Επιμέλεια: Νίκος Μιχαλόπουλος
Στις 18 Ιουνίου δόθηκε στη δημοσιότητα Έκθεση 94 σελίδων της Ανεξάρτητης Διεθνούς Εξεταστικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, και το Ισραήλ. Η Έκθεση έχει τίτλο «Η ίδια η ουσία της παιδικής ηλικίας έχει καταστραφεί», και υπότιτλο «Η σκόπιμη στοχοποίηση των Παλαιστίνιων παιδιών από το Ισραήλ στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη από τις 7 Οκτωβρίου 2023»*.
Μετά από ενδελεχή έρευνα, η Επιτροπή αναφέρει ρητά ότι η σκόπιμη στοχοποίηση των παιδιών της Γάζας από το Ισραήλ αποτελεί μέρος της γενοκτονίας, ενώ διαπιστώνει ότι περίπου το 30% των ανθρώπων που έχουν σκοτωθεί στη Γάζα από την έναρξη του πολέμου ήταν παιδιά.
Η Επιτροπή δεν πρόλαβε να διερευνήσει και τη δολοφονία ενός μωρού ηλικίας επτά μηνών στις 5 Ιουνίου, όταν οικογενειακό αυτοκίνητο δέχθηκε πυρά ισραηλινού στρατιώτη κοντά στη Χεβρώνα, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Σύμφωνα με τις τελευταίες ανταποκρίσεις, ένας στρατιώτης που στεκόταν 10 μέτρα μπροστά από το αυτοκίνητο με το μωρό, πυροβόλησε μέσα από το παρμπρίζ αφού το όχημα είχε ήδη ακινητοποιηθεί, γεγονός που προσομοιάζει με εκτέλεση.
«Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα παιδιά των Παλαιστινίων έχουν στοχοποιηθεί και σκοτωθεί σκόπιμα από τις ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας. Ακόμη και μετά την εκεχειρία του Οκτωβρίου 2025, τα παιδιά εξακολουθούν να σκοτώνονται και να τραυματίζονται σοβαρά, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει να μην σέβεται την εκεχειρία και την προστασία που οφείλεται στα παιδιά βάσει του διεθνούς δικαίου» δήλωσε ο πρόεδρος της επιτροπής, Σρινιβασάν Μουραλιντάρ.
Η Επιτροπή αναφέρει ότι, από τις 7 Οκτωβρίου 2023 έως τις 7 Οκτωβρίου 2025, τουλάχιστον 20.179 παιδιά σκοτώθηκαν και 44.143 τραυματίστηκαν στη Γάζα, σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει από ανθρωπιστικές πηγές. Επισημαίνει επίσης ότι οι πραγματικοί αριθμοί ενδέχεται να είναι μεγαλύτεροι, λόγω αγνοουμένων και παιδιών που παραμένουν θαμμένα κάτω από τα ερείπια.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η εκτεταμένη χρήση όπλων σε κατοικημένες περιοχές προκάλεσε μαζικές απώλειες μεταξύ των παιδιών. Επιπλέον επισημαίνεται ότι περίπου 5-10% των πυρομαχικών που ρίχτηκαν από τους Ισραηλινούς δεν εξερράγη, και ότι τα μη εκραγέντα πυρομαχικά αποτελούν ιδιαίτερο κίνδυνο για τα παιδιά. Η Επιτροπή περιγράφει ότι ολόκληρες γειτονιές καταστράφηκαν, πολλά παιδιά σκοτώθηκαν μέσα στα σπίτια τους, ενώ σημαντικός αριθμός παιδιών υπέστη μόνιμες αναπηρίες.
Η Έκθεση αναφέρει ότι ακόμη και μετά την εκεχειρία του Οκτωβρίου 2025 συνεχίστηκαν αμείωτοι οι θάνατοι παιδιών, οι τραυματισμοί καθώς και οι πυροβολισμοί κοντά στη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή», με την Επιτροπή να υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη γραμμή δεν έχει επαρκή και ξεκάθαρη σήμανση, γεγονός που αύξανε τον κίνδυνο για αμάχους και παιδιά.
Σωματικές βλάβες και αναπηρίες
Η Έκθεση περιγράφει μεγάλο εύρος τραυματισμών, όπως πολλαπλά τραύματα, βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, τραυματισμούς σπονδυλικής στήλης, απώλεια άκρων, εγκαύματα, απώλεια όρασης, απώλεια ακοής.
Σημειώνεται ότι πολλά παιδιά πλέον χρειάζονται δεκάδες χειρουργικές επεμβάσεις και η καταστροφή του συστήματος υγείας δυσχεραίνει την αποκατάσταση, ενώ την ίδια στιγμή ο αριθμός των παιδιών με μόνιμες αναπηρίες αυξήθηκε δραματικά.
Επιθέσεις σε μαιευτήρια, λιμοκτονία, έως και καταστροφές παιδικών παιχνιδιών
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η στοχοποίηση και η καταστροφή από το Ισραήλ των υποδομών για νεογνά, καθώς και της μαιευτικής υγειονομικής περίθαλψης στη Γάζα, είχαν ιδιαίτερα σοβαρές επιπτώσεις στα ποσοστά γεννήσεων και στα αποτελέσματα υγείας των βρεφών.
Οι επιθέσεις αυτές διέκοψαν την προγεννητική φροντίδα, προκάλεσαν ψυχικό τραύμα στις εγκύους και συνέβαλαν στη συστημική κατάρρευση του συστήματος περίθαλψης νεογνών, οδηγώντας σε αύξηση των αποβολών, των πρόωρων τοκετών, του χαμηλού βάρους γέννησης και της νεογνικής θνησιμότητας, καθώς και σε ένα ευρύ φάσμα συγγενών γενετικών ανωμαλιών, οι οποίες δημιούργησαν δια βίου προβλήματα στα νεογνά. Μέσα σε διάστημα δύο ετών, το ποσοστό γεννήσεων στη Γάζα μειώθηκε, υπονομεύοντας τη δημογραφική συνέχεια του παλαιστινιακού πληθυσμού.
Ακόμη, η χρήση της λιμοκτονίας από το Ισραήλ ως μεθόδου πολέμου, η οποία επιβλήθηκε μέσω αποκλεισμού και πολιορκίας, προκάλεσε οξύ και χρόνιο υποσιτισμό στα παιδιά της Γάζας, στερώντας τους τις βασικές προϋποθέσεις που είναι αναγκαίες για την επιβίωσή τους. Τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων των νεογνών, στερήθηκαν τις θερμίδες, τις πρωτεΐνες και τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξή τους, με εμφανείς συνέπειες όπως βλάβες στα μαλλιά, το δέρμα και τα δόντια, καθώς και παράλυση των άκρων. Οι εξασθενημένες ανοσολογικές άμυνες συνέβαλαν επίσης στην επανεμφάνιση ασθενειών όπως η πολιομυελίτιδα.
Χαρακτηριστικό σημείο της Έκθεσης είναι η αναφορά σε βίντεο στα οποία Ισραηλινοί στρατιώτες στη Γάζα καταγράφουν τους εαυτούς τους να καταστρέφουν χλευάζοντας ακόμη και παιδικά παιχνίδια, εγείροντας σοβαρά ηθικά, πειθαρχικά και νομικά ζητήματα, συμβολίζοντας την απανθρωποποίηση της ίδιας της παλαιστινιακής παιδικής ηλικίας.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι πράξεις αυτές πραγματοποιήθηκαν με σκοπό να επιδειχθεί η κυριαρχία και ο έλεγχος του Ισραήλ επί του πληθυσμού.
Διερεύνηση συγκεκριμένων περιστατικών
Μεγάλο μέρος της έκθεσης αποτελείται από λεπτομερείς αναλύσεις συγκεκριμένων περιστατικών. Η Επιτροπή αναφέρει ότι χρησιμοποίησε μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων, ιατρικές γνωματεύσεις, αξονικές τομογραφίες, φωτογραφίες, βίντεο, δορυφορικές εικόνες και ανεξάρτητους ιατροδικαστές..
Μια από τις υποθέσεις που εξέτασε η Επιτροπή ήταν αυτή της εξάχρονης Hind Rajab. Σύμφωνα με την έκθεση, η μικρή Hind βρισκόταν μέσα σε αυτοκίνητο με συγγενείς της όταν δέχθηκαν πυρά, και αρκετά μέλη της οικογένειας σκοτώθηκαν επιτόπου, ενώ το ασθενοφόρο που προσπάθησε να διασώσει την εξάχρονη επλήγη επίσης από τις ισραηλινές δυνάμεις
Η Επιτροπή εξέτασε επίσης τον θάνατο 15χρονου που κρατούσε λευκή σημαία, όπως και του αδελφού του, έναν τραυματισμό βρέφους από πυρά που αποδίδονται σε drone και έναν τραυματισμό τετράχρονης μέσα σε καταυλισμό εκτοπισμένων.
Για κάθε υπόθεση παρουσιάζονται οι διαθέσιμες μαρτυρίες και τα τεχνικά στοιχεία που οδήγησαν στα συμπεράσματά της.
Επαναλαμβανόμενο μοτίβο στοχευμένων πυροβολισμών
Η Επιτροπή αναφέρει ότι πήρε συνεντεύξεις από 17 γιατρούς που εργάστηκαν στη Γάζα, οι οποίοι περιγράφουν επαναλαμβανόμενο μοτίβο: παιδιά με μοναδικά τραύματα από σφαίρες, με τραύματα στο κεφάλι ή στον κορμό, και πλήρη απουσία ενδείξεων ότι πρόκειται για τυχαία θραύσματα. Η Επιτροπή αναφέρει ότι ανεξάρτητοι ιατροδικαστές εξέτασαν μεγάλο μέρος του υλικού και ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, τα ευρήματα ήταν συμβατά με στοχευμένους πυροβολισμούς.
Εδώ η Έκθεση αναφέρει ότι υπάρχουν, κατά την αξιολόγησή της, εύλογοι λόγοι να θεωρηθεί πως η διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων είχε εξαιρετικά σοβαρές επιπτώσεις στα παιδιά, ότι ο αριθμός των παιδικών θυμάτων είναι πρωτοφανής σε σχέση με προηγούμενες συγκρούσεις στη Γάζα, και ότι σε ορισμένα περιστατικά υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για εσκεμμένη στοχοποίηση παιδιών, κάτι που, εφόσον αποδειχθεί ενώπιον αρμόδιου δικαστηρίου, θα μπορούσε να συνιστά σοβαρή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Η Έκθεση τεκμηριώνει αυτά τα συμπεράσματα με βάση το υλικό που συγκέντρωσε η Επιτροπή, αλλά η τελική ποινική ή νομική ευθύνη αποτελεί αντικείμενο αρμόδιων δικαστικών διαδικασιών και όχι της ίδιας της Έκθεσης.
Συμπεράσματα της Έκθεσης
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το Ισραήλ ως κατοχική δύναμη έχει νομική υποχρέωση να προστατεύει τα παιδιά στην Παλαιστίνη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι μεγάλο μέρος αυτών των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών δεν ήταν απλώς παράπλευρη συνέπεια των επιχειρήσεων, αλλά αποτελούσε μέρος μιας σκόπιμης πολιτικής που στόχευε στην καταστροφή της Παλαιστινιακής κοινότητας στη Γάζα. Επειδή τα παιδιά αντιπροσωπεύουν τη βιολογική και κοινωνική συνέχεια ενός λαού, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχουν εύλογοι λόγοι να συμπεράνει πως η στοχοποίησή τους εντάσσεται σε στρατηγική που αποσκοπεί στην καταστροφή του μέλλοντος των Παλαιστινίων.
Επίσης η Επιτροπή συνδέει την προστασία των παιδιών και των εγκύων γυναικών με το δικαίωμα του Παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση. Υποστηρίζει ότι τα παιδιά αποτελούν τους μελλοντικούς φορείς της συλλογικής ταυτότητας και της συνέχειας της κοινωνίας. Κατά συνέπεια, η βλάβη που υφίστανται δεν αφορά μόνο μεμονωμένα άτομα αλλά, σύμφωνα με την Επιτροπή, επηρεάζει τη δημογραφική ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα του Παλαιστινιακού λαού να διατηρήσει και να ασκήσει το δικαίωμά του να καθορίζει το μέλλον του.
Η έκθεση αναφέρει ότι, κατά την αξιολόγησή της, τα παιδιά στη Γάζα στοχοποιήθηκαν με δύο βασικούς τρόπους: άμεσα, μέσω πυρών ακριβείας (όπως από ελεύθερους σκοπευτές και τηλεχειριζόμενα drones), και έμμεσα, μέσω χρήσης ισχυρών εκρηκτικών όπλων σε κατοικημένες περιοχές, σχολεία, κατοικίες και καταυλισμούς εκτοπισμένων όπου βρίσκονταν μεγάλοι αριθμοί παιδιών. Η Επιτροπή συνοψίζει ότι η καταστροφή κατοικιών, σχολείων, νοσοκομείων, χώρων φροντίδας παιδιών, νεογνών και βασικών υποδομών δεν επηρέασε μόνο τη σωματική ασφάλεια των παιδιών, αλλά και το σύνολο των συνθηκών που απαιτούνται για τη φυσιολογική ανάπτυξή τους.
Είναι σημαντικό και αξιοπρόσεκτο ότι η Επιτροπή κατονομάζει επακριβώς συγκεκριμένες μονάδες των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων τις οποίες θεωρεί υπεύθυνες, βάσει της έρευνάς της, για ορισμένα περιστατικά θανάτων ή τραυματισμών παιδιών που εξετάστηκαν στην Έκθεση. Οι αναφορές αυτές συνδέονται με επιμέρους περιστατικά που είχαν αναλυθεί στην Έκθεση και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, περιπτώσεις χρήσης ελεύθερων σκοπευτών, επιθέσεων με τηλεχειριζόμενα drones και άλλων επιχειρήσεων σε διάφορες περιοχές της Γάζας και της Δυτικής Όχθης. Η Επιτροπή παραθέτει αυτές τις μονάδες στο πλαίσιο της απόδοσης ευθύνης που, κατά την άποψή της, θα πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.
Η Έκθεση σημειώνει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν δημιουργήσει μια νέα γενιά παιδιών που θα ζήσει με μόνιμες αναπηρίες και χρόνιες επιπτώσεις στην υγεία. Αναφέρει ότι πολλά παιδιά θα χρειάζονται επαναλαμβανόμενες χειρουργικές επεμβάσεις και μακροχρόνια αποκατάσταση, ενώ οι σχετικές υπηρεσίες είναι σε μεγάλο βαθμό μη διαθέσιμες στη Γάζα. Κατά την αξιολόγησή της, η αναπηρία δεν αποτελεί πλέον μόνο ατομικό ιατρικό ζήτημα, αλλά έχει εξελιχθεί σε ευρύτερη δημογραφική πραγματικότητα που θα χαρακτηρίζει μια ολόκληρη γενιά παιδιών.
Α. Συστάσεις προς το Ισραήλ
Ο μεγαλύτερος αριθμός συστάσεων της Επιτροπής απευθύνεται στο Ισραήλ:
- Παύση στρατιωτικών επιχειρήσεων
Ζητεί τον άμεσο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, ιδιαίτερα σε κατοικημένες περιοχές, καθώς και κοντά στη λεγόμενη «κίτρινη γραμμή». Παράλληλα ζητεί αυστηρή τήρηση των αρχών της αναγκαιότητας, της διάκρισης και της προφύλαξης κατά τη χρήση βίας, διακοπή της χρήσης όπλων μεγάλης ισχύος σε αστικές περιοχές, καθώς και διακοπή της χρήσης τετρακόπτερων (quadcopters), drones και ελεύθερων σκοπευτών. Προτείνει επίσης την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων μέχρι τα όρια του 1967.
- Συμμόρφωση με διεθνείς αποφάσεις
Η Επιτροπή καλεί το Ισραήλ να εφαρμόσει τα προσωρινά μέτρα που έχει διατάξει το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στην υπόθεση Νότια Αφρική κατά Ισραήλ, καθώς και στη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου σχετικά με τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη. Ζητεί επίσης τον τερματισμό της κατοχής, τη διακοπή της επέκτασης των εποικισμών και την απομάκρυνση των εποίκων από τα κατεχόμενα εδάφη.
- Εφαρμογή των συστάσεων της Επιτροπής Δικαιωμάτων του Παιδιού
Ζητεί την πλήρη εφαρμογή των συστάσεων που είχε διατυπώσει το 2024 η Επιτροπή του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
- Λογοδοσία
Η Επιτροπή ζητεί τη διερεύνηση και απόδοση ευθυνών τόσο στους φυσικούς αυτουργούς όσο και σε όσους είχαν πολιτική ή στρατιωτική ευθύνη διοίκησης για εγκλήματα κατά παιδιών, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων στρατιωτικών μονάδων που κατονομάζονται στην έκθεση.
- Μεταχείριση παιδιών υπό κράτηση
Η Επιτροπή ζητεί να τερματιστεί η διοικητική κράτηση παιδιών, να σταματήσουν τα βασανιστήρια και η κακομεταχείριση, να εφαρμόζονται οι διεθνείς κανόνες ανηλίκων, η κράτηση να χρησιμοποιείται μόνο ως έσχατο μέτρο, να μην κρατούνται παιδιά χωρίς επικοινωνία με τις οικογένειές τους ή τους δικηγόρους τους.
- Δικαστικές διαδικασίες
Η Επιτροπή προτείνει όλες οι υποθέσεις παιδιών να εκδικάζονται αποκλειστικά από εξειδικευμένα πολιτικά δικαστήρια και όχι από στρατιωτικά δικαστήρια. Επιπλέον ζητεί να σταματήσει ο χαρακτηρισμός παιδιών ως «τρομοκρατών» ή απειλών για την ασφάλεια.
- Διαφάνεια για τους κρατούμενους
Ζητεί τη δημοσιοποίηση ακριβών στοιχείων για όλα τα παιδιά που κρατούνται, ιδίως όσα συνελήφθησαν στη Γάζα, καθώς και συνεχή ενημέρωση των οικογενειών τους σχετικά με τον τόπο κράτησης και την κατάσταση της υγείας τους.
- Επιστροφή σορών
Η Επιτροπή ζητεί την άμεση επιστροφή των σορών όλων των παιδιών στις οικογένειές τους και τον τερματισμό της πρακτικής της παρακράτησης σορών Παλαιστινίων.
- Προστασία σχολείων και νοσοκομείων
Ζητεί να σταματήσουν οι επιθέσεις σε νοσοκομεία, σχολεία, ορφανοτροφεία και άλλες δομές που εξυπηρετούν παιδιά, και να αρχίσει η ταχεία ανοικοδόμησή τους.
- Ιατρικές εκκενώσεις
Η Επιτροπή ζητεί να διασφαλιστεί η ασφαλής μεταφορά τραυματισμένων παιδιών για θεραπεία, και η δυνατότητα επιστροφής τους μετά την ολοκλήρωση της περίθαλψης.
- Ανθρωπιστική βοήθεια
Ζητεί απρόσκοπτη είσοδο ανθρωπιστικών οργανώσεων και ανεμπόδιστη παροχή τροφίμων, νερού, φαρμάκων και άλλης βοήθειας προς τα παιδιά.
- Προστασία από βία εποίκων
Η Επιτροπή ζητεί τη λήψη μέτρων για την προστασία των Παλαιστινίων, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, από επιθέσεις εποίκων, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Β. Συστάσεις προς όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ και όσους συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις κατάπαυσης του πυρός
Η Επιτροπή καλεί τα κράτη να στηρίξουν μόνιμη κατάπαυση του πυρός, να διασφαλίσουν την προστασία των παιδιών, να παράσχουν ανθρωπιστική και οικονομική βοήθεια, να στηρίξουν την αποκατάσταση των υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης, να εξετάσουν μέτρα λογοδοσίας και κυρώσεων όπου απαιτείται, να υποστηρίξουν μηχανισμούς αποζημίωσης και επανόρθωσης για τα παιδιά που επλήγησαν.
Γ. Συστάσεις προς το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο Ασφαλείας να ενισχύσει τα μέτρα προστασίας των παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις, να ενδυναμώσει τους μηχανισμούς παρακολούθησης και να εξετάσει πρόσθετα μέτρα λογοδοσίας σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Δ. Συστάσεις προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ
Η Επιτροπή καλεί τη Γενική Συνέλευση να συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση, να υποστηρίξει την εφαρμογή των συστάσεων της έκθεσης και να συμβάλει στη διασφάλιση της προστασίας και αποκατάστασης των δικαιωμάτων των παιδιών.
Ε. Συστάσεις προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ
Η Επιτροπή ζητεί να συνεχιστεί η παρακολούθηση των σοβαρών παραβιάσεων κατά παιδιών, να ενισχυθεί η καταγραφή περιστατικών, να συμπεριληφθεί η άρνηση ανθρωπιστικής πρόσβασης ως βασικό στοιχείο στα σχέδια δράσης του ΟΗΕ, να συνεχιστεί η δημόσια αναφορά στις επιπτώσεις που έχει η άρνηση ανθρωπιστικής βοήθειας στα παιδιά.
ΣΤ. Συστάσεις προς τον Εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Η Επιτροπή συστήνει στον Εισαγγελέα να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα εγκλήματα κατά παιδιών στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης έρευνας για την κατάσταση στην Παλαιστίνη, εφαρμόζοντας την πολιτική του Δικαστηρίου για τα παιδιά, και να εξετάσει την πιθανή ευθύνη των αξιωματούχων που κατονομάζονται στην έκθεση, καθώς και άλλων προσώπων που ενδέχεται να φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για διεθνή εγκλήματα κατά παιδιών στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη.
* www.un.org/unispal/document/coi-report-23jun26/
