Ενστικτωδώς, ουδόλως, ακραιφνώς, αιφνιδίως, αιωνίως, εντίμως, συνεπώς, ανελλιπώς, παρεμπιπτόντως, απρεπώς, διαυγώς, νηπενθώς, βαθέως, ψευδώς…
Η νέα ποιητική συλλογή της Μαρίας Κούρση με τίτλο «Ο χρόνος σε τίτλους», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ηριδανός, έρχεται να μας δώσει κάτι απολύτως διαφορετικό με παιγνιώδη τρόπο, χωρίζοντας τα ποιήματα σε τέσσερα μέρη:
Οκτώ τίτλοι κατηγορούνται, τίτλοι υπεράσπισης, τίτλοι κατηγορίας, τίτλοι αιθουσών.
Δεν ξέρω πώς να μεταφέρω την αίσθηση που δημιουργεί η ανάγνωση αυτών των ποιημάτων.
Ίσως γίνει πιο κατανοητό μέσα από παραδείγματα:
Ευτυχώς
Νόμιζα ότι είχα κι άλλο χρόνο / Η ευκολία με πήρε από / Τα μούτρα / Δεν σηκώνει αντιρρήσεις / Ούτε συγγνώμες (Έχει χάρη που/ Δεν ξέρω πόση ζωή έχω ακόμα. / Αλλιώς θα σου ’λεγα εγώ)
Αιφνιδίως
Κάποτε περιπαθώς / Σε παγκόσμια πρώτη / Βλέπει / να ξυπνάει. Νηστικό / Και παγωμένο / το πρώτο πρωινό / πρωτίστως ποίημα
Ενόρκως
Με τους εθελοντές είμαι / Όχι με τους σωτήρες / Ο ένατος τίτλος είναι / Υπεράνω / Πάσης υποψίας
Νομίζω γίνεται κατανοητός ο τρόπος που δουλεύει και παρουσιάζει τα σύντομα ποιήματα η Μαρία Κούρση.
Μεταξύ μελαγχολίας, σάτιρας, καταγραφής συναισθημάτων.
Εικόνες της ζωής. Ενίοτε σπαράγματα.
Τα σχέδια του Δημήτρη Σεβαστάκη δίνουν μια ακόμη όμορφη πινελιά στο βιβλίο, που αποδεικνύει πόσο απολαυστική μπορεί να γίνει η ανάγνωση της ποίησης.
Πώς ήρθε η ιδέα για το εύρημα με τους τίτλους που συνδέει τα ποιήματα της συλλογής;
Σε όλα τα βιβλία μου ήθελα πάντα να δίνω στους τίτλους ρόλο πρωταγωνιστικό. Άλλοτε ήταν αυτόνομα ποιήματα, άλλοτε λέξεις που συνδέονταν μεταξύ τους κι έφτιαχναν καινούρια ποιήματα. Έχουν μεγάλη σημασία οι τίτλοι. Έχουν κοινή αλλά και παράλληλη ζωή με τα ποιήματα του κάθε βιβλίου. Με σχέση αγάπης αλλά και εξουσίας, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Το επίρρημα είναι ένα μέρος του λόγου ιδιαίτερο. Είναι άκαμπτο, άφθαρτο, μοναχικό, σκληρό. Τα βάζει με όλα. Και με τον χρόνο τα βάζει. Οι τίτλοι-επιρρήματα προστατεύουν τα ποιήματα, κατά κάποιον τρόπο. Τα ποιήματα με την κάλυψη των επιρρημάτων μπορούν να ζουν ριψοκίνδυνα ή να κρύβονται τρυφερά μέσα στην ιστορία. Τουλάχιστον αυτό νομίζω ότι προσπάθησα να κάνω.
Τι τη διαφοροποιεί σε σχέση με προηγούμενά σας βιβλία;
Ο χρόνος. Δεν τη διαφοροποιεί ακριβώς. Μάλλον είναι η συνέχεια του προηγούμενου βιβλίου μου. Ο «Εξόδιος Αέρας» είναι ένα βιβλίο-σταθμός για την πορεία μου, όποια κι αν είναι αυτή .Και η αλήθεια είναι ότι ο «Χρόνος σε Τίτλους» δεν θα υπήρχε, ή μάλλον δεν θα είχε αυτή τη μορφή και αυτή τη ζωή, αν δεν είχε προηγηθεί ο «Εξόδιος Αέρας». Το βιβλίο αυτό είναι η αναπάντεχη συνέχειά του. Ίσως είναι και η κατάληξή του.
«Τα ωραία λάθη και τις φωνές που σίγησαν» γράφετε για την Έλλη Λαμπέτη που διαβάζει Καβάφη. Ποιες φωνές επηρέασαν το δικό σας έργο;
Όλοι οι άνθρωποι που περνούν μέσα από αυτό το βιβλίο και πολλοί-πολλοί ακόμα. Αυτοί που ονοματίζονται κι αυτοί που φωτογραφίζονται, όπως ο Παπαδιαμάντης, ο Τσέχωφ ή ο Γκοντάρ. Διάβασα Έλληνες και Γάλλους ποιητές, Ιταλούς, Ρώσους μυθιστοριογράφους. «Η Παναγία των Παρισίων» του Ουγκώ, «Το πορτρέτο του Ντόριαν Γκρέι» του Όσκαρ Ουάιλντ, «Η σονάτα του σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου, «Τα δώδεκα διαλεχτά παραμύθια» του Κώστα Βάρναλη, «Οι ταπεινοί και καταφρονεμένοι» του Ντοστογέφσκι, ποιήματα του Καβάφη, του Καρυωτάκη, του Σολωμού, του Μαγιακόφσκι, του Ελυάρ και του Ρεμπώ, είναι μακρύς ο κατάλογος των βιβλίων που διάβασα στα μαθητικά μου χρόνια. Σκόρπιες αναγνώσεις από τη βιβλιοθήκη του σπιτιού, και σιγά-σιγά με τον καιρό άρχισα να διαλέγω. Όλοι αυτοί οι συγγραφείς μαζί με πολλούς ακόμα, είτε μνημονεύονται στο βιβλίο είτε όχι, εξακολουθούν να είναι μέχρι σήμερα πολύτιμοι σύντροφοι της ποίησης της ζωής μου.
Το πρώτο σας ποιητικό βιβλίο κυκλοφόρησε το 1981. Με τόσα χρόνια στον χώρο της ποίησης, πώς σχολιάζετε τον τρόπο που αντιμετωπίζεται από κοινό και εκδότες;
Ποικιλοτρόπως. Τη δεκαετία του 1980, όταν εκδόθηκε το πρώτο μου βιβλίο, το οποίο βέβαια ήταν αυτοέκδοση, θυμάμαι ότι κουβαλούσα τα βιβλία στην πλάτη, στην κυριολεξία, και σχεδόν παρακαλούσα στα βιβλιοπωλεία να κρατήσουν ένα αντίτυπο παρακαταθήκη. Από τότε βέβαια άλλαξαν πολύ τα πράγματα, ας πούμε ότι είναι καλύτερα. Τα ποιητικά βιβλία δεν είναι ευπώλητα, είναι δύσκολο είδος η ποίηση ως προς όλα. Είναι πολλά τα θέματα, είναι μια μεγάλη συζήτηση.
Έχετε ασχοληθεί και με το λεγόμενο παιδικό βιβλίο. Πού συναντάει την ποίηση;
Έχω πολύ λίγο ασχοληθεί με το βιβλίο για παιδιά. Είναι ένα πολύ σημαντικό είδος το παιδικό βιβλίο. Σέβομαι αφάνταστα τους συγγραφείς που γράφουν για παιδιά, δεν είναι καθόλου εύκολο, χρειάζεται κέφι, γνώσεις, μεράκι, φαντασία και μεγάλη προσοχή. Την εποχή που δούλευα με παιδιά στο Λογοτεχνικό Εργαστήρι που είχα δημιουργήσει στο Λεόντειο Λύκειο, τότε έφτιαξα κι αυτά τα λίγα βιβλία, που κι αυτά έμμετρα είναι. Παντού λοιπόν είναι η ποίηση. Παντού. Και η συνάντηση μαζί της είναι παντού και είναι για μένα πάντα ευλογία.
Βιογραφικό
Η Μαρία Κούρση γεννήθηκε και σπούδασε στην Αθήνα. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων. Έχει εκδώσει 18 βιβλία. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά και ισπανικά. Είναι συντάκτρια και επιμελήτρια εκδόσεων. Για δέκα χρόνια δημιούργησε ένα Εργαστήρι Λογοτεχνίας στο οποίο και δίδαξε στο Λεόντειο Λύκειο. Έχει εκπροσωπήσει την Ελλάδα σε διεθνή φεστιβάλ Ποίησης και σε συνέδρια με θέματα Λογοτεχνίας. Ποιήματά της έχει μελοποιήσει ο Κώστας Λειβαδάς με ερμηνεύτρια τη Δήμητρα Γαλάνη στο cd με τίτλο «Από τον Ευριπίδη στη Μαρία Κούρση». Κείμενά της διδάσκονται σε πανεπιστήμια του εξωτερικού κι έχουν ανθολογηθεί σε πολλά βιβλία και περιοδικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Σε συνεργασία με το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος έγραψε τα κείμενα στο βραβευμένο έργο «Cosmos: Πολιτισμική Ώσμωση – Μυθολογία και Τέχνη». Το 2022 βραβεύτηκε από το περιοδικό Χάρτης για το βιβλίο της για παιδιά «Ο Μύθος του βασιλιά Ερυσίχθονα». Το 2023 τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο Λάμπρου Πορφύρα για το βιβλίο της «Εξόδιος Αέρας».
