Οι πρόσφατες επιθετικές πολεμικές ενέργειες ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, και η γενικότερη ανάφλεξη που έχουν δημιουργήσει στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ανθρωπότητα (εκτός από τους άμεσους κινδύνους του πολέμου και της εκτροπής του) και στον επισιτιστικό και τον οικονομικό τομέα. Ο λόγος είναι το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο και ο ρόλος τους τόσο στον αγροδιατροφικό τομέα όσο και στην οικονομία γενικότερα.
Ήδη ο ΟΗΕ, ο οποίος καταβάλλει προσπάθειες για τη διέλευση από την περιοχή του Περσικού Κόλπου λιπασμάτων και πρώτων υλών για λιπάσματα, όπως αμμωνία, θειάφι και ουρία, εκφράζει φόβους για το αποτέλεσμα της γεωργικής παραγωγής που θα προκύψει από τις νέες σπορές. Ο λόγος είναι η έλλειψη λιπασμάτων και ο κίνδυνος να ζήσουμε μια νέα «μεγάλη ανθρωπιστική κρίση» που, λόγω ελλείψεων τροφίμων, «θα οδηγήσει σε κατάσταση λιμού άλλα 45 εκατομμύρια ανθρώπους».
Αμμωνία, θειάφι και ουρία είναι βασικές χημικές ενώσεις που συνδέονται στενά με τη βιομηχανία πετρελαίου και χρησιμοποιούνται στη γεωργία με τα λιπάσματα. Ο αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ, σαν συνέπεια του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, έχει ως συνέπειες αρχικά την αύξηση των τιμών τους και στη συνέχεια την έλλειψή τους από τις αγορές. Ήδη η συζήτηση είναι ότι οι τιμές των λιπασμάτων θα παραμείνουν όπως είναι ήδη, κατά 20% περίπου ψηλότερες συγκριτικά με τα προηγούμενα χρόνια, ενώ σε κάποια λιπάσματα οι αυξήσεις είναι πολύ μεγαλύτερες. Φυσικά αυτές οι αυξημένες τιμές θα μεταφερθούν στη συνέχεια στις τιμές των αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων.
Συνοπτικά οι αλλαγές που αναμένεται να σημειωθούν, στο βαθμό που θα συνεχιστεί η πολεμική διαδικασία και ο αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ, είναι οι ακόλουθες:
- Μείωση χρήσης των λιπασμάτων στη γεωργική παραγωγή, με συνέπεια την πτώση των αποδόσεων.
- Μικρότερες ποσότητες γεωργικών προϊόντων για διατροφή των ανθρώπων, αλλά και για τροφή στις κτηνοτροφικές μονάδες.
- Αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων. Μεγάλοι οργανισμοί προειδοποιούν για ένα νέο κύμα «πληθωρισμού λόγω τροφίμων».
- Αυξημένες τιμές στα τρόφιμα και μικρότερες ποσότητες σημαίνουν λιμό σε κάποιες περιοχές του «τρίτου κόσμου». Ήδη ο ΟΗΕ προειδοποιεί για 45 εκατομμύρια ανθρώπους επιπλέον σε συνθήκες λιμού.
- Αναγκαστική μείωση κατανάλωσης για τη μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία του δυτικού κόσμου, λόγω ανεπάρκειας εισοδημάτων στις νέες συνθήκες.
- Επιβίωση χωρίς συνέπειες για τους έχοντες, είτε στον δυτικό είτε στον τρίτο κόσμο, και αύξηση των κερδών μερίδας της ολιγαρχίας που δραστηριοποιείται στον συγκεκριμένο τομέα.
- Πίεση στις κοινωνίες να αποδεχθούν επιτάχυνση των αλλαγών στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Ειδικότερα να αποδεχθούν γενετικά τροποποιημένες ποικιλίες ανθεκτικές σε ασθένειες, με μικρότερες ανάγκες λίπανσης κ.λπ.
Όλα αυτά σημαίνουν σε παγκόσμιο επίπεδο νέα φάση πληθωρισμού λόγω τροφίμων και σημαντικές γεωπολιτικές πιέσεις γύρω από το παγκόσμιο σύστημα τροφίμων, ώστε οι πιο ισχυροί να πάρουν τις ποσότητες που χρειάζονται καθώς έχουν τα χρήματα, και να οδηγηθούν στην πείνα και τον λιμό οι ασθενέστεροι.
Γύρω από όλες αυτές τις εξελίξεις είναι στημένο ένα διεθνές κερδοσκοπικό παιγνίδι από το οποίο οι ολίγοι και γνωστοί, που το ελέγχουν, βγαίνουν πάντοτε κερδισμένοι σε βάρος των λαών. Τα βασικά τους εργαλεία είναι ο έλεγχος των πρώτων υλών αγροτικής παραγωγής και οι χρηματιστηριακές τιμές των αγροτικών προϊόντων.
Ελάχιστες εταιρείες παγκόσμια ελέγχουν το 70% της αγοράς των σπόρων, το 80% των φυτοφαρμάκων, και μεγάλο μέρος της αγοράς λιπασμάτων. Με αυτόν τον τρόπο έχουν τη δύναμη, ειδικά σε συνθήκες κρίσης, να καθορίζουν ανεξέλεγκτα τις τιμές, να προωθούν συγκεκριμένες τεχνολογίες και ποικιλίες (π.χ. μεταλλαγμένα) και να πιέζουν τις κυβερνήσεις για νέες παραχωρήσεις.
Η κερδοσκοπία διευρύνεται καθώς τα βασικά αγροτικά προϊόντα είναι χρηματιστηριακά προϊόντα (σιτάρι, καλαμπόκι, σόγια κ.λπ.) και η τιμή τους προκύπτει από τις χρηματιστηριακές αγορές, δηλαδή από τα κερδοσκοπικά παιγνίδια και όχι από την πραγματική παραγωγή και το κόστος της.
Αν θυμηθούμε ανάλογες κρίσεις στο παρελθόν, θα δούμε πως οι συγκεκριμένες εταιρείες βγήκαν κερδισμένες και με την κρίση του 2008 και του 2022-2023. Ενδεικτικά, οι εταιρείες των σιτηρών και των λιπασμάτων το 2022-2023, που η κρίση αφορούσε βασικά τα σιτηρά και τα λιπάσματα, ανακοίνωσαν ρεκόρ κερδών καθώς ανέβαιναν οι τιμές παγκοσμίως. Το 2008 τα κερδοσκοπικά παιγνίδια στα τρόφιμα είχαν σαν συνέπεια την άνοδο των τιμών ακόμα και κατά 80% σε ορισμένα αγαθά.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα;
Είναι γνωστό ότι ως χώρα έχουμε τις δυνατότητες να θρέψουμε το λαό μας και να συντηρήσουμε την αγροτική μας παραγωγή με τα αναγκαία λιπάσματα. Αρκεί να υπάρχει σχεδιασμός και εφαρμογή του. Οι δυνατότητες υπήρχαν και υπάρχουν διαχρονικά.
Όμως στη μνημονιακή Ελλάδα ο σχεδιασμός αυτός δεν μπορεί να γίνει, αλλά γίνονται ακριβώς τα αντίθετα. Διάλυση του πρωτογενούς τομέα της οικονομίας, κλείσιμο των εργοστασίων παραγωγής λιπασμάτων κ.λπ. Ασυδοσία των πολυεθνικών τροφίμων που μας προμηθεύουν σπόρους κ.λπ., για την υπάρχουσα ελάχιστη γεωργική παραγωγή, και των μεγαλοεισαγωγέων, καθώς είμαστε χώρα που από αυτάρκης σε τρόφιμα έχει γίνει πλέον εξαρτημένη από τις εισαγωγές.
Ζητούμενα σήμερα για να προστατευτεί η χώρα από επισιτιστική κρίση: 1) Ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, κυρίως για τους ανθρώπους και όχι τόσο για ζωοτροφές. Παραγωγή βασικών τροφίμων. 2) Βελτίωση μεθόδων και καλλιεργειών. 3) Ανεξαρτησία στον αγροτικό τομέα που αφορά λιπάσματα, σπόρους και ενέργεια. 4) Μείωση σπατάλης τροφίμων. 5) Κοινωνική προστασία και πρόσβαση όλων στην τροφή. 6) Σχεδιασμός για όλα τα παραπάνω, και σχεδιασμός για έκτακτες συνθήκες.
