Ο φετινός εορτασμός του Πολυτεχνείου υπήρξε πιο μαζικός από τον περσινό. Οι επιχειρούμενες απαγορεύσεις, η κυβερνητική επίδειξη πυγμής στα πανεπιστήμια, οι κομπασμοί περί αποκατάστασης της τάξης, οι προβοκατόρικες χυδαιότητες του Άδωνι για τους νεκρούς της εξέγερσης, προκάλεσαν αντιδράσεις και κινητοποίησαν δυνάμεις. Κι όμως, παρά τη σχετική μαζικότητα, η σκέψη έμοιαζε καθηλωμένη στο παρελθόν, στα ίδια συνθήματα, στον γνώριμο παραταξιακό κατακερματισμό. Η επαφή με τα μεγάλα ερωτήματα που θέτει η σημερινή πραγματικότητα, η οποία τρέχει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, έμοιαζε να απουσιάζει, να μην απασχολεί καν.

Δύο ημέρες μετά, στη Σεντζέν της Κίνας, οι Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ συναντήθηκαν –στο περιθώριο της συνόδου της APEC– σε μια ιστορική τριμερή. Χαμόγελα, χειραψίες, φιλοφρονήσεις, διακηρύξεις περί ειρήνης και συνεργασίας. Μια εικόνα αισιοδοξίας, με τους ισχυρούς του πλανήτη να εμφανίζονται έτοιμοι για μεγάλες συνεννοήσεις. Την ίδια στιγμή, ο κόσμος εξακολουθεί να φλέγεται. Οι πόλεμοι συνεχίζονται, οι ανταγωνισμοί οξύνονται, οι παγκόσμιες αλυσίδες αξίας και διακίνησης αγαθών αναδιατάσσονται βίαια. Η πολυκρίση βαθαίνει και αποδεικνύεται όλο και πιο δύσκολο να τιθασευτεί. Η παρατεταμένη αβεβαιότητα και τα χαοτικά σημάδια –τα «λοκντάουν», οι καταρρεύσεις συστημάτων που παραλύουν αεροδρόμια, σχολεία και άλλες υποδομές σε διάφορες χώρες– δείχνουν πού οδηγεί ο γιγαντισμός, η υπερσυγκέντρωση, ο έλεγχος των πληθυσμών και ο πειρασμός της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που θέλουν να επιβάλλουν οι ιθύνοντες.

Πίσω από τις χειραψίες βρίσκεται ένας κόσμος σε βαθιά αναστάτωση. Οι κοσμοκρατορικές δυνάμεις ανταγωνίζονται λυσσαλέα, αναζητώντας ταυτόχρονα συνεννοήσεις, προσωρινούς συμβιβασμούς και βαλβίδες εκτόνωσης. Επιδιώκουν να κερδίσουν χρόνο, να διαχειριστούν τις μεταξύ τους αντιθέσεις, να καθορίσουν σφαίρες επιρροής και να επιβάλουν μικρούς και μεγάλους σχεδιασμούς στους ασθενέστερους παίκτες.

Οι διακηρύξεις των τριών πυρηνικών υπερδυνάμεων περί ειρήνης, συνοδεύουν την προετοιμασία νέων συγκρούσεων. Το ίδιο και οι αναφορές στο διεθνές δίκαιο, ή οι ευχές για περιορισμό των πυρηνικών όπλων. Κι όλα αυτά παρουσιάζονται ως πρόοδος, σταθερότητα και επιστροφή στην κανονικότητα. Ένα τεράστιο δούλεμα των κοινωνιών, την ώρα που ο γεωπολιτικός αναδασμός βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και οι κίνδυνοι γενικευμένης ανάφλεξης μεγαλώνουν.

Στα δικά μας, το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου αποτελεί μια εξαιρετικά αποκαλυπτική περίπτωση. Έναν κρίκο στον ευρύτερο γεωπολιτικό αναδασμό της Ανατολικής Μεσογείου, όπου διακυβεύονται ενεργειακοί διάδρομοι, θαλάσσιες ζώνες, κυριαρχικά δικαιώματα και η ίδια η θέση της χώρας. Οι επεκτατικές αξιώσεις της Τουρκίας συναντούν τους σχεδιασμούς των μεγάλων δυνάμεων και τις φιλοδοξίες περιφερειακών παικτών για νέα μερίδια ισχύος.

Και εδώ είχαμε συναντήσεις και χαμόγελα. Ο Γεραπετρίτης ενημέρωσε τους πολιτικούς αρχηγούς. Οι περισσότεροι εξέφρασαν διαφωνίες με τους κυβερνητικούς χειρισμούς. Στην πράξη, όμως, η απραξία κυριαρχεί, και το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης μένει «απόρρητο». Οι κρίσιμες εξελίξεις αντιμετωπίζονται ως αντικείμενο διπλωματικής διαχείρισης, ενώ η κοινωνία παραμένει στο σκοτάδι για τις πραγματικές διαστάσεις των παζαριών. Η συναίνεση εκδηλώνεται και διά της απραξίας.

Ένα πολιτικό σύστημα βουτηγμένο στα σκάνδαλα, στη διαφθορά και στη διαπλοκή, προετοιμάζεται ήδη για τις επόμενες εκλογές. Μετρά συσχετισμούς, αναζητά συμμαχίες, κατασκευάζει διλήμματα διακυβέρνησης. Η χώρα βυθίζεται όλο και περισσότερο στις δεσμεύσεις του σχεδίου «Ελλάδα κόμβος», ενώ πληθαίνουν οι πιέσεις για διευθετήσεις στα κυριαρχικά της δικαιώματα. Οι κομματικοί ανταγωνισμοί και οι προεκλογικοί υπολογισμοί καλύπτουν τις ευρύτερες συναινέσεις στα στρατηγικά ζητήματα. Και εδώ, πίσω από την καθησυχαστική εικόνα, μια ολόκληρη κοινωνία καλείται να παραμείνει θεατής.

Όλα αυτά φωτίζουν πλευρές του υπαρξιακού προβλήματος της χώρας. Φέρνουν στην επιφάνεια και το μεγάλο κενό κοινωνικού και πολιτικού υποκειμένου, ικανού να συνδέσει τις διάσπαρτες αντιστάσεις, να κατανοήσει τη συνολική κατάσταση και να ανοίξει διαφορετική προοπτική. Η συνειδητοποίηση αυτού του κενού, η ανάγκη να καλυφθεί, αποτελεί πλέον ζήτημα πρώτης γραμμής.

Εδώ επιστρέφει το ερώτημα του Πολυτεχνείου. Μιας εξέγερσης που άλλαξε τους όρους της πολιτικής πραγματικότητας της εποχής της, που σημάδεψε βαθιά τη λαϊκή συνείδηση και τον ριζοσπαστισμό στη χώρα μας. Η ιστορική του μνήμη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα από τη σύνδεσή της με τα καθήκοντα του σήμερα. Με την ανάγκη ενός σοβαρού προσανατολισμού, μιας συνολικής σκέψης για όσα συμβαίνουν, ενός συλλογικού αναστήματος ικανού να σταθεί απέναντι στις προκλήσεις της εποχής.

Σχόλια

Σου άρεσε αυτό το άρθρο; Ενίσχυσε οικονομικά την προσπάθειά μας!