Το 2019 η φιλοδυτική ολιγαρχία της Βολιβίας οργάνωσε, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, πραξικόπημα που ανέτρεψε τον πρόεδρο Έβο Μοράλες. Όμως η κυβέρνηση των πραξικοπηματιών δεν κατάφερε να στεριώσει, και έτσι επήλθε ένας συμβιβασμός που οδήγησε στις εκλογές του 2020 – υπό τον όρο ο Μοράλες να μην είναι υποψήφιος[1]. Στις εκλογές θριάμβευσε το κόμμα που είχε ιδρύσει ο Μοράλες (MAS), το οποίο σχημάτισε κυβέρνηση με πρόεδρο τον Λούις Άρσε[2]. Αλλά ο παραμερισμός του Μοράλες οδήγησε σε όλο και πιο ανοιχτή και βίαιη προστριβή με την πτέρυγα του Άρσε, δίνοντας την ευκαιρία στην ολιγαρχία να αποπειραθεί ένα ακόμη (αποτυχημένο) πραξικόπημα[3]. Τελικά η πλήρης ρήξη στους κόλπους του MAS, σε συνδυασμό με τη «μεσοβέζικη» πολιτική του Άρσε, προκάλεσε απογοήτευση και κορυφώθηκε με πολυδιάσπαση. Έτσι στις εκλογές του 2025 το 23% έριξε λευκή/άκυρη ψήφο, και πρόεδρος εκλέχθηκε ο κεντροδεξιός Ροντρίγκο Παζ…
Η απόπειρα της νέας κυβέρνησης να ακυρώσει τις συνταγματικά κατοχυρωμένες φιλολαϊκές ρυθμίσεις, σε συνδυασμό με την αποτυχία της στην οικονομία, την ιδιωτικοποίηση/ξεπούλημα των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και λιθίου, την «απελευθέρωση» των τιμών των καυσίμων κ.ο.κ., φούντωσε τη δυσαρέσκεια. Τις τελευταίες εβδομάδες οι αρχικά διάσπαρτες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις ενοποιήθηκαν σε ένα πανεθνικό κύμα μαζικής διαμαρτυρίας, στο οποίο πρωτοστατούν εργατικά και ιθαγενικά στρώματα. Η άγρια καταστολή, με πραγματικά πυρά εναντίον των διαδηλωτών και μαζικές συλλήψεις, δεν κατάφερε να το κάμψει. Ούτε φυσικά οι… καταγγελίες των ΗΠΑ, ότι οι λαϊκές κινητοποιήσεις είναι «πραξικόπημα εν εξελίξει» (μάλιστα η αιφνιδιασμένη Ουάσινγκτον επέκρινε και την «έλλειψη βοήθειας» προς την κυβέρνηση Παζ από άλλες λατινοαμερικάνικες χώρες!).
Τις τελευταίες μέρες γίνεται εμφανής μια γοργή ριζοσπαστικοποίηση της λαϊκής διαμαρτυρίας – πλέον οι διαδηλωτές απαιτούν την παραίτηση του προέδρου Παζ και της κυβέρνησής του. Επιπλέον, τα μπλόκα αυτοκινητόδρομων εκτοξεύθηκαν, από 32 στην αρχή της εβδομάδας, σε 48 χθες. Ο Κλάουντιο Τσόκε, γενικός γραμματέας της εργατικής συνομοσπονδίας COB, δήλωσε πως «οι εργάτες και οι ιθαγενείς έχουν ξεπεράσει τις ηγεσίες τους»… Ταυτόχρονα αποκαλύφθηκε, από διαρροές αντικυβερνητικών αστυνομικών, λεπτομερές σχέδιο εξόντωσης του Μοράλες. Έτσι χιλιάδες υποστηρικτές του έχουν καταλάβει το αεροδρόμιο της Κοτσαμπάμπα και περιφρουρούν την κατοικία του πρώην προέδρου, ώστε να αποτρέψουν τυχόν απαγωγή ή δολοφονία του. Η αναταραχή συνεχίζεται, υπενθυμίζοντας στην ελίτ και στις ΗΠΑ ότι δεν θα ξεμπερδέψουν εύκολα με το κοινωνικό μπλοκ που συμπήχθηκε τις δύο προηγούμενες δεκαετίες – και τώρα φαίνεται να ξεπερνά τις τραυματικές εμπειρίες των τελευταίων χρόνων.
[1] «Ασταθής συμβιβασμός στη Βολιβία» (φύλλο 477).
[2] «Χαστούκι από τη Βολιβία» (φύλλο 516).
[3] «Αποτυχημένο πραξικόπημα στη Βολιβία» (φύλλο 691).
