Οι αριθμοί για τις αυτοκτονίες στην Ελλάδα τα τελευταία είκοσι χρόνια δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για εύκολα συμπεράσματα. Απεναντίας, αποκαλύπτουν μια κοινωνία που μαστίζεται από μια πολύπλευρη κρίση και που βλέπει ανθρώπους να χάνονται στη σιωπή, ενώ το πολιτικό σύστημα και οι κρατικοί μηχανισμοί αρκούνται μόνο στη στατιστική καταγραφή.
Στην πρώτη πενταετία του 2000, η χώρα κατέγραφε ανά έτος: 382 αυτοκτονίες το 2000, 334 το 2001, 323 το 2002, 375 το 2003, 353 το 2004 – δηλαδή έναν μέσο όρο που κυμαινόταν στις 350 περίπου ανά χρόνο. Σκληρός αριθμός, αλλά σχετικά σταθερός. Η δεύτερη πενταετία (2005-2010) δεν έφερε ουσιαστική αλλαγή: 400 αυτοκτονίες το 2005, 402 το 2006, 328 το 2007, 373 το 2008, 391 το 2009 και 377 το 2010.
Μετά ήρθε η οικονομική κρίση. Από το 2011 και μετά τα νούμερα εκτινάχθηκαν: 477 αυτοκτονίες το 2011, 508 το 2012, 533 το 2013, 565 το 2014. Ο υψηλότερος καταγεγραμμένος δείκτης σημειώθηκε το 2014, φτάνοντας τις 4,9 αυτοκτονίες ανά 100.000 κατοίκους. Σε απόλυτους αριθμούς, μεταξύ 2009 και 2014 παρατηρήθηκε ποσοστιαία αύξηση 44,5%. Η εικόνα μιας κοινωνίας που κατέρρευσε.
Η τρίτη πενταετία (2015-2020) έφερε μια σχετική ύφεση – η λέξη «ύφεση» φυσικά δεν σημαίνει ανακούφιση, σημαίνει απλώς λιγότεροι νεκροί. Το 2015 καταγράφηκαν 529 αυτοκτονίες. Το 2018 η χώρα θρήνησε τους 567 νεκρούς, ενώ από το 2019 υπάρχει συνεχώς φθίνουσα πορεία. Η τέταρτη πενταετία (2020-2025) ξεκίνησε με την πανδημία: το 2021 αυτοκτόνησαν 467 άτομα, με το 83% να είναι άνδρες. Και μετά ήρθε το 2022. Αύξηση 11,2% σε σχέση με το 2021, με σύνολο 516 αυτοκτονίες. Το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα. Ένα θλιβερό ρεκόρ που κανείς δεν ασχολήθηκε.
Για το 2026 τα στοιχεία είναι ακόμα μηνιαία. Τον Μάρτιο του 2026 καταγράφηκαν τουλάχιστον 45 θάνατοι. Σε σύγκριση με το 2025 υπήρξε μείωση 11,8%, ωστόσο η καταγραφή παραμένει αυξημένη κατά 4,7% σε σχέση με το 2024 και κατά 12,5% σε σχέση με το 2023. Μείωση σε σχέση με πέρυσι, αλλά αύξηση σε σχέση με όλα τα προηγούμενα χρόνια. Μια παγίωση σε ανησυχητικά επίπεδα.
Από την έναρξη της κρίσης το 2010 μέχρι και το 2023 οι νεκροί από αυτοκτονίες στην Ελλάδα ήταν 6.993. Πριν από το 2010 οι νεκροί κάθε χρόνο ήταν κατά μέσο όρο 367, μόνο δύο φορές αγγίζοντας τους 400. Αυτή η διαφορά –367 τότε, 500 και πλέον τώρα– είναι η σφραγίδα μιας συνεχιζόμενης κρίσης σε όλα τα επίπεδα πάνω στο κοινωνικό σώμα.
Υπάρχουν και τα υπόλοιπα μοτίβα που επαναλαμβάνονται χρόνο με τον χρόνο σαν σκοτεινή ρουτίνα. Το ποσοστό των ανδρών που πεθαίνουν από αυτοκτονίες φτάνει το 76% έναντι 24% των γυναικών, ενώ οι ηλικιακές ομάδες με την υψηλότερη συχνότητα είναι άνθρωποι ηλικίας 60-64 ετών και 80 και πάνω. Η περιφέρεια με το μεγαλύτερο ποσοστό αυτοκτονιών είναι η Κρήτη, ακολουθούν η Θεσσαλία και η Αττική. Για μια δεκαετία η Κρήτη πρώτη.
Για κάθε επίσημα καταγεγραμμένη αυτοκτονία εκτιμάται ότι αντιστοιχούν 15-20 απόπειρες που δεν καταγράφονται επίσημα. Οι μη θανατηφόρες απόπειρες εκτιμάται ότι είναι έως και 20 φορές περισσότερες από τις καταγεγραμμένες αυτοκτονίες. Άρα ό,τι βλέπουμε στο διάγραμμα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Το πιο σκοτεινό στοιχείο του 2026 δεν είναι ο μηνιαίος απολογισμός. Είναι τα παιδιά. Ήδη στους πρώτους μήνες του 2026 παρατηρείται αύξηση στις ηλικίες 15-19 ετών: μέχρι το πρώτο τετράμηνο αυτοκτόνησε 1 παιδί ηλικίας 12-14 ετών και 8 έφηβοι ηλικίας 15-19 ετών.
Είκοσι χρόνια και πάνω από δέκα χιλιάδες νεκροί. Και το ελληνικό πολιτικό σύστημα το μόνο που ψάχνει κάθε φορά είναι η επικοινωνιακή διαχείριση…
