της Βάσως Ιορδάνου Κοσμίδου*
Υπάρχουν εποχές που το ποδόσφαιρο δεν ήταν απλώς ένα θέαμα. Ήταν κοινωνικό γεγονός, γιορτή της γειτονιάς, χώρος συνάντησης ανθρώπων διαφορετικών τάξεων και κοινό όνειρο χιλιάδων παιδιών που έβλεπαν στους ποδοσφαιριστές τα πρότυπά τους.
Τα αποκόμματα της συλλογής του βετεράνου ποδοσφαιριστή Νίκου Μάλλιαρη αποτελούν πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια μιας εποχής όπου οι αθλητές αγωνίζονταν πρώτα για τη φανέλα, την αξιοπρέπεια και την ομάδα τους. Τότε που το ποδόσφαιρο δεν μετριόταν αποκλειστικά με οικονομικούς δείκτες, αλλά με ιδανικά, συναίσθημα και αφοσίωση.
Η συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της ΕΠΟ και 50 χρόνων από την ίδρυση του Πανελληνίου Συνδέσμου Αμειβόμενων Ποδοσφαιριστών και Ποδοσφαιριστριών (ΠΣΑΠΠ) μάς καλεί να θυμηθούμε ότι τα δικαιώματα των αθλητών δεν χαρίστηκαν, κατακτήθηκαν.
Οι ποδοσφαιριστές της δεκαετίας του 1970 και του 1980, (Μίμης Δομάζος, Αντώνης Αντωνιάδης, Αριστείδης Καμάρας, Μίμης Παπαϊωάννου, Νίκος Χρηστίδης, Νίκος Μάλλιαρης, Παντελής Νικολάου, Κούλης Αποστολίδης, Γιάννης Μπαλάφας και άλλοι φυσικά) αγωνίστηκαν όχι μόνο μέσα στο γήπεδο αλλά και έξω από αυτό. Διεκδίκησαν συμβόλαια με κατοχυρωμένα δικαιώματα, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και προστασία απέναντι σε αυθαιρεσίες που συχνά άφηναν έναν αθλητή χωρίς επαγγελματικό μέλλον από τη μια μέρα στην άλλη.
Ο συνδικαλισμός στον χώρο του ποδοσφαίρου δεν ήταν πράξη αντιπαράθεσης, αλλά πράξη ευθύνης. Ήταν η προσπάθεια ανθρώπων που αγάπησαν το άθλημα να το κάνουν δικαιότερο για τις επόμενες γενιές. Οι πρωτεργάτες εκείνης της εποχής απέδειξαν ότι ο αθλητισμός χωρίς σεβασμό στον αθλητή χάνει την ψυχή του.
Παράλληλα, οι φίλαθλοι είχαν διαφορετική σχέση με το παιχνίδι. Οι κερκίδες γέμιζαν από οικογένειες. Πατέρες και μητέρες κρατούσαν από το χέρι τα παιδιά τους για να ζήσουν τη χαρά του αγώνα. Η νίκη πανηγυριζόταν, η ήττα γινόταν αποδεκτή και η αντίπαλη ομάδα αντιμετωπιζόταν με σεβασμό.
Οι μεγάλοι ποδοσφαιριστές της εποχής δεν ήταν απλώς αστέρες. Ήταν παραδείγματα ήθους, επιμονής και εργατικότητας. Τα παιδιά μιμούνταν τις κινήσεις τους στις αλάνες, αλλά περισσότερο θαύμαζαν τον χαρακτήρα και την αγωνιστική τους αξιοπρέπεια.
ΒΕΒΑΙΩΣ, κάθε εποχή έχει τις δικές της προκλήσεις. Το σύγχρονο ποδόσφαιρο έγινε πιο γρήγορο, πιο επαγγελματικό και παγκοσμιοποιημένο. Όμως η μνήμη εκείνων των χρόνων μάς υπενθυμίζει ότι η ουσία του αθλήματος παραμένει η ιδέα: Ο σεβασμός στον αντίπαλο, η αγάπη για τη φανέλα, η προστασία του αθλητή και η χαρά του φιλάθλου.
ΚΑΘΩΣ το ποδόσφαιρο γιορτάζει έναν αιώνα οργανωμένης παρουσίας στην Ελλάδα και ο Π.Σ.Α.Π.Π. συμπληρώνει μισό αιώνα αγώνων, αξίζει να κρατήσουμε ζωντανό το σημαντικότερο μήνυμα εκείνης της γενιάς: ότι το ποδόσφαιρο είναι πάνω απ’ όλα πολιτισμός.
Και ίσως η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι τα τρόπαια που σηκώνονται, αλλά οι αξίες που παραδίδονται από γενιά σε γενιά.
Από Αριστερά: Παντελής Νικολάου (ιατρός αθλητιατρικής), Νίκος Χρηστίδης (τερματοφύλακας), Κούλης Αποστολίδης (ποδοσφαιριστής), Αριστείδης Καμάρας (νομικός σύμβουλος), Μίμης Παπαϊωάννου (πρόεδρος ΠΣΑΠ και ποδοσφαιριστής), Αντώνης Αντωνιάδης (ποδοσφαιριστής), Κώστας Λεβέντης (ποδοσφαιριστής), Νίκος Μάλλιαρης (ποδοσφαιριστής) και Γιάννης Μπαλάφας (ποδοσφαιριστής)
Στο βήμα ο πρόεδρος του ΠΣΑΠ Μίμης Παπαϊωάννου κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης.
Από τη συλλογή του βετεράνου ποδοσφαιριστή Νίκου Μάλλιαρη.
ΜΕΣΑ από αυτά τα κιτρινισμένα αποκόμματα εφημερίδων φαίνεται πως το ποδόσφαιρο υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από ένα παιχνίδι: ήταν χώρος διεκδίκησης δικαιωμάτων, συλλογικότητας, ήθους και λαϊκού πολιτισμού.
Ίσως δύο φράσεις που θα μπορούσαν να συνοδεύσουν τη συλλογή να είναι οι εξής:
– «Όταν η φανέλα είχε βάρος μεγαλύτερο από το συμβόλαιο και η κερκίδα ήταν τόπος γιορτής, το ποδόσφαιρο δίδασκε αξίες που ξεπερνούσαν τα ενενήντα λεπτά του αγώνα».
– «Οι ποδοσφαιριστές εκείνης της εποχής αγωνίζονταν για το έμβλημα, διεκδικούσαν με αξιοπρέπεια τα δικαιώματά τους και γίνονταν πρότυπα για τις επόμενες γενιές».
ΕΥΧΟΜΑΙ η συλλογή αυτή να συνεχίσει να φωτίζει την ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου και να θυμίζει στους νεότερους ότι ο αθλητισμός δεν μετριέται μόνο με τίτλους, αλλά και με αξίες.
Η ιστορία του ποδοσφαίρου δεν γράφεται μόνο από τα γκολ και τα τρόπαια, αλλά και από τους ανθρώπους που υπηρέτησαν το άθλημα με ήθος, αγώνες και αξιοπρέπεια.
Οι παλιές φωτογραφίες και τα κιτρινισμένα αποκόμματα εφημερίδων δεν είναι απλώς αρχεία. Είναι ζωντανές μαρτυρίες μιας εποχής.
Και πάνω από όλα θυμίζουν, το ποδόσφαιρο ένωνε αντί να χωρίζει.
Οι πρωτοπόροι του ΠΣΑΠΠ και οι ποδοσφαιριστές εκείνης της γενιάς άνοιξαν δρόμους ώστε οι επόμενοι αθλητές να έχουν δικαιώματα, συμβόλαια και καλύτερες συνθήκες. Αυτή η παρακαταθήκη παραμένει πολύτιμη έως σήμερα.
Όπως εύστοχα λέγεται: «Το ποδόσφαιρο αλλάζει εποχές, οι αξίες όμως που το ανέδειξαν σε λαϊκή γιορτή παραμένουν διαχρονικές».
ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ στους ανθρώπους που υπηρέτησαν το ποδόσφαιρο με πάθος, αξιοπρέπεια, αγάπη, σεβασμό στον εαυτό τους, την ομάδα, στους φιλάθλους.
* Η Βάσω Ιορδάνου Κοσμίδου είναι ποιήτρια-συγγραφέας
Σε έναν Βετεράνο Ποδοσφαιριστή
Δεν σε είδα να αγωνίζεσαι,
δεν σε γνώρισα, στη γνήσια πάλη σου,
διάβασα την ιστορία σου
μέσα σε γήπεδα, την έγραψες!
Σε κοιτάζω, στο ασπρόμαυρο άλμπουμ κατάματα.
Εσένα και εσένα,
σας καμαρώνω έναν- έναν!
Τι σημασία ποιο νούμερο φόρεσες,
με ποιο χρώμα φανέλας αγωνίστηκες;
φτάνει που την τίμησες!
Εσύ Παλαίμαχε,
που το ποδόσφαιρο ασπάστηκες
στα ύψη το όρθωσες, το σεβάστηκες.
Εσύ, καλείσαι στη γκρίζα εποχή του
πάλι μπροστά να μπεις, Φως καθάριο να προωθήσεις
στα «τέρματα» των Νέων!
Μπαίνω για λίγο στα αθλητικά παπούτσια σου,
ενδύομαι την αθλητική φορεσιά σου,
πόσο μικρή φαντάζω μέσα στο μεγαλείο σου.
Μα νιώθω τις αγωνίες που ένοιωσες.
Νιώθω τον τίμιο ιδρώτα σου
εκείνον που πότισε και άνθισε το όνειρο στο άψυχο τερέν,
που εσύ, του έδωσες ψυχή απ’ την ψυχή σου!
Νιώθω τους πόνους γέννας του πολυπόθητου γκολ,
σαν σούταρες και έπεσες στα γόνατά σου, πληγές ακόμα ανοιχτές,
μα την κραυγή σου, την έσβησες εντός σου.
Σηκώθηκες και υποκλίθηκες στις ιαχές φιλάθλων!
Εσύ, Παλαίμαχε Ποδοσφαιριστή
κοίταζες με σεβασμό τον αντίπαλο
κι ας ήταν η αιτία που κατά γης έπεσες,
ο ίδιος ήταν η αιτία να σηκωθείς αμέσως ορθός,
αιτία αιώνια για να υπάρχεις!
Θέλω να ξέρεις την δική σου ιστορία αφηγήθηκα στο γιό μου
όταν μια μέρα μου ζήτησε μια μπάλα ποδοσφαίρου,
του έδωσα και το όνειρό σου
τίμια να παίξει στην αρένα της ζωής του.
(Το ποίημα αυτό γράφτηκε από τις δικές μου παιδικές μνήμες, σαν φόρος τιμής, στους δικούς μας ήρωες εκείνων των χρόνων, άξιοι ποδοσφαιριστές, όταν μαζί με τους μεγάλους έπαιρνα θέση μπροστά στην τηλεόραση και αργότερα τους απόλαυσα και στο γήπεδο, τι ευτυχία!
Υπάρχει και στο βιβλίο μου, ΝΑ ΑΚΟΥΣ ΤΙΣ ΣΙΩΠΕΣ ΤΩΝ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ, Εκδόσεις ΚΟΡΟΝΤΖΗ, 2020)
