Διαβάστε το Μέρος Α΄
Πάρις Καρβουνόπουλος: Η Κίνα έχει τη φήμη ότι είναι ένα κράτος που έχει ένα σκληρό σύστημα διακυβέρνησης. Ότι είναι αυστηρή.
Στέλιος Ελληνιάδης: Νομίζω ότι η αυστηρότητα εμπεριέχεται σε κάθε οργανωμένο κράτος. Είναι μέσα στην έννοια του κράτους. Όμως, πρέπει και αυτό να το δούμε συγκριτικά και στην ολότητά του. Στη Δύση έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι ελευθερία και δημοκρατία είναι το δικαίωμα σου να πηγαίνεις κάθε τέσσερα χρόνια να ψηφίζεις (κι ας μην λαμβάνεται υπόψη η πραγματική σου βούληση) και να έχεις το δικαίωμα να λες τη γνώμη σου (κι ας μην εισακούεται). Οι Κινέζοι έχουν άλλη αντίληψη.
Θεωρούν ότι οι άνθρωποι γίνονται ελεύθεροι όταν καταρχήν εξασφαλίσουν τα βασικά στη ζωή τους. Δηλαδή να έχουν στέγη, να έχουν δουλειά, να έχουν γιατρό, να έχουν δάσκαλο, να μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα και να έχουν -πολύ βασικό αυτό- ένα αξιοκρατικό σύστημα οργάνωσης που θα διασφαλίζει ότι θα αναδεικνύονται στην κοινωνία οι καταλληλότεροι, οι καλύτεροι και αυτοί θα αναλαμβάνουν τη διοίκηση. Αυτά δεν θεωρούνται σαν καθοριστικά συστατικά στοιχεία της ελευθερίας και της δημοκρατίας στη Δύση όπου η έμφαση δίνεται περισσότερο στους τύπους και όχι στα βασικά.
Η πιο αναπτυγμένη καπιταλιστική χώρα στον κόσμο που είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, το πρότυπο του καπιταλισμού, έχει 40 εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν με κουπόνια, παίρνουν κουπόνια από το κράτος για να προμηθευτούν τρόφιμα από το σουπερμάρκετ. Έχει εκατομμύρια άστεγους στα πεζοδρόμια και κάτω από γέφυρες, έχει τους περισσότερους φυλακισμένους στον κόσμο και μια μεσαία τάξη η οποία ζει οριακά. Έχω φίλους από την Αμερική, από τη μεσαία τάξη, οι οποίοι έρχονται στην Ελλάδα για να φτιάξουν τα δόντια τους. Στην Αμερική για να κάνεις μια συνηθισμένη ιατρική εξέταση μπορεί να θέλεις 2-3 χιλιάδες δολάρια. Γι’ αυτό οι Αμερικάνοι λένε μην πάθεις καμιά σοβαρή αρρώστια και χρειαστεί να μπεις σε νοσοκομείο, γιατί έχεις χάσει το σπίτι σου!
Ελευθερία
Οι Κινέζοι φρόντισαν να εξασφαλίσουν τα βασικά στην πράξη και όχι στα λόγια. Γι’ αυτό λέω στους φίλους μου, δεξιούς, αριστερούς και κεντρώους, σε όλους, αν θέλετε να είστε δίκαιοι και να κρίνετε την Κίνα, πρέπει πρώτα να αποδεχτείτε πόσο σημαντικό είναι ότι οι Κινέζοι, μέσα σε μερικές δεκαετίες, έβγαλαν από τη φτώχεια 800 εκατομμύρια ανθρώπους! Αυτό δεν έχει ξαναγίνει ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και αυτά τα στοιχεία είναι με βάση τις αναλύσεις που βγάζουν η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οργανισμοί οποίοι κάθε άλλο παρά κινεζόφιλοι είναι. Αυτή είναι η αντικειμενική πραγματικότητα.
Οι πολίτες στην Κίνα έχουν αποκτήσει τα σημαντικότερα στοιχεία για την ελευθερία τους. Έπαψαν να μην έχουν να φάνε, να μην έχουν στέγη να κοιμηθούν, να μην έχουν γιατρό, να μην έχουν δάσκαλο, να μην σπουδάζουν τα παιδιά τους. Σήμερα, το 95% των Κινέζων έχει πλήρη ασφάλιση και υγειονομική κάλυψη.
Ούτε στις ευρωπαϊκές χώρες που ακόμα διατηρείται το σύστημα της κοινωνικής πρόνοιας δεν είναι πια τόσο εκτεταμένη. Επίσης, το γεγονός ότι κάθε χρόνο στα πανεπιστήμια στην Κίνα μπαίνουν 11 εκατομμύρια παιδιά, αξιοκρατικά, όχι με βάση τις κοινωνικές διακρίσεις. Τα παιδιά απ’ τις λαϊκές οικογένειες, απ’ τα χωριά.
Η Κίνα έχει περίπου 50 εκατομμύρια φοιτητές. Μια χώρα που το 1949 ένας μέσος άνθρωπος περίμενε ότι θα ζούσε 35-40 χρόνια και σε πρωτοφανή παγκόσμια χρόνο το προσδόκιμο το 1980 είχε φτάσει στα 65.5 χρόνια, ενώ στο καινούριο πενταετές, το 15ο, που τέθηκε σε ισχύ από φέτος, μεταξύ άλλων, μέχρι το 2030 έχουν βάλει στόχο ότι το προσδόκιμο ζωής που σήμερα είναι στα 79 χρόνια στην Κίνα, θα πάει στα 80! Για να αντιληφθεί κανείς τη μέριμνα που έχουν για τον άνθρωπο και πώς όλα είναι σχεδιασμένα για το καλύτερο για όλους. Άλλη μια χειροπιαστή απόδειξη για το πώς η έγνοια για τον κόσμο υλοποιείται και γίνεται πολιτική.
Και αυτό δεν υπάρχει πουθενά αλλού στη γήινη σφαίρα. Αυτό το κινέζικο μοντέλο, με τη σύγχρονη ορολογία, θα το ονόμαζα υβριδικό. Έχει τα στοιχεία τα σοσιαλιστικά και έχει και τα στοιχεία τα καπιταλιστικά τα οποία έχουν επιλεγεί επί τούτου ως εργαλεία. Ως εργαλεία ανάπτυξης. Υπό έλεγχο.
Χωρίς λόμπι
Το βασικό θέμα για το αν η Κίνα είναι σοσιαλιστική ή δεν είναι, έχει να κάνει με το ποιος έχει την πολιτική εξουσία. Αυτό είναι το κύριο θέμα. Στη Γερμανία είχαμε φασισμό όχι γιατί άλλαξαν οι οικονομικές δομές, αλλά επειδή άλλαξε η πολιτική, το πολιτικό καθεστώς. Πήραν την εξουσία οι φασίστες και εφάρμοσαν ένα φασιστικό σύστημα χωρίς να ανατρέψουν τον καπιταλισμό.
Στην Κίνα την εξουσία την έχει το κομμουνιστικό κόμμα το οποίο επαναλαμβάνει σταθερά ότι χτίζει το σοσιαλισμό του ορατού μέλλοντος. Αυτοί που έχουν γίνει πλούσιοι, αυτοί που τους επετράπη να γίνουν πλούσιοι και έφτιαξαν τις μεγάλες σύγχρονες επιχειρήσεις δεν έχουν κανένα λόγο στην πολιτική. Δεν μπορούν να αναμειχθούν. Δεν τους επιτρέπεται να αναμειχθούν παραπάνω από τον κάθε πολίτη. Όποιος σκέφτεται με το δυτικό τρόπο δυσκολεύεται να αντιληφθεί τη διαφορά.
Στη Δύση, οι ολιγάρχες ελέγχουν το πολιτικό σύστημα. Στην ορκωμοσία, ο Τραμπ είχε γύρω του, κι αυτό δεν είναι απλά συμβολικό, τους πιο μεγάλους ολιγάρχες, δεν είχε εκπροσώπους των λαϊκών τάξεων. Στην Αμερική, τα λόμπι που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των μεγάλων τραστ, ακόμα και το ισχυρό ισραηλινό λόμπι που προωθεί τα συμφέροντα του κράτους του Ισραήλ, ελέγχουν παντοιοτρόπως το πολιτικό σύστημα. Αυτοί χρηματοδοτούν τους γερουσιαστές των δύο σωμάτων του Αμερικανικού Κογκρέσου. Το ισραηλινό λόμπι χρηματοδοτεί το 94% των γερουσιαστών και όλες οι μεγάλες εταιρείες, οι φαρμακευτικές, οι πολεμικές, οι εταιρείες τροφίμων, όλα τα ολιγοπώλια, τα τραστ, χρηματίζουν τους γερουσιαστές για να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα. Ολιγάρχες γίνονται υπουργοί συνεχίζοντας παράλληλα τις κερδοσκοπικές τους δραστηριότητες! Είναι πεντακάθαρα αποδεδειγμένο ότι το πολιτικό σύστημα ελέγχεται από τους πλούσιους και τις εταιρίες όπλων, πετρελαίου, φαρμάκων κ.λπ.
Πολιτική και περιβάλλον
Αυτό στην Κίνα ούτε να το διανοηθούν δεν μπορούν οι πλούσιοι, γιατί δεν υπάρχει, δεν υφίσταται. Είναι αδιανόητο να χρηματοδοτήσουν πολιτικές δραστηριότητες ή να ελέγξουν την κοινωνία και την πολιτική χρησιμοποιώντας Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Παρ’ όλο που οι πλούσιοι της Κίνας έχουν συμβάλει πολύ στην ταχύρρυθμη ανάπτυξη και πρόοδο της Κίνας, το γνωρίζουν αυτό και το σέβονται. Και όποιος κατά λάθος ή εξεπίτηδες προσπάθησε να ξεφύγει από το πλαίσιο το οποίο τίθεται κεντρικά, το ποιος είναι ο δρόμος προόδου και λειτουργίας παραβιάζοντας τα επιτρεπτά όρια, αναγκάστηκε να συμμορφωθεί αμέσως. Π.χ. καμία εταιρία δεν μπορεί να παράγει προϊόντα τα οποία βλάπτουν με οποιονδήποτε τρόπο το περιβάλλον ή την υγεία των πολιτών.
Στη Δύση, οι δυνατότητες του κράτους να παρέμβει σε επιχειρηματικές δραστηριότητες, να βάλει εμπόδια στην παραγωγή προϊόντων και υπηρεσιών με βάση τη γενικότερη του πολιτική, είναι ανεπιθύμητες και ανύπαρκτες. Στην Κίνα, όλοι υπηρετούν το σκοπό που εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον. Όταν δίνεται προτεραιότητα στην προστασία του περιβάλλοντος και στην αειφόρο ανάπτυξη, όλοι θα κινηθούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Γι’ αυτό και στην Κίνα γίνονται θαύματα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος.
Ήταν γνωστό ότι το Πεκίνο είχε ατμοσφαιρική ρύπανση, από βιομηχανίες που είχε γύρω-γύρω στην πρώτη φάση ανάπτυξης και από εκατομμύρια αυτοκίνητα που προστέθηκαν στη συνέχεια. Μέσα σε δέκα χρόνια η ατμόσφαιρα καθάρισε. Πώς καθάρισε; Μεταφέρθηκαν όλες οι ρυπογόνες επιχειρήσεις σε άλλες περιοχές και εκσυγχρονίστηκαν, ενώ αντικαταστάθηκαν τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα από ηλεκτρικά και από τρένα. Το Πεκίνο, μαζί με τη Σαγκάη, διαθέτει πλέον το μεγαλύτερο μετρό στον κόσμο με 30 γραμμές, 524 σταθμούς και συνολικό μήκος 909 χιλιομέτρων. Συγκριτικά, το μετρό της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου έχουν από 400 χλμ. μήκος. Ένα βιομηχανικό μέρος στο Πεκίνο που είχε μεγάλες ρυπογόνες μονάδες ανασκευάστηκε και μετατράπηκε σε χώρο αθλητικών εγκαταστάσεων που φιλοξένησαν τους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες! Έτσι μεταμορφώνουν γρήγορα και αποτελεσματικά την πραγματικότητα οι Κινέζοι!
Ποτάμια και λίμνες
Οι Κινέζοι καταπολεμούν την ερημοποίηση στο βορρά με μεθόδους που τις δοκίμαζαν επί πενήντα χρόνια και έχουν καταφέρει, με την ενεργητική συμμετοχή των ντόπιων κατοίκων, όχι μόνο να σταματήσουν την επέκταση της ερήμου, αλλά και να μειώσουν αισθητά το εμβαδόν της. Το ένα τρίτο της Κίνας, κοντά τρία εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, από τα εννιάμισι εκατομμύρια που έχει συνολικά η Κίνα, είναι πλέον καθορισμένα ως προστατευμένες περιοχές. Και γι’ αυτό έχουν πολλαπλασιαστεί πολλά είδη ζώων τα οποία είχαν σχεδόν εξαφανιστεί. Από τα δημοφιλή πάντα ξεκινώντας, που είναι σήμα κατατεθέν της Κίνας, μέχρι σπάνια είδη πουλιών και άγριων θηλαστικών, αλλά και πάρα πολλά είδη φυτών.
Με κεντρικό το σύνθημα Beautiful China, δηλαδή Όμορφη Κίνα, με όραμα, σχέδιο, εκπαιδευμένο προσωπικό και επενδύσεις, παράλληλα και σε αρμονική συνύπαρξη με την ανάπτυξη της βιομηχανίας, της τεχνολογίας, των υπηρεσιών και τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και συνολικά της υλικής ευημερίας, φροντίζουν το φυσικό τοπίο και την αισθητική.
Έχουν στόχο να καθαρίσουν τα 45.000 ποτάμια και τις 2.800 μεγαλύτερες λίμνες που έχει η χώρα. Παράδειγμα, για τον καθαρισμό του Γιαντσέ, ένα από τα τρία μεγαλύτερα ποτάμια τους, με 400 εκατομμύρια κατοίκους στη διαδρομή του, το 2020 απαγόρευσαν όλες τις ρυπογόνες δραστηριότητες, ακόμη και το ψάρεμα που με την υπεραλίευση είχε μειώσει δραματικά το ζωικό στοιχείο στον ποταμό. Απομάκρυναν από τις όχθες του Γιαντσέ 9.000 χημικές επιχειρήσεις, επέκτειναν και εκσυγχρόνισαν το σύστημα αποχέτευσης στις παραποτάμιες πόλεις, δημιούργησαν στόλους πλοίων εξειδικευμένων στην αφαίρεση σκουπιδιών και λυμάτων και ανέθεσαν ευθύνες σε δεκάδες χιλιάδες αξιωματούχους για την οικοπροστασία του ποταμού που έχει μήκος 6.300 χιλιόμετρα! Δεν είναι εύκολα πράγματα αυτά. Είναι εύκολα να τα σκεφτεί κανείς, αλλά είναι πολύ δύσκολα για να τα υλοποιήσει. Ήδη στο ποτάμι εμφανίστηκαν είδη δελφινιών τα οποία είχαν σχεδόν εξαφανιστεί.
Οι Κινέζοι προσπαθούν η ανάπτυξη και η βελτίωση να τρέχει σε όλα τα επίπεδα.
Παιδεία
Πάρις Καρβουνόπουλος: Στην ανάπτυξη, από ό,τι φαίνεται, έχουνε βρει το δρόμο. Δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανένας. Στο να γίνουν, όμως, ένας γεωπολιτικός παίκτης που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί υπερδύναμη, πιστεύεις ότι είναι στο σωστό δρόμο; Ρωτάω γιατί ζούμε σε μια περίοδο που όλοι όσοι προσπαθούν να ερμηνεύσουν τις αποφάσεις και τις κινήσεις του κυρίου Τραμπ, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο στόχος της αμερικανικής πολιτικής είναι να φρενάρει την Κίνα σε ό,τι έχει να κάνει με τη γεωπολιτική της θέση.
Στέλιος Ελληνιάδης: Ναι. Νομίζω ότι οι Αμερικάνοι και συμπληρωματικά οι Ευρωπαίοι, συνειδητοποίησαν τι συμβαίνει πολύ αργά. Αν είχαν ξυπνήσει τουλάχιστον 30 χρόνια πριν μπορεί να ήταν πιο αποτελεσματικοί. Αλλά από τότε που άρχισαν οι μεταρρυθμίσεις, αυτοί είδαν την Κίνα σαν άλλον ένα τόπο που μπορούν να βγάλουν πολλά λεφτά γρήγορα. Να λεηλατήσουν το εργατικό δυναμικό. Και το έκαναν. Πήγαν όλοι οι κολοσσοί. Apple, General Motors, Airbus, BMW, Volkswagen, Siemens, Tesla, όλες οι μεγάλες εταιρίες. Έβγαλαν λεφτά.
Η General Motors είχε σχεδόν χρεοκοπήσει στις ΗΠΑ. Το Ντιτρόιτ, που ήταν η προβεβλημένη ως μοντέλο αυτοκινητούπολη, είναι σήμερα μια εγκαταλειμμένη πόλη, ερειπωμένη. Έβγαλαν χρήματα, αλλά αποδυναμώθηκε βιομηχανικά και η Αμερική και η Ευρώπη. Από την απληστία τους έγινε αυτό και ταυτόχρονα βοήθησαν την Κίνα να εξελιχθεί ακόμα περισσότερο στο know-how, στις τεχνολογίες, γιατί οι Κινέζοι έθεταν πάντα όρους. Κανένα εργοστάσιο στην Κίνα δεν πήγε με 100% ξένη ιδιοκτησία. Πήγαιναν με 49% για πολλά χρόνια και το 51% το κρατούσε η Κίνα.
Όμως η επιτυχία της Κίνας έχει ισχυρότερους λόγους. Ένα επαναστατικό κόμμα. 4.000 χρόνια πολιτισμού. Παιδεία. Από την αρχή της επανάστασης, μέσα στη φτώχεια, οι Κινέζοι έδωσαν τρομερή έμφαση στην παιδεία. Το 1950, οι Κινέζοι ήταν σε πολύ μεγάλο ποσοστό αναλφάβητοι. Είναι και πολύ δύσκολο το κινέζικο αλφάβητο. Και ο κόσμος ήταν κυρίως αγροτικός. Σήμερα, στο ένα δισεκατομμύριο τετρακόσια εκατομμύρια ανθρώπους, σχεδόν δεν υπάρχει αναλφάβητος.
Στην Κίνα, σήμερα, λειτουργούν 3.167 πανεπιστήμια. Στα πρώτα 10 καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου, τώρα, περισσότερα είναι τα κινέζικα από τα αμερικάνικα. Έχουν πεντακόσιες χιλιάδες σχολεία με 280 εκατομμύρια μαθητές. Έχουν 274 χιλιάδες παιδικούς σταθμούς.
Είναι μια κοινωνία εξαιρετικά προχωρημένη, όλα γίνονται ψηφιακά. Τα ταξί και τα λεωφορεία στις μεγάλες πόλεις κινούνται χωρίς οδηγούς. Και τα τρένα κινούνται με ταχύτητες 350-400 χιλιόμετρα την ώρα!
Σινεμά και ταξίδια
Ταυτόχρονα, μαζί με την παιδεία, έχουν δώσει μεγάλη έμφαση στις τέχνες, παραδοσιακές και σύγχρονες. Και στο βιβλίο. Ενώ στη Δύση υποχωρεί η ανάγνωση βιβλίων, στην Κίνα ιδρύονται κάθε χρόνο καινούργιες βιβλιοθήκες! Σε μια εποχή που η κοινή λογική λέει ότι όσο αναπτύσσεται η ψηφιακή τεχνολογία, θα πέφτει η αναγνωσιμότητα, θα πέφτουν τα βιβλία, δε θα διαβάζει ο κόσμος βιβλία, πράγμα που συμβαίνει ήδη στις δυτικές κοινωνίες, στην Κίνα αναπτύσσονται οι βιβλιοθήκες και μάλιστα, σε πολλές μεγάλες πόλεις λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο.
Και επίσης έχουν μια εντυπωσιακή πρόοδο στο σινεμά. Μέχρι πριν από 20 χρόνια οι μεγάλες κινηματογραφικές επιτυχίες προέρχονταν κυρίως από το Χόλιγουντ. Σήμερα, στις 10 πρώτες ταινίες κάθε χρονιάς είναι ζήτημα να μπει μια ταινία από το Χόλιγουντ. Κυριαρχούν οι ταινίες κινεζικής παραγωγής.
Στην Κίνα, οι ταινίες προβάλλονται σε πάνω από 90.000 κινηματογραφικές αίθουσες, με αυξητικό ρυθμό. Η παρακολούθηση ταινιών στο σινεμά και όχι σε κινητά τηλέφωνα, λάπτοπ και οθόνες τηλεόρασης, θεωρείται στοιχείο μιας σύγχρονης συμπεριφοράς, του lifestyle με δυτική ορολογία, που αφενός είναι πιο κοινωνική και αφετέρου αξιολογεί σωστότερα τις ταινίες ως έργα τέχνης και όχι ως φτηνό καταναλωτικό προϊόν. Γι’ αυτό οι νέοι που χρησιμοποιούν με πολύ μεγάλη άνεση όλα τα ψηφιακά μέσα επιλέγουν με φυσικό τρόπο να δουν τις ταινίες στο σινεμά και όχι στο σπίτι τους ή στο τρένο. Και γι’ αυτό ο αριθμός των εισιτηρίων και το μέγεθος των εισπράξεων δίνουν νούμερα απλησίαστα για τη Δύση. Κι αυτό συνδέεται και με την εξωστρέφεια των Κινέζων, που ταξιδεύουν κατά εκατοντάδες εκατομμύρια με κάθε ευκαιρία και με μεγάλη ευκολία καθώς το δίκτυο μεταφορών είναι τεράστιο, υπερσύγχρονο και πολύ προσιτό. Επίσης, κυκλοφορούν ελεύθερα και άφοβα στις κινέζικες πόλεις ακόμα και τη νύχτα καθώς πολλά μαγαζιά είναι ανοιχτά όλο το εικοσιτετράωρο ενώ στις ΗΠΑ και την Ευρώπη ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνικής ζωής έχει απονεκρωθεί. Κι αυτό είναι πλέον αισθητό και στην Ελλάδα…
(Ακολουθεί το τρίτο μέρος της συζήτησης με τον δημοσιογράφο Πάρι Καρβουνόπουλο που αναρτήθηκε στο διαδικτυακό κανάλι militaire.gr. Στο γραπτό κείμενο γίνονται μικρές διορθώσεις και προσθήκες.)
