Γράφει ο Γιώργος Κυριακού
Το προηγούμενο Σάββατο στο χωριό Σβερνέτσι, στη λιμνοθάλασσα του Αυλώνα, πραγματοποιήθηκε διαμαρτυρία πολλών ντόπιων ομογενών και Αλβανών ενάντια στην καταπάτηση μιας μεγάλης περιοχής, την οποία οι «ιδιοκτήτες» ισχυρίζονται πως έχουν «αγοράσει» και τους οποίους καλύπτει ο Αλβανός πρωθυπουργός Ράμα. Μαζικές κινητοποιήσεις σημειώθηκαν επίσης στα Τίρανα. Οι σχετικές ειδήσεις συζητούνται έντονα και στη χώρα μας, αφενός λόγω της άμεσης εμπλοκής του γαμπρού του Τραμπ ως «επενδυτή» σε περιβαλλοντικά προστατευόμενη περιοχή, κι αφετέρου λόγω της καταπάτησης περιουσιών ομογενών και της βίας που άσκησαν εναντίον των διαμαρτυρόμενων οι μπράβοι της «επένδυσης».
Επειδή όμως εσκεμμένα έχει καλλιεργηθεί, τόσο από την αλβανική κυβέρνηση όσο και από τους μιντιακούς απολογητές των καταπατητών και του «επενδυτή», αρκετή σύγχυση (έφτασαν ορισμένοι να ανακαλύπτουν μια… αλληλεγγύη του Ράμα και της αλβανικής αστυνομίας με τους διαμαρτυρόμενους, ενώ για άλλους οι ντόπιοι ομογενείς που κινητοποιούνται ήταν αόρατοι!), θα προσπαθήσουμε να ξεκαθαρίσουμε λίγο το τοπίο.
To Σβερνέτσι στο στόχαστρο
Πρόκειται για ελληνικό χωριό, μη αναγνωρισμένο από το αλβανικό κράτος [1]. Οι κάτοικοί του είναι Έλληνες, ελληνόφωνοι ή βλαχόφωνοι, με καταγωγή από την ιστορική Μοσχόπολη. Βρίσκεται στην ίδια περιοχή με το χωριό Άρτα/Νάρτα. Το μοναστήρι της Παναγιάς στην κοινή λιμνοθάλασσα, η διπλανή αρχαία Απολλωνία, η μονή της Αρδένιτσας του 13ου αιώνα, η Βύλλιδα με το εμβληματικό αρχαίο θέατρο και η αρχαία πόλη της Επιδάμνου, τονίζουν την ελληνικότητα της ευρύτερης περιοχής, καθώς και την ορθόδοξή της ταυτότητα.
Εδώ και χρόνια το Σβερνέτσι πήρε σειρά σε σχέδια «τουριστικής αξιοποίησης». Με υπόδειγμα την παραλιακή Χιμάρα (αρχετυπικό μνημείο καταστροφής και καταπάτησης ελληνικών περιουσιών) [2] σχεδιάστηκε η επικείμενη «επένδυση» του γαμπρού του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ. Όχημα, το Ταμείο Affinity Partners, που ιδρύθηκε στα πλαίσια των συμφωνιών του Αβραάμ για κοινές αραβοϊσραηλινές επενδύσεις… Η αλβανική κυβέρνηση παραχώρησε μετά βαΐων και κλάδων άδεια «στρατηγικού επενδυτή» σε εταιρία που συνδέεται με τον γαμπρό του Τραμπ για την ανέγερση τεράστιου υπερπολυτελούς resort. Εδώ εμφανίστηκαν και «κάτοχοι γης» με πλαστούς τίτλους, που περιέφραξαν τις «ιδιοκτησίες» τους. Συνήργησε και το διεφθαρμένο Κτηματολόγιο, στο οποίο ενεγράφησαν οι καταπατητές εκτάσεων των νόμιμων ιδιοκτητών.
Η κινητοποίηση των «εξτρεμιστών» Ελλήνων…
Το Σβερνέτσι από τη μια πλευρά «κοιτά» τη λιμνοθάλασσα, κι από την άλλη τη νήσο Σάσων, που βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 6 ναυτικά μίλια από την ακτή. Το νησί αυτό [3], μαζί με τη λιμνοθάλασσα του Αυλώνα και μια ηπειρωτική έκταση περίπου 200 χιλιάδων στρεμμάτων, είναι ανακηρυγμένο Εθνικό Πάρκο και προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες. Πρόκειται για ένα από τα πλουσιότερα οικοσυστήματα της Μεσογείου, αλλά εκεί ακριβώς θα κατασκευαστεί, σύμφωνα με το mega-project, μια περίκλειστη ζώνη με αεροδρόμιο, ξενοδοχεία, βίλες, μαρίνες για σκάφη αναψυχής και λοιπές «υποδομές»!
Η κινητοποίηση των ομογενών κατοίκων ενάντια στην κλοπή της περιουσίας τους και το σχεδιαζόμενο έκτρωμα, από κοινού με τα μέλη του Συλλόγου από την Αθήνα, συναντήθηκε με Αλβανούς από διάφορες πολιτικές και οικολογικές οργανώσεις. Περιέργως, στην Ελλάδα αποσιωπήθηκε η συμμετοχή ντόπιων ομογενών στις κινητοποιήσεις, και η συμπαράσταση περιορίστηκε προς τους Αλβανούς που αγωνίζονται ενάντια στην ισραηλινή επένδυση: το αριστερό κόμμα Lëvizja BASHKË («Κίνημα ΜΑΖΙ») [4], άλλα μικρά κόμματα, έως και ακροδεξιούς (που κατήγγειλαν τους… «Έλληνες εξτρεμιστές»!). Η ουσία είναι όμως ότι όλοι οι διαμαρτυρόμενοι, ανεξαρτήτως εθνικής καταγωγής και πολιτικής τοποθέτησης, βρήκαν τελικά απέναντί τους την αλβανική αστυνομία, που προστάτευε τους «επενδυτές» (οι οποίοι απέκλεισαν με κάγκελα και συρματοπλέγματα την καταπατημένη περιοχή) κι άφησε τους ιδιωτικούς μπράβους να «περιποιηθούν» τους διαδηλωτές.
…και μερικές ενοχλητικές αλήθειες
Οι προηγούμενες καταπατήσεις (στη Χιμάρα, την Παλάσα, την Κακομιά, την Τσούκα) πέρασαν ανώδυνα για τους ενόχους, σχεδόν απαρατήρητες. Τώρα όμως η «επένδυση» στο Σβερνέτσι κινητοποίησε πολλούς Αλβανούς, που ευαισθητοποιήθηκαν για το οικολογικό σύμπλεγμα «Sasan-Viosa-Zvërnec-Nartë» τονίζοντας το αλβανικό εθνικό πρόσημο. Στη Χιμάρα, οι αντιστάσεις των ντόπιων επεδείκνυαν την ελληνική ταυτότητα ήδη από την περίοδο της πρωθυπουργίας Μπερίσα, που ξεκίνησε το σχέδιο αρπαγής-αφελληνισμού. Ίσως γι’ αυτό είχαν αγνοηθεί από τους περισσότερους εξ όσων κινητοποιήθηκαν τώρα για το Σβερνέτσι… Βέβαια και τώρα, στο Σβερνέτσι, οι ντόπιοι βρίσκονται σε δεύτερη μοίρα, και η εθνοπολιτιστική τους ιδιαιτερότητα αποσιωπάται…
Πάντως ο ομογενειακός Σύλλογος του χωριού Σβερνέτσι ευχαρίστησε και τους Έλληνες και τους Αλβανούς για τη συμπαράστασή τους, τονίζοντας ότι «δεν πρέπει να επιτρέψουμε σε κανέναν να σπείρει διχόνοια ανάμεσα στους λαούς» [5]. Αυτό που αναδεικνύεται λοιπόν ως ρεαλιστική δυνατότητα από τη ρωγμή που άνοιξε η ετερόκλητη, έστω, αντίσταση στο Σβερνέτσι είναι η σύμπηξη μιας πλατιάς συμμαχίας στην Αλβανία, η οποία θα αντιπαλέψει με αξιώσεις την επίσημη πολιτική της κλοπής και της οικοκτονίας (νόμος «περί στρατηγικών επενδύσεων», «πακέτο των βουνών», καταπάτηση ιδιωτικών και κοινοτικών περιουσιών κ.λπ.), στην οποία συμπράττουν η κυβέρνηση Ράμα, οι ισραηλινοί κ.ά., υπό την υψηλή επιστασία του «αρχιεπενδυτή» γαμπρού του Τραμπ.
Επίσημος λόγος και επίσημος αντίλογος
Το Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση για τον «Έλληνα πολίτη» που κακοποιήθηκε, ο ευρωβουλευτής Μπελέρης κατέθεσε ερώτηση στην Ε.Ε., ο βουλευτής του ΚΕΑΔ, Ντούλες, μίλησε καίρια στην αλβανική Βουλή, και το κόμμα ΕΕΜΜ-MEGA εξέδωσε ανακοίνωση. Από την άλλη ο Ράμα δήλωσε… έκπληκτος για την ύπαρξη γηγενών Ελλήνων στην περιοχή (πάντως η έκθεση του 2016, επί πρωθυπουργίας του, καταμετρούσε 920 Έλληνες στο Σβερνέτσι), και ισχυρίστηκε πως δεν υπήρξε κρατική καταστολή. Σωστό, αφού η «δουλειά» είχε ανατεθεί σε μπράβους…
Αναρωτιόμαστε: η Αθήνα, ενόψει διαπραγμάτευσης Αλβανίας-Ε.Ε., θα ασκήσει επιτέλους βέτο ωσότου πάψουν τουλάχιστον οι καταπατήσεις; Ή θα κάνει πλάτες στην ευκαιρία για νέες μπίζνες; Δεν χρειάζεται και πολλή σκέψη: το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Οι λαοί όμως έχουν.
Ο Ε. Σούμπασης, ο Σβερνετσιώτης που κακοποιήθηκε βάναυσα από τους μπράβους, δήλωσε στα αλβανικά ΜΜΕ: «Όταν με άρπαξαν, απλώς ρωτούσα γιατί μπήκε εκεί αυτός ο φράχτης και γιατί είναι κλειστός ο δρόμος προς το χωριό μας. Είμαι κάτοικος του Ζβέρνετς, Αλβανός και Έλληνας πολίτης. Πήγα εκεί επειδή έχω τον τίτλο ιδιοκτησίας, με τον νόμο 7501, της γης του προπάππου μου. Πότε τέθηκε αυτός ο φράχτης της Παλαιστίνης; Γιατί αυτό μου θυμίζει… Δεν μας ενημέρωσε κανείς για το έργο, ενώ έχουμε ιδιοκτησία εκεί, με έγγραφα». Άλλος ομογενής, ο οποίος επίσης συμμετείχε στις κινητοποιήσεις, δήλωσε στον Δρόμο: «Είμαστε από το 2013 σε δικαστικούς αγώνες. Στο παρελθόν είχαμε κερδίσει μια δίκη. Δεν γνωρίζω ακόμα αν θα συνεχιστούν οι διαδηλώσεις, αλλά τουλάχιστον δικαστικά πρέπει να συνεχίσουμε». Μιλήσαμε με αρκετούς διαδηλωτές για την προοπτική του αγώνα ενάντια στην επένδυση: Είμαστε πολλά χρόνια σε δικαστικούς αγώνες. Στο παρελθόν είχαμε κερδίσει μια δίκη. Δεν γνωρίζω αν θα συνεχίσουμε τις διαδηλώσεις αλλά θα συνεχίσουμε δικαστικά. Σε ερώτησή μας για το πόσος κόσμος από το χωριό έχει την περιουσία του στις καταπατημένες εκτάσεις, άλλος μάς ανέφερε πως: είναι το μισό χωριό. Το μέλλον δεν το ξέρουμε αλλά εμείς θα προσπαθήσουμε να δικαιωθούμε.…
[1] Στην ΚΥΑ του 2015, μεταξύ 11 χωριών μη αναγνωρισμένων ως ελληνικών από το αλβανικό κράτος, οι κάτοικοι στο Σβερνέτσι αναγνωρίζονται ως ομογενείς.
[2] «Τι γίνεται στη Χιμάρα;» (φύλλο 713).
[3] Η ελλαδική κυβέρνηση το 1914 παραχώρησε τη νήσο Σάσων στην Αλβανία, κατ’ ιταλική απαίτηση. Στις 2/7/1915 αποχώρησε η ελληνική φρουρά. Τον ίδιο μήνα, 15 οικογένειες ντόπιων βοσκών δολοφονήθηκαν από Αλβανούς ατάκτους, που έτσι εγκαθίδρυσαν την αλβανική διοίκηση…
[4] Βλ. ενδεικτικά τη συνέντευξη του Αρλίντ Κιορί «Τα Τίρανα έχουν καταληφθεί από μια πολιτική, ολιγαρχική και μαφιόζικη αλυσίδα» (φύλλο 635).
[5] www.facebook.com/sullogoszvernec
