Παλιά, στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν άρχισαν να παίρνουν μέρος στο κίνημα οι φοιτητές, παρομοίαζαν τις κινητοποιήσεις τους με τα χελιδόνια, που αναγγέλλουν με τα φτερουγίσματα και τα τιτιβίσματά τους τον ερχομό της Άνοιξης. Το πλάτεμα του μαζικού κινήματος, το άπλωμά του, τα νέα του περιεχόμενα.
Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε. Ο 20ός αιώνας υπήρξε αιώνας πολέμων, επαναστάσεων και αντεπαναστάσεων που άλλαξαν τελείως τον κόσμο. Υπήρξε μια κοινωνική επιτάχυνση, ένα προχώρημα των λαών και των υποτελών τάξεων· όπως υπήρξαν και μαθήματα που διδάχτηκαν οι δυνάμεις του κεφαλαίου, και βάσει αυτών αναδιοργάνωσαν την παραγωγή, το πολιτικό πεδίο και τον έλεγχο-καταστολή των κοινωνιών.
Σε γενικές γραμμές, από τα τέλη του προηγούμενου αιώνα βιώνουμε μια μεγάλη, παρατεταμένη αντεπανάσταση και οπισθοδρόμηση σε όλους σχεδόν τους τομείς. Τίποτα δεν είναι ουδέτερο, ούτε αυτά που ονομάζονταν «ανάπτυξη» και «πρόοδος».
Τελούμε λοιπόν σε κατάσταση απουσίας: Θεωρίας, Υποκειμένου, μεγάλου Παραδείγματος, αδιαφιλονίκητου διεθνούς κέντρου, πρωτοπορίας. Ο συσχετισμός είναι δυσμενής και ο τεχνολογικός βολονταρισμός, με την ψηφιοποίηση και την ΑΙ, τείνει να αντικαταστήσει γενικά τον Άνθρωπο και τον κοινωνικό βολονταρισμό για ένα καλύτερο παρόν και μέλλον. Εκεί βρισκόμαστε.
Και τα «χελιδόνια» πού τα βλέπεις φίλε; Η εικόνα που περιγράψαμε δεν είναι η ολότητα της πραγματικότητας. Υπάρχει και η αντίσταση, υπάρχουν κινήματα και προσπάθειες, μικρές και μεγάλες, υπάρχουν ψήγματα συνείδησης και θραύσματα αναλύσεων και θεωρίας για τη σύγχρονη πραγματικότητα· υπάρχουν κοινωνίες σε κίνηση. Οι κυρίαρχοι δεν έχουν τη συναίνεση που απολάμβαναν σε προηγούμενες δεκαετίες, είναι αρκετά γυμνοί και απομονωμένοι.
Οι νέοι μαθητές, φοιτητές, άνεργοι, εργαζόμενοι, όπως δείχνουν πρόσφατες κινητοποιήσεις και κινήματα σε όλο τον κόσμο, αισθάνονται να τους ματαιώνουν το μέλλον τους. Βλέπουν την αδικία, την έλλειψη δικαιοσύνης. Νοιώθουν στο πετσί τους έναν αντινεολαιίστικο ρατσισμό, ένα άδειασμα κάθε νοήματος και ελεύθερης ανάπτυξής τους. Έτσι, σε μεγάλο βαθμό, συγκροτούν τον κορμό των νέων κινημάτων. Ψάχνουν, συντονίζονται με τη δική τους γλώσσα και αισθήματα, δεν είναι αδιάφοροι. Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Γερμανία, Αλβανία, Σερβία, Ινδία κ.λπ. είναι χώρες όπου πρόσφατα εκδηλώθηκαν μεγάλες νεολαιίστικες κινητοποιήσεις. Ακόμα και στη χώρα μας, με το έγκλημα των Τεμπών κινητοποιήθηκαν σε πανελλήνια κλίμακα εκατοντάδες χιλιάδες νέοι, σχεδόν όλοι οι μαθητές της χώρας. Αυτά όλα είναι «χελιδόνια», ακόμα κι αν η Άνοιξη δεν είναι πολύ κοντά.
Το σημαντικό είναι πως δεν πρόκειται για κινητοποιήσεις και κινήματα ξεκομμένα από την κοινωνία, περίκλειστα ή περιθωριακά. Έχουν σε μεγάλο βαθμό την κοινωνία στο πλάι τους· σε πολλές περιπτώσεις, κινούνται μαζί με άλλα τμήματα εργαζομένων και καταπιεσμένων. Δρουν μαζί, συντονίζονται και συχνά πυροδοτούν λαϊκά κινήματα που επηρεάζουν την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας τους. Δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στη «γυμνή μετάβαση» που υπόσχονται και υλοποιούν οι κυρίαρχες δυνάμεις, οι κοσμοκρατορικές δυνάμεις και οι ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις.
Η στρατιωτικοποίηση, που φέρνει και την οικονομία πολέμου, οι ιαχές πολέμου και γεωπολιτικών αναδασμών, πουθενά στον κόσμο δεν συγκινούν τις μάζες. Οι οποίες με πολλούς τρόπους δείχνουν ότι θέλουν ειρήνη, δικαιοσύνη, εργασία, παιδεία, πολιτισμό, υγεία, ζωή αξιοβίωτη, περιβάλλον προστατευμένο και όχι κατεστραμμένο. Αυτά είναι ψήγματα μιας νέας συνείδησης, απαλλαγμένης από τις «αφηγήσεις» των «νικητών» που νομίζουν ότι έφθασαν στο «τέλος της Ιστορίας» ή ότι βρίσκονται στη «σωστή πλευρά» της – ενώ διαιωνίζουν ακριβώς την εκμετάλλευση, την άβυσσο ανισοτήτων, τον πόλεμο, την καταστροφή του περιβάλλοντος και της ζωής γενικότερα, και προβάλλουν παράλογες ιδέες ευγονικής, μείωσης του παγκόσμιου πληθυσμού, μετανθρωπισμού, επιδιώκοντας ένα υβρίδιο ανθρώπου με τσιπάκι…
Όποιοι δεν βλέπουν τα «χελιδόνια», μάλλον «γέρασαν». Νομίζουν ότι οι νέοι του σήμερα είναι πολύ χειρότεροι από τους ίδιους όταν ήταν νέοι. Δεν χρειάζεται καν αυτή η σύγκριση. Διότι υπάρχει και μια άλλη αλήθεια: οι μεγαλύτερες γενιές έχουν ευθύνη για τον κόσμο που παραδίδουν στις νεότερες. Ο «βετερανισμός» και το κούνημα του δακτύλου δεν ωφελούν την κοινή υπόθεση όλων των γενιών.
