Έχουμε εισέλθει σε προεκλογική περίοδο άγνωστης διάρκειας, και ήδη γεννήθηκαν δύο νέα κόμματα. Πιθανόν να ιδρυθεί άλλο ένα. Στις εκλογές του 2023 πήραν μέρος 31 κόμματα. Προέκυψε μια οκτακομματική Βουλή με πρώτο κόμμα τη Ν.Δ., αυτοδύναμη (41%). Στην πορεία η γεωγραφία άλλαξε: απανωτές διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ, άρα ΠΑΣΟΚ στην αξιωματική αντιπολίτευση, και απορρόφηση των Σπαρτιατών. Η φθορά της Ν.Δ. και ο πολυκερματισμός του σκηνικού, καθώς και η προσθήκη νέων κομμάτων, θα αλλάξει περαιτέρω την «πολιτική γεωγραφία», και δεν θα επιτρέψει αυτοδυναμία. Πιθανόν να έχουμε διπλές εκλογές και να προκύψουν κυβερνήσεις συνεργασίας ή ειδικού σκοπού. Χαρακτηρίστηκαν και «υβριδικές» οι ερχόμενες εκλογές, και λέγεται ότι το τοπίο μοιάζει με «κινούμενη άμμο». Τίποτα παράξενο: η κρίση αντιπροσώπευσης και η γενική δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα οδηγεί σε ρευστότητα και αποσταθεροποίηση. Εδώ, και σε πολλές ακόμα ευρωπαϊκές χώρες.
Μια πρώτη παρατήρηση αφορά τη φύση και τον ρόλο των κομμάτων σήμερα, και τον ρόλο του πολιτικού συστήματος εν γένει στην πορεία της χώρας. Ο δημόσιος χώρος, το κομματικό φαινόμενο όπως το γνωρίζαμε, αποτελούν παρελθόν. Τα κόμματα δεν παράγουν πολιτική: «διαχειρίζονται», εκτελούν συνταγές, έχουν υπαχθεί στα οικονομικά κέντρα και στο κυρίαρχο επικοινωνιακό σύστημα. Είναι προσωποπαγή, χωρίς διαδικασίες: μια ηγετική ομάδα γύρω από έναν «αρχηγό» καθορίζει τις «λεπτομέρειες». Επίσης αποδέχονται το υπάρχον «πλαίσιο» (μεταπρατισμός, καρτελοποιημένο πολιτικό σύστημα, Πρεσβείες, εναντίωση στον λαϊκό ριζοσπαστισμό). Ζούμε σε εποχή έκπτωσης της πολιτικής, του πολίτη, του δημόσιου χώρου, της πολιτικοποίησης. Όλα αντικαταστάθηκαν από την εικόνα, την εντύπωση, τον «αρχηγό», αυτόν που θα νικήσει τον προηγούμενο.
Η φρασεολογία και τα συνθήματα είναι γενικόλογα, ασαφή, χωρίς καμία ειδική αιχμή. Το μεταπρατικό μοντέλο της χώρας, ο ρόλος των ολιγαρχικών ελίτ, η ουσία του πολιτικού συστήματος (κυβέρνηση – κόμματα – Βουλή – Δικαιοσύνη – ΜΜΕ – κατασταλτικοί μηχανισμοί, συν ειδικός «καταμερισμός» και συνεννοήσεις των μετεχόντων στο σύστημα), και βεβαίως οι Πρεσβείες / διεθνής μνημονιακή εποπτεία (ΗΠΑ, αλλά και Γερμανία, Ε.Ε.-ΕΚΤ, Ισραήλ κ.λπ.), όλα αυτά είναι εκτός συζήτησης!
Θα θυμίσουμε ενδεικτικά τα κεντρικά συνθήματα στις εκλογές του 2023: Ν.Δ. «Σταθερά Τολμηρά Μπροστά», ΣΥΡΙΖΑ «Δικαιοσύνη Παντού», ΠΑΣΟΚ «Η κοινωνία στο προσκήνιο, Απόφαση Αλλαγής», ΚΚΕ «Μόνοι τους και όλοι μας», Ελληνική Λύση «Πρώτα η Ελλάδα, Πρώτα οι Έλληνες», ΜέΡΑ25 «Όλα μπορούν να είναι αλλιώς», Νίκη «Διεκδικούμε την Ελλάδα που μας αξίζει», Πλεύση Ελευθερίας «Δώσε Ζωή στη Βουλή».
Τώρα ακόμα και στα κόμματα που εμφανίζονται νέα ή ανασυρμένα, συνεχίζεται η ίδια γενικολογία. Π.χ. ο «νέος» Τσίπρας έθεσε 7 δεσμεύσεις, η κ. Καρυστιανού 20 σημεία. Απουσιάζουν οι αιχμές. Δεν ονοματίζονται καθαρά οι βασικοί στόχοι. Αργότερα θα εμφανιστούν τα «προγράμματα/προτάσεις», όχι επί του κεντρικού ζητήματος της χώρας, αλλά σαν επιχειρηματολογία γιατί μπορούν να κυβερνήσουν καλύτερα κ.ο.κ. Με «αμεριμνησία», χωρίς την ανάγκη ύπαρξης κινήματος. Τα κόμματα βασικά ζητούν την ψήφο. Ο πολίτης είναι απλά ψηφοφόρος, άντε εθελοντής του κόμματος, κυρίως διαδικτυακά…
Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι «κομματικό». Η χώρα έχει ένα κρίσιμο Υπαρξιακό Πρόβλημα, τελεί υπό ειδικό καθεστώς (μνημονιακό), ο μεταπρατισμός προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες του διεθνούς αναδασμού, η χώρα μεταπίπτει σε «χώρο», «κόμβο», «ορμητήριο»… μα τα κόμματα γενικολογούν και τσακώνονται ποιος θα νικήσει τον Μητσοτάκη ή ποιος είναι ο καταλληλότερος πρωθυπουργός. Όλοι δηλώνουν ότι «θα κυβερνήσουν». Βγάζουν λόγους ενώ ουκρανικά drones αρμενίζουν ελεύθερα στα νησιά μας, ισραηλινές στρατιωτικές δυνάμεις κάνουν ρεσάλτα στις ελληνικές θάλασσες, φουγάρα των λιγνιτωρυχείων ανατινάζονται, υποδομές διαλύονται/ιδιωτικοποιούνται, αυξάνονται οι κίνδυνοι από την επεκτατική Τουρκία και τόσα άλλα.
Έχουμε την πείρα του 2015: πού οδηγήθηκαν τα πράγματα ακόμα κι όταν υπήρχε μια αιχμή «με έναν νόμο θα σκίσουμε τα μνημόνια και θα κάνουμε ουσιαστική διαπραγμάτευση». Ευρωκρατία, πολιτικό σύστημα, πρεσβείες ξέρουν να «απορροφούν», να εξουδετερώνουν.
Η χώρα και η κοινωνία έχουν ανάγκη να μπει φρένο στην εθνική και κοινωνική αποδιάρθρωση: Έχουν ανάγκη έναν Ριζοσπαστικό Ρεαλισμό που κεντρική αιχμή του είναι η δημιουργία ενός μαζικού κοινωνικού κινήματος. Να συγκροτηθεί δηλαδή ένα υποκείμενο ικανό να τα βάλει με την τριάδα της κακοδαιμονίας: Εξάρτηση / μεταπρατικό μοντέλο, Πολιτικό Σύστημα που υπηρετεί αυτό το μοντέλο και νοιάζεται μόνο για την αναπαραγωγή του, Πρεσβείες και ρόλος τους. Μόνο ένα τέτοιο υποκείμενο (δηλαδή λαός συγκροτημένος και ενεργοποιημένος γύρω από στόχους) μπορεί να αντιμετωπίσει το Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας. Πρόκειται για την πιο ρεαλιστική πρόταση, αν θέλει κανείς να δει έναν θετικό ορίζοντα για την Ελλάδα στις σύγχρονες συνθήκες.
Η Πολιτική (με κεφαλαίο Π) μπορεί να νοηθεί και να αναζητηθεί μόνο ως ενεργός συμμετοχή των πολιτών σε όλα τα βασικά ζητήματα, ως διαρκής διαδικασία πολιτικοποίησης και ενεργοποίησης, γνώσης, τεκμηρίωσης, ανάτασης και δύναμης αλλαγής.
Κάθε πολιτική δύναμη (κόμμα, συλλογικότητα, κίνημα, παρέες κ.λπ.) σε κάθε σφαίρα της σύγχρονης ζωής, πρέπει να κριθεί από το κατά πόσο μοχθεί για την απάντηση του Υπαρξιακού Προβλήματος της χώρας! Από το αν βλέπει αυτό σαν κεντρικό ζήτημα, πώς ιεραρχεί διάφορες πλευρές του, τι κάνει πραγματικά για την επίλυσή του.
