχεδιάζουν, τι θα γίνεται σε όλο το Λύκειο. Διαρκή φροντιστήρια μέχρι τελικής πτώσεως για τα παιδιά, και ακραία οικονομική αφαίμαξη για τις οικογένειες. Ήδη αυτά τα προχωρούν πιλοτικά, όπως και το International Baccalaureate, στο οποίο αναφέρθηκε και η υπουργός Παιδείας. Αυτό το ακολουθούν αρκετά ιδιωτικά σχολεία, τώρα το βάζουν και σε ορισμένα πρότυπα. Φυσικά τα απαραίτητα ιδιαίτερα είναι αγγλόφωνα και πανάκριβα.
Ναι, αλλά ο κύριος Τσίπρας λέει ότι με το δικό του μοντέλο πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα έχουν «όλα τα παιδιά, όχι μονάχα τα παιδιά από τα υψηλά κοινωνικά στρώματα»…
Πρόκειται για αστειότητες επιπέδου αντίστοιχου με αυτές της εποχής της κυβέρνησης Τσίπρα, όταν ο τότε υπουργός Παιδείας Κώστας Γαβρόγλου ομιλούσε περί «πράσινων» και «κόκκινων» σχολών! Όπου στις πράσινες, π.χ. τις φιλολογικές ή τις φυσικομαθηματικές, θα έμπαινε όποιος ήθελε χωρίς εξετάσεις, ενώ στις κόκκινες, όπως οι ιατρικές, θα απαιτούνταν εξετάσεις. Την ίδια στιγμή ο κ. Τσίπρας και το νέο κόμμα του δεν λένε κουβέντα για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, και φυσικά κουβέντα για κατάργηση των ιδιωτικών παραρτημάτων, δηλαδή των λεγόμενων μη κρατικών πανεπιστημίων. Στην πραγματικότητα περιμένουν η όποια επόμενη κυβέρνηση να επιτύχει την αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, οπότε αν αργότερα βρεθούν αυτοί στην κυβέρνηση να συνεχίσουν απερίσπαστοι…
Πιστεύετε πως θα έπρεπε τα κόμματα της αντιπολίτευσης να δεσμευτούν ότι θα καταργήσουν την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια;
Φυσικά. Εάν ήθελαν να ανακόψουν την οργανωμένη αποδόμηση της δημόσιας εκπαίδευσης, αυτό θα έπρεπε να κάνουν! Αλλά καταρχήν γιατί μιλάμε για ιδιωτικά ή μη κρατικά κ.λπ. πανεπιστήμια; Αυτά δεν είναι πανεπιστήμια. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση, το πανεπιστήμιο, το λέει και η λέξη, οφείλει να έχει ένα εύρος αντικειμένων. Νοείται πανεπιστήμιο χωρίς φιλοσοφικές σχολές ή, ακόμα χειρότερα, χωρίς φυσικομαθηματικές σχολές, οι οποίες θεραπεύουν τις κατ’ εξοχήν επιστήμες; Εδώ τείνουμε στο σημείο να μην έχουμε αυτόνομα Τμήματα Μαθηματικών, και η μελέτη των Μαθηματικών να παρέχεται από τα Τμήματα Πληροφορικής! Μιλάμε, σε ακαδημαϊκό επίπεδο, για κατάργηση ολόκληρων γνωστικών αντικειμένων. Δεν πρόκειται λοιπόν για «μη κρατικά πανεπιστήμια», αλλά για χαμηλού επιπέδου παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων. Εξάλλου γι’ αυτό ακριβώς, για να διεκδικήσουν ένα κύρος που δεν έχουν, προβάλλουν τα «μητρικά» πανεπιστήμια. Διαφημίζουν μάλιστα και τον όρο «δημόσια πανεπιστήμια», π.χ. «το Δημόσιο Βρετανικό Πανεπιστήμιο Τάδε ήρθε στην Ελλάδα»!
Προσέξτε τώρα αυτό που δεν διαφημίζεται: πλην ελάχιστων φημισμένων βρετανικών πανεπιστημίων, η μεγάλη πληθώρα των πανεπιστημίων στη Βρετανία διαπερνάται από τη λογική «να μην κόβεται κανείς φοιτητής ώστε να υπάρχει πελατεία». Παλιότερα μιλούσαν οι Βρετανοί πανεπιστημιακοί για τις πιέσεις που τους ασκούνταν από διοικήσεις και μετόχους, να περνάνε όλους τους φοιτητές με την πρώτη. Τώρα αυτό έχει καθιερωθεί, δεν το συζητά σχεδόν κανείς. Παρόμοια φαινόμενα έχουμε και στη χώρα μας με τα ξενόγλωσσα, δηλαδή αγγλόφωνα, προπτυχιακά τμήματα δημόσιων πανεπιστημίων, που έχουν δίδακτρα και απευθύνονται σε ξένους φοιτητές. Στην πράξη οι περισσότεροι είναι Κύπριοι, συν μερικοί Βαλκάνιοι και μερικοί Μεσανατολίτες. Και εκεί ασκούνται πιέσεις στους διδάσκοντες να μην κόβεται κανείς, με το επιχείρημα ότι εάν κοπούν κάποιοι από τους ελάχιστους φοιτητές, θα κλείσει το αγγλόφωνο τμήμα. Ή για τον ίδιο λόγο καταργείται το όριο απουσιών που είχε οριστεί αρχικά για τα εργαστήρια σε παρόμοια προπτυχιακά προγράμματα θετικών επιστημών. Οπότε εύλογα αναρωτιούνται οι φοιτητές των αντίστοιχων ελληνόγλωσσων τμημάτων, «εμείς γιατί δεν κάνουμε απουσίες από τα εργαστήρια και δίνουμε εξετάσεις;».
Αυτό το σύστημα σπρώχνει τα πάντα όλο και πιο χαμηλά… Διότι η λογική «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο», που τείνει να επιβληθεί, δεν συνιστά ακαδημαϊκή λογική. Διαλύει το πανεπιστήμιο.
Δηλαδή… να μην γίνουμε Ευρώπη;
Μας μιλούν πολύ για Ευρώπη, αλλά τι ισχύει στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες; Στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και αλλού δεν απαγορεύεται η ιδιωτική εκπαίδευση, όμως τα ισχυρά πανεπιστήμια, τα πανεπιστήμια με κύρος, είναι πάντα τα δημόσια. Το ίδιο και τα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Πυρήνας είναι το δημόσιο. Αντίθετα, στην Ελλάδα, λόγω αδύναμων θεσμών, εξάρτησης, ρόλου πανεπιστημιακών κ.λπ., η επιβολή των ιδιωτικών παραρτημάτων, και κυρίως της εσωτερικής ιδιωτικοποίησης, θα οδηγήσει στη διάλυση του δημόσιου πανεπιστημίου. Η μορφή ΣΔΙΤ δεν αντιστοιχεί στο πανεπιστήμιο, υπό καμία έννοια.
Είχαμε ξεκινήσει να λέμε για την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής…
Ναι, αυτό ήταν το πρώτο σκάνδαλο. Επιβλήθηκε μέσα στην πανδημία, άρα χωρίς δυνατότητα αντιδράσεων, επομένως λειτουργεί εδώ και μια πενταετία. Ουσιαστικά αποτελεί έναν τρόπο χειραγώγησης των αποτελεσμάτων των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Χειραγώγηση, πώς;
Ας υποθέσουμε ότι ένα τμήμα ζητά να καλυφθούν 50 θέσεις πρωτοετών. Η ΕΒΕ εισάγει έναν συντελεστή από 0,8 έως 1,2 επί του μέσου όρου της απόδοσης των μαθητών κάθε κατεύθυνσης. Την πρώτη χρονιά εφαρμογής υπήρξαν τμήματα που είπαν «επειδή θέλω τους καλύτερους, βάζω συντελεστή 1,2». Το αποτέλεσμα ήταν να μην καλύψουν τις θέσεις που ζητούσαν, οπότε την επόμενη χρονιά κάποια τμήματα κατέβασαν τον συντελεστή. Αυτοί που θα μπορούσαν να μπουν βάσει των κενών θέσεων, λόγω ΕΒΕ δεν μπήκαν. Στην πενταετία 2021-2025, από τους 162.887 υποψήφιους που έμειναν εκτός πανεπιστημίων, οι 132.880 κόπηκαν λόγω της ΕΒΕ. Δεν τους δόθηκε καν η δυνατότητα να συμπληρώσουν μηχανογραφικό δελτίο!
Έζησα από κοντά τα παιδιά που εκείνη την πρώτη χρονιά, το 2021, δεν είχαν το δικαίωμα να συμπληρώσουν μηχανογραφικό. Δεν τους δόθηκε το δικαίωμα ούτε να ελπίζουν σε μια Σχολή, οπουδήποτε στη χώρα. Για αυτά τα παιδιά της καραντίνας δεν μίλησε κανείς τότε. Συνδικάτα και Αριστερά ανησυχούσαν για το πώς θα επιστρέψουν στα σχολεία με μάσκες και αντισηπτικά, ενώ η κυβέρνηση τους πετούσε κάποια διακοπο-επιδόματα. Είναι μεγάλο το όνειδος για όσους σιώπησαν τότε, και δεν «ξεπλένεται» με τις ρητορικές των επόμενων ετών. Τα παιδιά μπορεί να μην μιλούν, αλλά ξέρουν.
Συνολικά η ΕΒΕ είναι χειραγώγηση των αποτελεσμάτων των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Η άλλη πλευρά της χειραγώγησης είναι η κατεύθυνση για δυσκολία των θεμάτων των εξετάσεων. Ο συνδυασμός αυτών των δύο αφήνει εκτός δεκάδες χιλιάδες παιδιά. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΒΕ συντελεί στο να κλείσουν πανεπιστημιακά τμήματα, κυρίως της περιφέρειας, και να ανθίσουν τα παρα-πανεπιστήμια των τριών ορόφων της Ιπποκράτους ή της πλατείας Κάνιγγος.
Αντί να συζητηθεί και να διαμορφωθεί ένα πρόγραμμα διεξόδου, πετάγονται πυροτεχνήματα που κρύβουν πίσω τους σχέδια πλήρους διάλυσης του δημόσιου σχολείου και πανεπιστημίου…
Επιτρέψτε μου να κάνω τον συνήγορο του διαβόλου: Λέτε δηλαδή να μπαίνουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και παιδιά που παίρνουν χαμηλές βαθμολογίες;
Κοιτάξτε, οι Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι ένας διαγωνισμός. Το Απολυτήριο Λυκείου είναι αυτό που πιστοποιεί ότι ένα παιδί ολοκλήρωσε επιτυχώς τις δευτεροβάθμιες σπουδές, κατέχει τα αντικείμενα κ.λπ. Ο διαγωνισμός είναι άλλο πράγμα. Αφορά το τι προσφέρεται και τι ζητιέται. Φυσικά έχει σημασία και πόσης δυσκολίας θέματα μπαίνουν. Η ουσία όμως είναι αλλού: Τι είδους τριτοβάθμια εκπαίδευση θέλουμε; Διότι φαίνεται ότι και σε αυτό το πεδίο επιδιώκεται να γίνουμε «κόμβος»! Να έρθουν Βαλκάνιοι ή Άραβες και να αφήσουν χρήματα. Βέβαια τελικά έρχονται Κύπριοι. Παλιά ήταν της μόδας όσοι Κύπριοι είναι εύποροι να πηγαίνουν στην Αγγλία. Τώρα πολλοί έρχονται εδώ επειδή, ό,τι και να λέει το κυρίαρχο αφήγημα, ακόμη έχει κύρος η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση. Υπονομεύονται όμως οι βάσεις της, κι αυτό ξεκινά από τις προηγούμενες βαθμίδες. Διαβάζουμε κάθε Σεπτέμβρη πόσα Δημοτικά και Γυμνάσια κλείνουν στην επαρχία…
Ναι, αλλά φταίει, λένε, το δημογραφικό…
Θα μπορούσε να πάει και αντίστροφα: ακριβώς για να ανακοπεί το δημογραφικό πρόβλημα αλλά και η τάση ερήμωσης της επαρχίας, θα έπρεπε να κρατηθούν ανοιχτά αυτά τα σχολεία. Μια τέτοια πολιτική θα συνέβαλε στο να παραμείνουν νέοι άνθρωποι στον τόπο τους. Διότι από τη μια χάνεται γενικά το δημόσιο σχολείο που μάθαινε γράμματα σε όλους, κι από την άλλη ειδικά στην επαρχία δεν μένει τίποτα όρθιο – και με τη λογική των κρατούντων μιλώντας. Πέραν της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και ελάχιστων ακόμα πόλεων, η υπόλοιπη Ελλάδα ούτε πρότυπα έχει, ούτε Ωνάσεια, ούτε ιδιωτικά. Δεν έχει τίποτα.
Αυτή είναι η μία εσωτερική κατηγοριοποίηση. Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση: πλέον η εγκύκλια παιδεία που θα παρέχεται δεν θα είναι ενιαία. Π.χ. τώρα με τα «πολλαπλά βιβλία», το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι οι εκδότες κερδίζουν. Το χειρότερο είναι ότι πλέον δεν θα διδάσκονται όλα τα παιδιά το ίδιο, ανεξαρτήτως από το εάν φοιτούν στο Ψυχικό ή στον Άγιο Παντελεήμονα. Στο Δημοτικό σχολείο του Αγίου Παντελεήμονα θα πλασάρεται και θα επιλέγεται ένα ας πούμε ευκολούτσικο βιβλίο γλώσσας…
Άρα και με τον νόμο, ακόμα και στην απολύτως υποχρεωτική εκπαίδευση, έχουμε διαφοροποίηση. Αντί για προσπάθεια να καλυφθεί το χάσμα μεταξύ Ψυχικού και Αγίου Παντελεήμονα, έχουμε προσαρμογή, αποδοχή και δικαιολόγηση των ανισοτήτων. Εκκωφαντική σιωπή για αυτήν την κατάσταση, τσιμουδιά για τα ιδιωτικά παραρτήματα, μιλιά για την ΕΒΕ, αλλά πάρτε άλλη μια μεταρρύθμιση του τρόπου εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, πάρτε υποσχέσεις ότι θα καταργήσουμε τις Πανελλαδικές Εξετάσεις…
Υπάρχει μεγάλη απαξίωση
Δηλαδή καλύτερα να μείνουμε στη σημερινή άσχημη κατάσταση; Να μην κάνουμε κάτι για να ελαφρύνουμε το άγχος των παιδιών;
Το ότι η σημερινή κατάσταση είναι άσχημη το επισημάναμε ήδη. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα πάρεις θέση όταν γίνεται μια επίθεση που θα κάνει τα πράγματα πολύ χειρότερα! Δηλαδή το άγχος των παιδιών και η αγωνία των γονιών θα αντιμετωπιστούν αν πετάξουμε από νωρίς στο περιθώριο την πλειοψηφία; Να μην έχει ένα παιδί φτωχής οικογένειας την ελπίδα ότι μπορεί να σπουδάσει; Αν και πολλά παιδιά αυτής της κατηγορίας έχουν καταλάβει τι μέλλον τους επιφυλάσσεται, και πλέον δεν καίγονται τόσο για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Υπάρχει μεγάλη απαξίωση. Έχει καταρρεύσει, όχι από μόνο του βέβαια, το ιδανικό της μόρφωσης. Υπάρχει η δικαιολογία της εύκολης πλέον πρόσβασης στην πληροφορία, που όμως δεν είναι μόρφωση.
Η ίδια απαξίωση έχει αρχίσει να γίνεται αισθητή και στον χώρο των εκπαιδευτικών: φέτος έγιναν σχεδόν 22.000 λιγότερες αιτήσεις αναπληρωτών καθηγητών μέσης εκπαίδευσης. Διότι οι μισθοί είναι αστείοι, οι μετακινήσεις πανάκριβες, το κλίμα στα σχολεία αφόρητο, η εργασιακή ανασφάλεια μόνιμη. Και φυσικά ο εκπαιδευτικός δεν έχει πια ούτε καν την παρηγοριά ενός κάποιου κύρους. Αντί λοιπόν να πουν τα κόμματα πώς θα αναστραφεί όλη αυτή η κατάσταση που ταλανίζει όλες τις βαθμίδες και βασανίζει και τα παιδιά και τις οικογένειες και τους εκπαιδευτικούς, αντί να συζητηθεί και να διαμορφωθεί ένα πρόγραμμα συνολικής και θετικής για τους πολλούς διεξόδου, πετάγονται πυροτεχνήματα που κρύβουν πίσω τους σχέδια πλήρους διάλυσης του δημόσιου σχολείου και πανεπιστημίου…
