Συνέντευξη στον Γιώργο Κυριακού
Ο Αλβανός διανοούμενος Φατός Λιουμπόνια, γνωστός στο αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας μας από την αρθρογραφία του και από τη συμμετοχή του στο Resistance Festival, είχε την καλοσύνη να απαντήσει σε μερικές ερωτήσεις μας. Το θέμα αφορά βέβαια το συνεχιζόμενο κύμα λαϊκής διαμαρτυρίας στη γειτονική χώρα* ενάντια στα σχέδια της κυβέρνησης Ράμα και του γαμπρού του Τραμπ να «αξιοποιήσουν» μία από τις τελευταίες παρθένες περιοχές στην Ευρώπη …
Φαίνεται πως το νέο οικολογικό κίνημα στην Αλβανία έχει αρχίσει να δημιουργεί τις δικές του δημοκρατικές δομές, παρόλο που το διεκδικούν αρκετοί πολιτικοί «γαμπροί». Νομίζετε ότι θα μπορέσει να συνδεθεί και με άλλα ζητήματα;
Η διαμαρτυρία στην Αλβανία, που χρωματίζεται από συνθήματα όπως «Επανάσταση», «Η Αλβανία δεν πωλείται», «Ο Ράμα στη φυλακή, ο Μπερίσα στη φυλακή», δεν είναι μόνο ένα οικολογικό κίνημα. Φυσικά οι οικολόγοι συμμετέχουν σ’ αυτό, αλλά η διαμαρτυρία ξεκίνησε από 40 μικρές οργανώσεις και υποστηρίζεται από χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους. Είναι άνθρωποι απογοητευμένοι από το πολιτικοοικονομικό σύστημα που κυβερνά τη χώρα εδώ και 35 χρόνια, και θυμωμένοι μ’ αυτό. Θυμηθείτε, έχουμε αναφερθεί σχετικά και στο πρόσφατο παρελθόν, ότι πρόκειται για ένα σύστημα που συγκροτείται από ολιγάρχες και οργανωμένο έγκλημα, το οποίο όχι μόνο έχει αποκλείσει τους ανθρώπους από τη λήψη αποφάσεων, αλλά τους αφαιρεί και τις περιουσίες τους, τους δημόσιους χώρους τους, την αξιοπρέπειά τους, το μέλλον τους.
Ο κινητήριος μοχλός της οικονομίας στην Αλβανία σήμερα είναι το ξέπλυμα χρήματος, και το μεγαλύτερο μέρος αυτών των χρημάτων επενδύεται στην κατασκευή θερέτρων όπως αυτό στο Ζβέρνετς. Το πρόβλημα έγινε πλέον διεθνώς γνωστό λόγω της εμπλοκής του Κούσνερ και των φλαμίνγκο, αλλά αυτό το σύστημα ξεκίνησε πριν πολύ καιρό να καταστρέφει τη χώρα και τη ζωή του μεγαλύτερου μέρους των ανθρώπων της. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι της ελληνικής μειονότητας στον Νότο γνωρίζουν ήδη πολύ καλά τι συμβαίνει με τις περιουσίες τους και τις παραλίες τους, δεδομένου ότι αυτού του είδους τα θέρετρα έχουν αποκλείσει ακόμη και την πρόσβαση στη θάλασσα. Πρόκειται για έναν κακοήθη οικονομικό όγκο, που έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε διαρκώς να εξαπλώνεται. Δείτε και τα Τίρανα, όπου οι ουρανοξύστες (που οι Αλβανοί αποκαλούν τράπεζες τσιμέντου) φυτρώνουν σαν μανιτάρια, καταλαμβάνοντας κάθε δημόσιο χώρο και στραγγαλίζοντας τη ζωή των ανθρώπων. Αυτός ο καρκίνος σχεδιάζεται να εξαπλωθεί παντού, στις πιο όμορφες περιοχές της Αλβανίας – και στα βουνά.
Όσον αφορά τις δομές της διαμαρτυρίας, προς το παρόν οι 40 οργανώσεις δεν έχουν επιλέξει κανέναν εκπρόσωπο, διότι θέλουν οι άνθρωποι να είναι ο εαυτός τους, να είναι, ας πούμε, η φωνή του λαού. Ο πρώτος και κύριος στόχος είναι η παραίτηση της κυβέρνησης Ράμα και η κατάργηση των νόμων που έχουν προετοιμάσει την εξάπλωση του κακοήθους όγκου.
Από πού αντλεί την ισχύ της η κυβέρνηση Ράμα αυτή τη στιγμή; Διότι δεν βλέπουμε να κλυδωνίζεται σοβαρά, παρά τη λαϊκή διαμαρτυρία…
Η δύναμή της βασίζεται στο σύστημα που περιέγραψα, το οποίο ο Έντι Ράμα το έχει ωθήσει στα άκρα: στην ισχύ και στα χρήματα των ολιγαρχών και του οργανωμένου εγκλήματος, στη δύναμη των μεγαλύτερων ΜΜΕ που αυτοί κατέχουν ή υποστηρίζουν (γι’ αυτό και ένα από τα συνθήματα της διαμαρτυρίας είναι «Μποϊκοτάρετε τα ΜΜΕ») και, δυστυχώς, στους πολιτικούς της Δύσης**. Οι τελευταίοι, παρ’ όλες τις διαμαρτυρίες, δεν θέλουν να δουν ότι η Αλβανία είναι ένα αιχμαλωτισμένο κράτος – εν μέρει επειδή δεν θέλουν να αποδεχτούν την αποτυχία τους, και εν μέρει επειδή ο Ράμα έχει διαφθείρει ένα τμήμα τους.
Μπορεί η τρέχουσα πολιτική κατάσταση στην Αλβανία να συνδεθεί με τον διορισμό Αμερικανού πρέσβη, αλλά και με την «αποκατάσταση» του πρώην πρωθυπουργού Σάλι Μπερίσα από τις ΗΠΑ; Με άλλα λόγια, ανακατεύουν οι Αμερικανοί την τράπουλα της εξουσίας;
Προς το παρόν, οι Αμερικανοί μοιάζουν επιφυλακτικοί στο να εκφράσουν τη θέση τους. Η πρεσβεία δεν έχει δηλώσει ότι υποστηρίζει το έργο του Κούσνερ. Δυστυχώς, η Ε.Ε. εξακολουθεί να το υποστηρίζει. Παρά τις διαμαρτυρίες και το γεγονός ότι έχει καταστεί σαφές από τις δικαστικές έρευνες ότι στο έργο εμπλέκεται το οργανωμένο έγκλημα, η επίτροπος της Ε.Ε. για τη διεύρυνση, Μάρτα Κος, δήλωσε στα μέσα του μήνα πως «έχουμε λάβει διαβεβαίωση από την κυβέρνηση της Αλβανίας ότι θα διεξαχθεί πλήρης εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και θα τηρηθούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά πρότυπα»! Ίσως οι Αμερικανοί έχουν συνειδητοποιήσει ότι η εμπλοκή του Κούσνερ σε αυτό το έργο, από κοινού με το οργανωμένο έγκλημα, μπορεί να βλάψει ακόμη περισσότερο τον Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές. Κάποιοι ερμηνεύουν την αποκατάσταση του επικεφαλής της αντιπολίτευσης Μπερίσα από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ως μια απόπειρα χρησιμοποίησης της αντιπολίτευσης για να κατευναστεί η διαμαρτυρία, που βλάπτει την εικόνα του Τραμπ. Αλλά εάν η αντιπολίτευση παίξει έναν τέτοιο ρόλο, θα χάσει εντελώς την εσωτερική της νομιμότητα. Μέχρι στιγμής, φαίνεται ότι δεν πρόκειται να παίξει αυτόν τον ρόλο. Το τι θα συμβεί τις επόμενες μέρες, είναι απρόβλεπτο.
* Βλ. «Το νέο κίνημα ταρακουνά την Αλβανία» (φύλλο 780) και «Σβερνέτσι, όπως Χιμάρα» (φύλλο 779).
** Ο Φατός Λιουμπόνια έγραφε πριν τρία ακριβώς χρόνια: «Αν αναζητήσουμε τη βάση ισχύος του Ράμα, πιστεύω ότι αυτή βρίσκεται στον ρόλο του ως διαμεσολαβητή μεταξύ τεσσάρων δυνάμεων, τις οποίες μεταφορικά θα παρομοίαζα με τα τέσσερα πόδια της πυραμιδοειδούς καρέκλας εξουσίας: 1) την οικονομική ισχύ των λεγόμενων ολιγαρχών, 2) τη δύναμη του οργανωμένου εγκλήματος, που σήμερα είναι ο κύριος επενδυτής στην αλβανική οικονομία, 3) τη δύναμη των ΜΜΕ, στην οποία έχουν επενδύσει ορισμένοι από τους πρώτους και τους δεύτερους, και τέλος, αλλά ίσως το πιο καθοριστικό, 4) τη δύναμη αυτών που αποκαλούμε στρατηγικούς μας εταίρους, των ΗΠΑ και της Ε.Ε.» («Γιατί ο Έντι Ράμα αντιτίθεται στον Άλμπιν Κούρτι», φύλλο 647).
