Τα συγχαρητήρια των επικεφαλής της Ε.Ε., Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα, για την αλλαγή πλεύσης της Σερβίας προαναγγέλλουν μασάζ για την αναγνώριση του ψευδοκράτους του Κοσόβου, και για την επιβολή κυρώσεων προς τη Ρωσία.
Η νέα κυβέρνηση θα είναι η κατάληξη ενός κινήματος που δικαίως εκδηλώθηκε μετά τη φονική κατάρρευση του στεγάστρου του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ. Ενός κινήματος που υποστηρίχθηκε υποκριτικά από τη δυτικόφρονα αντιπολίτευση και τους διεθνείς προαγωγούς της, με στόχο την ανατροπή ενός αυταρχικού προσωποπαγούς καθεστώτος (που ωστόσο αντιδρούσε στην απόλυτη κηδεμονία της χώρας του). Ο Βούτσιτς ήταν το κακό παράδειγμα ηγέτη στα Βαλκάνια. Ο Ελλαδίτης Μητσοτάκης και ο Αλβανός Ράμα είναι το… καλό.
Η πολυδιάστατη πολιτική του Βούτσιτς, σε μια εποχή διεθνούς πόλωσης, είχε μια σειρά από συνέπειες αρνητικές. Επιπλέον, η αυταρχική πολιτική του ενός ανδρός μπόρεσε να αποτελέσει το πρόσχημα της διεθνούς απομόνωσής του. Τα εθνικά ανταποδοτικά οφέλη δεν μπόρεσαν να καλύψουν το κενό που άφηνε η επιδίωξη του κόμματος να επισκιάζει το κράτος, ούτε τις οικονομικές δυσκολίες στην οικονομία μιας κατεστραμμένης από τον πόλεμο Σερβίας. Εξάλλου, παρά τις συλλήψεις των άμεσα υπευθύνων για την κατάρρευση του στεγάστρου, που προκάλεσε 16 νεκρούς, υπήρξε η επιλογή της σωτηρίας του πολιτικού προσωπικού. Όπως στα Τέμπη, οι ευθύνες αποδόθηκαν σε υπαλλήλους…
Η νίκη της Φοιτητικής Λίστας δίνει απαντήσεις, αλλά δημιουργεί και ερωτήματα. Όσον αφορά τις απαντήσεις:
– Πρώτον, το ιδιότυπο αυταρχικό καθεστώς Βούτσιτς αμφισβητήθηκε σοβαρά στις αστικές περιοχές, στις οποίες τα προβλήματα διογκώνονται και οι όποιες ενδείξεις αυταρχισμού και διαφθοράς απέκτησαν σοβαρή διάσταση.
– Δεύτερον, ο διπολισμός του καθεστώτος Βούτσιτς (ταυτόχρονη σύμπραξη με αντιτιθέμενες διεθνείς πλευρές) ωφέλησε μάλλον τις ευρωδυτικές-φιλονατοϊκές συνιστώσες, που τον αποκαλούσαν φιλορώσο-αντιευρωπαϊστή, αλλά και τις φιλοανατολικές, που τον θεωρούσαν «προδότη» (π.χ. για τη θετική του στάση στην «επένδυση» Κούσνερ, ή για την πώληση όπλων στην Ουκρανία και το Ισραήλ).
– Τρίτον, το βιοτικό επίπεδο παρέμεινε στάσιμο, με μικρές μόνο θετικές αλλαγές, κυρίως σε συνταξιούχους. Η τελευταία βελτίωση, έμμεση, ήταν το συμβόλαιο με τη Ρωσία για εισαγωγή αερίου στο 1/3 της τιμής του.
Τα ερωτήματα:
– Πρώτον, γιατί οι ξένες δυνάμεις άφησαν το κίνημα αυτό να πάρει την εξουσία, ενώ δεν υποστήριξαν το κίνημα των Τεμπών στην Ελλάδα, ούτε το κίνημα πολιτών στην Αλβανία, της οποίας το πολιτικό σύστημα αποτελεί τη βαλκανική επιτομή στη διαφθορά, το οργανωμένο έγκλημα και τον αυταρχισμό; Ο Βούτσιτς διατάρασσε την ισορροπία στα Δυτικά Βαλκάνια με τις δύο αρνήσεις του (για κυρώσεις στη Ρωσία, και αναγνώριση του Κοσόβου).
– Δεύτερον, θα συνεχιστούν οι δύο αρνήσεις, ή η νέα κυβέρνηση θα είναι επιρρεπής στο ευρωπαϊκό δυτικό «ιδεώδες»; Αν δηλαδή παραχωρηθεί από τους Κοσοβάρους η Ένωση Σερβικών Δήμων, θα υπάρξει αναγνώριση του ψευδοκράτους; Αν διαφοροποιηθεί η εισαγωγή αερίου, δεν θα υποχρεωθεί η νέα κυβέρνηση σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας; (καρότο η ενεργειακή «επάρκεια», μαστίγιο η παύση χρηματοδοτήσεων από την Ε.Ε.).
– Τρίτον, θα καταφέρει η νέα κυβέρνηση να εκδημοκρατίσει τους θεσμούς, να επιτύχει οικονομική άνοδο, να επιφέρει τις υπεσχημένες θετικές αλλαγές στους τομείς της Παιδείας και της Δικαιοσύνης; Με ποιες δυνατότητες, αν όχι με τις άμεσες ξένες επενδύσεις; Θα συνεχιστούν οι κινεζικές επενδύσεις ή θα αντικατασταθούν απόλυτα από τη δυτική πλευρά;
– Τέταρτον, πώς θα αντιμετωπιστεί η αυξημένη εχθρότητα του «μικρού βαλκανικού ΝΑΤΟ»; (Αλβανία-Κόσοβο-Κροατία, που συνεργάζονται στρατιωτικά κατά της Σερβίας και προσκαλούν τη Βουλγαρία, γνωρίζοντας τις αντιθέσεις της με τη Σερβία).
Τα ερωτήματα περιμένουν απαντήσεις. Η Ε.Ε. δεν θα περιμένει για πολύ.
Μ.Μ.
