Η Ευρώπη μπορεί να μην θεωρεί «δικό της» τον πόλεμο στο Ιράν, και να απέχει διακριτικά από την επίθεση που εξαπέλυσαν ΗΠΑ και Ισραήλ σε βάρος του, επηρεάζεται όμως βαθύτατα από τις γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Με καταγραμμένες ζημιές στην ευρωπαϊκή οικονομία περίπου 20 δισ. ευρώ από την αύξηση των τιμών των καυσίμων, και ενώπιον του κινδύνου ανεξέλεγκτης αύξησης του πληθωρισμού, κρίσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, σοβαρής οικονομικής επιβράδυνσης και κοινωνικών αντιδράσεων στις συνέπειες του πολέμου, οι ευρωπαϊκές χώρες αναζητούν διέξοδο.
Την ίδια στιγμή η αντιπαράθεση, σε υψηλούς τόνους, με την αμερικάνικη διοίκηση, οι απειλές Τραμπ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, και οι προειδοποιήσεις ότι οι ευρωατλαντικές σχέσεις δεν θα παραμείνουν ίδιες μετά την άρνηση των ευρωπαϊκών χωρών να συνδράμουν τη νέα σταυροφορία στη Μέση Ανατολή, δημιουργούν ασφυκτικό πλαίσιο. Το οποίο επιδεινώνεται καθώς η ευρωπαϊκή στάση δυσχεραίνει τις ήδη πληγωμένες σχέσεις και τη μειωμένη επιρροή που είχε και έχει η Ευρώπη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Το κενό καλείται να συμπληρώσει μια πρωτοβουλία που αναλαμβάνουν από κοινού οι κυβερνήσεις Γαλλίας και Αγγλίας. Οι δύο χώρες καλούν σε διεθνή συνάντηση χωρών που δεν εμπλέκονται στο πόλεμο του Ιράν και θα επιχειρήσουν να βρουν «πρωτίστως διπλωματικές λύσεις» για το άνοιγμα και την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Παρότι οι δύο χώρες δεν έχουν δώσει λεπτομέρειες για το ποιοι τελικά θα συμμετάσχουν στην τηλεδιάσκεψη, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, εκτός από ευρωπαϊκές χώρες, αναμένεται να πάρουν μέρος η Ιαπωνία, η Αυστραλία, ο Καναδάς και ορισμένες χώρες του Κόλπου.
Αν και τόσο οι σκοποί της Διάσκεψης όσο και, κυρίως, τα μέσα που θα προκριθούν παραμένουν ασαφή, σύμφωνα με πληροφορίες η Βρετανία φέρεται να αναλαμβάνει τον διπλωματικό συντονισμό, ενώ η Γαλλία εξετάζει πτυχές στρατιωτικού σχεδιασμού, προκειμένου να αξιολογηθούν τα όρια και οι δυνατότητες μιας πιθανής πολυμερούς αποστολής. Στην πραγματικότητα βέβαια είναι σαφές ότι καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν θα στείλει πλοία στο Ορμούζ δίχως ιρανική συναίνεση…
ΤΟ ΕΥΡΟΣ βέβαια της αγγλογαλλικής πρωτοβουλίας κάθε άλλο παρά ξεκάθαρο είναι. Επίσης, μέχρι στιγμής δεν έχει γνωστή κάποια αντίδραση του Λευκού Οίκου. Παρά τις πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση Τραμπ στο εσωτερικό, αλλά και από στενούς συμμάχους της, προκειμένου να σταματήσει τον πόλεμο στο Ιράν και να περιοριστούν οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα, παραμένει άγνωστο αν θα αποδεχθεί την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία ως άρση του αδιεξόδου. Διότι κάτι τέτοιο θα σηματοδοτούσε και μια –έστω σιωπηλή– παραδοχή ότι η επιλογή του πολέμου ήταν απόλυτα εσφαλμένη. Ενόψει ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ το προσεχές φθινόπωρο, μια τέτοια ομολογία θα είχε σοβαρότατες συνέπειες για τους Ρεπουμπλικάνους.
Κρίσιμο ρόλο ακόμα θα παίξει η στάση του Ιράν. Είναι βέβαιο ότι έναντι των ευρωπαϊκών προτάσεων θα αντιτάξει την απαίτηση για πλήρη άρση των οικονομικών κυρώσεων σε βάρος του, καθώς και αναγνώριση του δικαιώματος για ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας και για συνέχιση του προγράμματος ανάπτυξης του βαλλιστικού οπλοστασίου του. Όροι που δύσκολα θα γίνουν δεκτοί από τις ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες μέχρι τώρα αποδέχονται όλη την «επιχειρηματολογία» της αμερικάνικης πλευράς.
Τέλος, μεγάλη σημασία θα έχει η στάση της Κίνας. Το Πεκίνο εμφανίζεται ως υπέρμαχος μιας διπλωματικής διευθέτησης, και ταυτόχρονα επιχειρεί να διευρύνει τις οικονομικές και διπλωματικές σχέσεις του με τις χώρες του Κόλπου. Η υποστήριξη μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα ήταν σε αρμονία με την ικανοποίηση που απολαμβάνει σήμερα από τη ζημιά την οποία έχει προκαλέσει η πολιτική Τραμπ στους μακροχρόνιους δεσμούς ασφαλείας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Θα ήταν ταυτόχρονα ευκαιρία, βοηθώντας τους Ευρωπαίους, να καλύψει δικά της κενά στις σχέσεις με τις μοναρχίες του Κόλπου. Αυτό και μόνο όμως θα ήταν λόγος να αντιταχθούν οι ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Τελικά ίσως η «μπουκιά» που σχεδιάζουν Γαλλία και Αγγλία να είναι μεγαλύτερη από τις πραγματικές τους δυνάμεις.
