Επιμέλεια: Γιάννης Σχίζας
Με κοινή παρέμβασή τους 12 περιβαλλοντικές οργανώσεις, ανάμεσά τους το WWF Ελλάς και ο Αρκτούρος, καταδικάζουν το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που επιτρέπει την πολεοδόμηση προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000.
Όπως καταγγέλλουν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, η πρόταση του ΥΠΕΝ αναφέρεται σε ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που δεν έχουν εξετάσει πολεοδομικά ζητήματα και ανοίγει τον δρόμο για δόμηση μεγάλων εκτάσεων. Αναλυτικά η ανακοίνωση:
«Η πρόταση του ΥΠΕΝ για επεκτάσεις οικισμών & σχεδίων πόλεων μέσα σε ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων σε περιοχές Natura είναι πολλαπλώς προβληματική και ανοίγει τον ασκό του Αιόλου για την υποβάθμιση προστατευόμενων περιοχών υπό τον μανδύα του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Η προϋπόθεση που θέτει το νομοσχέδιο για συμβατότητα ανάμεσα στις πολεοδομούμενες επεκτάσεις και τις ειδικές μελέτες καθορισμού μέτρων και ζωνών προστασίας (ΕΠΜ) είναι προσχηματική: οι ΕΠΜ δεν έχουν εξετάσει πολεοδομικά ζητήματα, ούτε έχουν προβεί σε εκτίμηση και αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους. Μάλιστα οι ΕΠΜ και τα πολεοδομικά σχέδια ολοκληρώνονται χωρίς έως τώρα να έχει επιδιωχθεί ουσιαστική εναρμόνιση, επομένως αν επικαιροποιηθούν τώρα οι ήδη καθυστερημένες ΕΠΜ, το αποτέλεσμα θα είναι πρόσθετες καθυστερήσεις και σίγουρα πρόχειρες και αντιφατικές λύσεις.
Επιπρόσθετα, το ανώτερο όριο που προτείνεται για πολεοδόμηση του 20% στις ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων δεν τεκμηριώνεται, δυνητικά αφορά μεγάλες εκτάσεις, δεν συνδέεται με βασικά πολεοδομικά μεγέθη και δεν μπορεί να προσδιοριστεί από τις ΕΠΜ.
Σχετικά με τη ρύθμιση δραστηριοτήτων, το νομοσχέδιο προτείνει ορισμένες δραστηριότητες να επιτρέπονται οριζόντια σε όλες τις ζώνες προστασίας και δυνητικά να υπόκεινται σε περιορισμούς ή απαγορεύσεις. Οι συγκεκριμένες διατυπώσεις οριζόντια επιτρεπόμενων χρήσεων καταλήγουν επικίνδυνες, ιδίως για τις ζώνες απόλυτης προστασίας και προστασίας της φύσης.
Αρχαιολογικές εργασίες ανασκαφών ή οικοδομικές επεμβάσεις σημαντικής κλίμακας δεν είναι συμβατές με αδιατάραχτες φυσικές περιοχές υψηλής προστασίας, οι οποίες δεν είναι καν κηρυγμένες ως αρχαιολογικές περιοχές, ενώ τέτοιου είδους επεμβάσεις θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλα στα προεδρικά διατάγματα προστασίας. Οι δε προτεινόμενες επεμβάσεις για λόγους πολιτικής προστασίας καλύπτονται ήδη από ειδική νομοθεσία και δεν απαιτούν αυτού του είδους τη ρύθμιση, ενώ συναφείς επεμβάσεις πρόληψης ή αποκατάστασης εξυπηρετούνται από τις καλώς επιτρεπόμενες οριζόντια δράσεις διαχείρισης και αποκατάστασης. Αλλά ακόμα και ορισμένες ήπιες δραστηριότητες που συνοδεύονται από μεταφορά εξοπλισμού ή έχουν σημαντικές επιπτώσεις θα πρέπει να περιορίζονται, ή και να απαγορεύονται στις ζώνες με υψηλό προστατευτικό καθεστώς».
Το κείμενο υπογράφουν οι οργανώσεις WWF Ελλάς, Anima, Ακτούρος, Αρχέλων, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, iSea, Medasset και MedINA. Οι οργανώσεις ζητούν:
- Ρητή απαγόρευση πολεοδόμησης εντός προστατευόμενων περιοχών, με μόνο εξαιρετικές παρεκκλίσεις αποκλειστικά για λόγους υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος και μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχουν εναλλακτικές χωροθετήσεις.
- Ρητή απαγόρευση πολεοδομικών επεκτάσεων για εμπορικές, τουριστικές και βιομηχανικές χρήσεις.
- Σαφή μεθοδολογία τεκμηρίωσης για την αναγκαιότητα τέτοιων επεμβάσεων, σε σύνδεση με πολεοδομικά μεγέθη, χωρίς γενικές διατυπώσεις και οριζόντια ποσοστά.
- Δεσμευτική, ουσιαστική δέουσα εκτίμηση με πλήρη ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων πριν από κάθε πρόβλεψη ΤΠΣ.
- Ρητή πρόβλεψη ότι σε όλες τις ζώνες και σε όλες τις περιοχές Natura (ανεξάρτητα από το στάδιο χαρακτηρισμού τους και θέσπισης μέτρων προστασίας) απαγορεύεται η τακτοποίηση αυθαιρέτων, και βεβαίως η επέκταση οικισμών για λόγους νομιμοποίησης παράνομης δόμησης.
- Σαφή ιεράρχηση δραστηριοτήτων ανάλογα με τον βαθμό προστασίας των ζωνών, αυστηροποίηση και περιοριστική προσέγγιση στην περίπτωση των ΖΑΠΦ και εξειδίκευση όρων στις λοιπές ζώνες.
Φωτ.: Από το Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα-Αλυκή Κίτρους (φωτογραφία Λία Παπαδράγκα)
Η αόρατη απειλή που «κυλάει» στις αρτηρίες μας
Για δεκαετίες, η συζήτηση για τα πλαστικά περιοριζόταν στην οικολογία. Βλέπαμε εικόνες από μολυσμένες παραλίες και νιώθαμε ενοχές για τα καλαμάκια του καφέ. Εντούτοις, νέα δεδομένα σκιαγραφούν μια δυστοπική πραγματικότητα: Το πλαστικό δεν βρίσκεται απλώς «εκεί έξω»· βρίσκεται «μέσα μας».
Τα μικροπλαστικά και νανοπλαστικά –τα υπομικροσκοπικά, αόρατα σωματίδια που προκύπτουν από τη διάσπαση των προϊόντων της καθημερινότητάς μας– έχουν περάσει στο κυκλοφορικό μας σύστημα, μετατρέποντας το ανθρώπινο σώμα σε μια βιολογική χωματερή.
Η έρευνα που ταρακούνησε συθέμελα την παγκόσμια ιατρική κοινότητα δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2024 στο New England Journal of Medicine (NEJM), το πιο έγκριτο ιατρικό περιοδικό του πλανήτη, και δεν αφήνει κανένα περιθώριο εφησυχασμού.
Οι ερευνητές μελέτησαν τις καρωτίδες αρτηρίες ασθενών που υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση. Αυτό που βρήκαν στα μικροσκόπια μοιάζει με σενάριο δυστοπικής ταινίας: Στο σχεδόν 60% των ασθενών, μέσα στην αθηρωματική πλάκα (το υλικό που φράζει τις αρτηρίες), εντοπίστηκαν θραύσματα από μικροπλαστικά και νανοπλαστικά.
Συγκεκριμένα, οι αναλύσεις έδειξαν την ύπαρξη πολυαιθυλενίου (το υλικό από το οποίο φτιάχνονται οι πλαστικές σακούλες και τα μπουκάλια) και PVC (γνωστό από τους σωλήνες και τα συνθετικά υλικά).
Το πραγματικό σοκ, ωστόσο, ήρθε από την ανάλυση κινδύνου: Οι ασθενείς στις αρτηρίες των οποίων βρέθηκε πλαστικό, είχαν 4,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να υποστούν έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο ή να χάσουν τη ζωή τους μέσα στα επόμενα τρία χρόνια, συγκριτικά με όσους δεν είχαν πλαστικά σωματίδια στο αίμα τους.
Τα σωματίδια αυτά λειτουργούν ως τοξικοί «πυροκροτητές», προκαλώντας χρόνιες φλεγμονές εκ των έσω.
Πώς φτάνουν όμως αυτά τα υλικά στις αρτηρίες μας; Η απάντηση κρύβεται στην απόλυτη εξάρτησή μας από τα συνθετικά υλικά. Σύμφωνα με ευρύτερες αναλύσεις (όπως η διάσημη μελέτη του Πανεπιστημίου του Newcastle), ο μέσος άνθρωπος καταπίνει και εισπνέει περίπου 5 γραμμάρια μικροπλαστικών την εβδομάδα – δηλαδή το ισοδύναμο μιας ολόκληρης πιστωτικής κάρτας.
Η αόρατη αυτή εισβολή συντελείται μέσα από το εμφιαλωμένο νερό (ένα λίτρο μπορεί να περιέχει εκατοντάδες χιλιάδες νανοπλαστικά), τις συσκευασίες τροφίμων, τα συνθετικά ρούχα που πλένουμε και αποβάλλουν μικροΐνες, ακόμα και από τον αέρα που αναπνέουμε στα αστικά κέντρα.
Το πρόβλημα είναι ότι τα σωματίδια είναι τόσο μικρά που διαπερνούν τους φυσικούς φραγμούς του σώματος. Εκτός από τις αρτηρίες, πρόσφατες ανακαλύψεις τα έχουν εντοπίσει βαθιά στους πνεύμονες, στον εγκεφαλικό ιστό, ακόμη και στον πλακούντα εμβρύων, αποδεικνύοντας ότι πλέον η μόλυνση ξεκινά πριν καν γεννηθούμε.
Η ιατρική κοινότητα είναι ξεκάθαρη: Αντιμετωπίζουμε μια παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία. Ο αγώνας ενάντια στο πλαστικό δεν είναι πια μια ρομαντική, περιβαλλοντική σταυροφορία. Είναι, κυριολεκτικά, ζήτημα ζωής και θανάτου.
Οι επιπτώσεις της επικής γκάφας
Στις εκλογές του 2020, ο Ντόναλντ Τραμπ έχασε ολοκάθαρα από τον Τζο Μπάιντεν με διαφορά 74 εκλεκτόρων και επτά εκατομμυρίων ψήφων, αλλά αυτό δεν τον εμπόδισε να ισχυριστεί ότι νίκησε και ότι υπήρξε θύμα νοθείας. Όσο εξωφρενικό κι αν υπήρξε, αυτό το προηγούμενο ωχριά μπροστά στον ισχυρισμό του ότι κατήγαγε συντριπτική νίκη εναντίον του Ιράν με την εύθραυστη συμφωνία για εκεχειρία 15 ημερών. Η γαλλική Le Monde έκανε λόγο για «πανωλεθρία» των ΗΠΑ, ενώ οι New York Times διερωτώνταν αν ο ατυχής πόλεμος των 40 ημερών σημάνει για την αμερικανική ηγεμονία ό,τι σήμανε το φιάσκο του Σουέζ (1956) για τη θνήσκουσα βρετανική αυτοκρατορία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πήρε από το Ιράν δέσμευση για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κάτι που προκάλεσε πτώση των διεθνών τιμών πετρελαίου και ανάκαμψη των χρηματιστηρίων. Αναγκάστηκε όμως να αποδεχθεί ως «λειτουργική βάση» για διαπραγμάτευση την ιρανική πρόταση, η οποία περιελάμβανε άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων, πολεμικές αποζημιώσεις, διατήρηση του ελέγχου των Στενών από το Ιράν, αναγνώριση του δικαιώματός του στον εμπλουτισμό ουρανίου και αποχώρηση όλων των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή. Αν είναι έτσι η νίκη, πώς είναι άραγε η ταπείνωση;
Προφανώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος προβλεπόταν να εκπροσωπήσει τις ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις της Ισλαμαμπάντ, που είχαν προγραμματιστεί για αυτό το Σαββατοκύριακο, δεν πρόκειται να δεχθεί το ιρανικό πακέτο στο σύνολό του. Και μόνο το γεγονός, όμως, ότι οι Αμερικανοί αναγκάζονται να ξεκινήσουν τη συζήτηση από αυτό το σημείο προδίδει τη δυσχερέστατη θέση στην οποία βρέθηκαν, έξι εβδομάδες μετά την έναρξη της επιχείρησης Επική Οργή.
Πέτρος Παπακωνσταντίνου, «Καθημερινή», 11/4/2046
