- Τι αφορά η προσφυγή;
Αφορά τον σχεδιασμό της ΔΕΗ για την κατεδάφιση βασικών υποδομών του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, μεταξύ των οποίων οι πέντε πύργοι ψύξης, ο σπαστήρας και το σύστημα διακίνησης και αποθήκευσης πετρελαίου. Πενήντα πολίτες από διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και διαφορετικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), θεωρώντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο τοπικό, καθώς συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της χώρας.
- Κατά ποιων στρέφεται η προσφυγή;
Στρέφεται κατά παραλείψεων και ενεργειών των αρμόδιων κρατικών αρχών ‒του Υπουργείου Περιβάλλοντος και της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων‒ καθώς και κατά της πρωτοβουλίας της ΔΕΗ να προχωρήσει σε μη αναστρέψιμη κατεδάφιση των υποδομών.
- Ποιο είναι το βασικό επιχείρημα των προσφευγόντων;
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η κατεδάφιση καταργεί οριστικά τη δυνατότητα επαναλειτουργίας των μονάδων σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης. Θεωρούν ότι, πριν καταστραφούν οι υποδομές, θα έπρεπε να έχει αξιολογηθεί εάν είναι αναγκαίο να διατηρηθούν σε καθεστώς ενεργειακής εφεδρείας.
- Γιατί θεωρούν ότι υπάρχει ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας;Κατά το σκεπτικό τους, η ενεργειακή πολιτική δεν αφορά μόνο την κάλυψη των αναγκών υπό κανονικές συνθήκες. Το κράτος πρέπει να προετοιμάζεται και για έκτακτες καταστάσεις, όπως γεωπολιτικές κρίσεις, διακοπές στην τροφοδοσία φυσικού αερίου ή σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
- Τι υποστηρίζουν για τις συνταγματικές υποχρεώσεις του κράτους;
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το Σύνταγμα επιβάλλει στο κράτος να σχεδιάζει και να εφαρμόζει ενεργειακή πολιτική που να εξασφαλίζει τη σταθερότητα του ενεργειακού εφοδιασμού. Κατά την άποψή τους, η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση πολλών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, αφού η καθημερινή ζωή, η υγεία, η εργασία και η λειτουργία βασικών υπηρεσιών εξαρτώνται από την αδιάλειπτη παροχή ενέργειας.
- Υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο ενεργειακής εφεδρείας;
Δεν έχει παρουσιαστεί εγκεκριμένο εθνικό σχέδιο που να αξιολογεί ποιες λιγνιτικές μονάδες και ποιες υποδομές θα πρέπει να διατηρηθούν σε εφεδρεία. Οι προσφεύγοντες θεωρούν προβληματικό να προηγείται η κατεδάφιση μιας τέτοιας αξιολόγησης.
- Γιατί είναι κρίσιμος ο μη αναστρέψιμος χαρακτήρας της κατεδάφισης;
Η κατεδάφιση δημιουργεί τετελεσμένο γεγονός. Εάν οι εγκαταστάσεις καταστραφούν και αργότερα προκύψει ανάγκη επαναλειτουργίας της μονάδας, η επανακατασκευή τους θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, δαπανηρή ή πρακτικά αδύνατη. Αυτό αποτελεί και βασικό λόγο για τον οποίο έχει ζητηθεί η προσωρινή αναστολή των εργασιών.
- Οι προσφεύγοντες αντιτίθενται γενικά στην απολιγνιτοποίηση;
Η προσφυγή δεν επιχειρεί να λύσει το πρόβλημα της ενεργειακής πολιτικής, αλλά να ανοίξει ουσιαστικά τη συζήτηση γι αυτό, προλαβαίνοντας τετελεσμένα που προεξοφλούν το αποτέλεσμα της. Εστιάζει στην οριστική καταστροφή των υποδομών πριν υπάρξει ολοκληρωμένο σχέδιο για την ενεργειακή εφεδρεία και πριν αποκλειστεί τεκμηριωμένα η πιθανότητα να χρειαστούν σε μια μελλοντική κρίση.
- Τι παραδείγματα επικαλούνται από άλλες ευρωπαϊκές χώρες;
Χώρες όπως η Ιταλία και η Γερμανία, οι οποίες, εξαιτίας γεωπολιτικών και ενεργειακών κρίσεων, διατήρησαν ή επανέφεραν μονάδες παραγωγής σε καθεστώς εφεδρείας. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις παράτασης της λειτουργίας ενεργειακών εγκαταστάσεων στο Βέλγιο, καθώς και διατήρησης ανθρακικών ή λιγνιτικών μονάδων σε Πολωνία, Τσεχία, Ρουμανία και Βουλγαρία. Οι προσφεύγοντες χρησιμοποιούν αυτά τα παραδείγματα για να υποστηρίξουν ότι η διατήρηση εφεδρικών υποδομών δεν είναι ασυνήθιστη πρακτική στην Ευρώπη.
- Γιατί αμφισβητούν το δικαίωμα της ΔΕΗ να κατεδαφίσει τις εγκαταστάσεις;
Παρότι η ΔΕΗ λειτουργεί πλέον ως ιδιωτική επιχείρηση, οι προσφεύγοντες επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις είχαν απαλλοτριωθεί για σκοπούς ηλεκτροπαραγωγής. Υποστηρίζουν, επομένως, ότι η εταιρεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις υποδομές αποκλειστικά ως ιδιωτική περιουσία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο δημόσιος και ενεργειακός τους ρόλος.
- Τι υποστηρίζουν σχετικά με τη δημόσια χρηματοδότηση;
Ένα ακόμη επιχείρημα είναι ότι για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων έχουν διατεθεί σημαντικά δημόσια κεφάλαια. Ορισμένες υποδομές έχουν κατασκευαστεί ή εκσυγχρονιστεί αρκετά πρόσφατα. Οι προσφεύγοντες θεωρούν ότι η καταστροφή τους εγείρει ζητήματα προστασίας της δημόσιας περιουσίας και ορθολογικής αξιοποίησης των χρημάτων που έχουν ήδη δαπανηθεί.
- Ποια ευθύνη αποδίδουν στις κρατικές αρχές;
Οι προσφεύγοντες δεν στρέφονται μόνο κατά της επιχειρηματικής επιλογής της ΔΕΗ. Υποστηρίζουν ότι οι αρμόδιες κρατικές και εποπτικές αρχές ανέχθηκαν ή παρέλειψαν να εμποδίσουν την κατεδάφιση, χωρίς προηγουμένως να εξετάσουν επαρκώς τις συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
- Τι ζητούν από το Συμβούλιο της Επικρατείας;
Έχουν καταθέσει αίτηση ακύρωσης, με την οποία ζητούν να ελεγχθεί η νομιμότητα των σχετικών ενεργειών και παραλείψεων. Παράλληλα, έχουν υποβάλει αίτηση αναστολής, ώστε να σταματήσουν προσωρινά οι εργασίες, εάν η ΔΕΗ επιχειρήσει να αρχίσει την κατεδάφιση πριν κριθεί η κύρια προσφυγή.
- Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα η υπόθεση;
Η αίτηση ακύρωσης και η αίτηση αναστολής έχουν κατατεθεί, αλλά δεν έχει ακόμη γίνει η εκδίκαση τους ούτε έχουν παρουσιαστεί τα επιχειρήματα των αντίδικων πλευρών. Εάν ξεκινήσουν εργασίες κατεδάφισης, οι προσφεύγοντες αναμένουν ότι θα εξεταστεί άμεσα η αίτηση αναστολής από το αρμόδιο Συμβούλιο Αναστολών του ΣτΕ.
- Τι θα κρίνει ουσιαστικά το δικαστήριο;
Χωρίς να μπορεί να προεξοφληθεί η δικαστική απόφαση, το βασικό ερώτημα είναι εάν μπορεί να προχωρήσει η οριστική κατεδάφιση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών χωρίς προηγούμενο εθνικό σχεδιασμό για την ενεργειακή εφεδρεία και χωρίς πλήρη αξιολόγηση του δημόσιου συμφέροντος.
Ακούστε τη συνέντευξη της δικηγόρου των προσφευγόντων, Μαρίας Μαγαλιού
Τι διακυβεύεται πίσω από την κατεδάφιση των εγκαταστάσεων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου εξηγεί στον Αθήνα 984, η δικηγόρος των προσφευγόντων, Μαρία Μαγαλιού.
- Γιατί η υπόθεση συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της χώρας,
- Γιατί ζητείται πρώτα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ενεργειακής εφεδρείας,
- Ποια είναι η σημασία του δημόσιου χρήματος που έχει επενδυθεί στις εγκαταστάσεις,
- Και γιατί η κατεδάφιση δημιουργεί ένα μη αναστρέψιμο τετελεσμένο.
Η προσφυγή θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορούν να καταστραφούν οριστικά ενεργειακές υποδομές πριν αξιολογηθεί αν ενδέχεται να χρειαστούν σε μια μελλοντική κρίση;
Ακούστε ολόκληρη τη συνέντευξη στον παρακάτω σύνδεσμο:
www.youtube.com/watch?v=LMKA6KZsZg8
