Αν και ο ίδιος μας απαντά ‒αρκετά απαισιόδοξα‒ πως δεν θα διαβάσουν το βιβλίο του νεότερες γενιές, ο Βασίλης Γκουρογιάννης, από τους σημαντικότερους συγγραφείς της γενιάς του, στο νέο του μυθιστόρημα «Τα κιάλια του Βασίλι Τσουικόφ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, προχωρά σε έναν διάλογο γενεών για την ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος.
Από τη μια ένας νέος ερευνητής κι από την άλλη ένας βετεράνος αγωνιστής που φυλά σαν εικόνισμα τα κιάλια του στρατάρχη του Στάλιγκραντ.
Θα προσπαθήσεις να ξεκαθαρίσει τη θέση του. Να μιλήσει για τις θυσίες και τους αγώνες, να δείξει την απογοήτευσή του για την πτώση των καθεστώτων του «υπαρκτού σοσιαλισμού».
Αμφισβητεί το Κόμμα, χωρίς φαινομενικά να το αμφισβητεί. Νιώθει στην ουσία παρωχημένος, αλλά πιστεύοντας πως το δίκιο είναι με το μέρος του.
Από τη άλλη υπάρχουν οι αντιφάσεις της δικής του ζωής, αφού αν και αγωνιστής απέκτησε μεγάλη περιουσία.
Και οι δικές του επισκέψεις στο νεκροταφείο, που έχει γίνει το δεύτερο σπίτι του.
Τον βασανίζουν αποστολές που δεν ολοκληρώθηκαν.
Με εξαιρετικό τρόπο συνδυάζοντας την ειρωνεία και τη σάτιρα με την πικρία, τα χαμένα όνειρα μιας γενιάς, ο συγγραφέας δημιουργεί έναν πολύ ιδιαίτερο ήρωα.
Θέτει τελικά πολλά ερωτήματα.
Και πιστεύω πως ακόμη κι αν τους δυσκολέψει η οπτική οι νέοι αναγνώστες θα αντιληφθούν πολλά από τα ζητήματα μέσα από ένα διαφορετικό βλέμμα…
Τι σας παρακίνησε σε αυτό το ταξίδι που αφορά εν πολλοίς σε σημεία καμπής της ιστορίας του ΚΚΕ;
Σε τέτοια κρίσιμα πολιτικοκοινωνικά θέματα που φέρουν βαρύ ιδεολογικό και υπαρξιακό φορτίο δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο ή συγκυριακό ερέθισμα που σε… παρακινεί να καταπιαστείς μαζί τους. Συμβαίνει μέσα στο μυαλό του δημιουργού μια κατολίσθηση συναισθημάτων, ιδεολογιών και εμπειριών που του κόβει την περαιτέρω πορεία της ανάλυσης ή της αποδοχής των εξελίξεων. Τότε αναγκαστικά απαιτείται να πιάσεις κασμά και φτυάρι για να καθαρίσεις και να προχωρήσεις προς το άγνωστο.
Το βιβλίο μου δεν ασχολείται κατεξοχήν με την πορεία του ΚΚΕ, συμμετέχει βέβαια κατά ένα μέρος και αυτό όπως και η γενικότερη πορεία της πολυδιασπασμένης αριστεράς όπου… χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα! Ένα πλήθος «αποδημητικών ιδεολόγων», μεγαλύτερο και από τα σμήνη των χελιδονιών, τριγυρίζει στο ιδεολογικό χάος αναζητώντας βολικές φωλιές για να στεγάσουν τη ματαιοδοξία τους ή τα συμφέροντά τους, και μετά πετούν χωρίς αιδώ σε άλλη βολικότερη φωλιά. Μα δεν το βλέπουμε δίπλα μας συνεχώς αυτό να γίνεται; Μια φαρσοκωμωδια όπου οι ελάχιστοι συνεπείς ιδεολόγοι είναι πλέον σαν τις πνιγμένες μύγες μέσα στο γάλα.
Τι συμβολίζουν τα κιάλια και γιατί διαλέξατε ως σημείο αναφοράς τον Βασίλι Τσουικόφ, τον μετέπειτα στρατάρχη-ήρωα της μάχης του Στάλιγκραντ;
Τα κιάλια είναι το σύμβολο του βιβλίου και το νόημά του. Δεν περιγράφεται με λίγες φράσεις, αυτό το αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης μετά την πρώτη ή και τη δεύτερη ανάγνωση του βιβλίου και ο καθένας μάλλον το αντιλαμβάνεται με άλλη οπτική. Ούτε και εγώ ως συγγραφέας έχω πλήρως αποκρυσταλλωμένη γνώση για το τι ακριβώς είναι. Είναι μια έμπνευση που με υπερβαίνει, δεν διστάζω να αποδεχθώ μια άποψη του αναγνώστη έστω και αν διαφέρει από τη δική μου άποψη και από την πρόθεσή μου να δείξω κάτι συγκεκριμένο. Αναφορικά με τον στρατηγό ‒διοικητή του Στάλιγκραντ‒ και μετέπειπα στρατάρχη Βασίλι Τσουικόφ, τον επέλεξα για την ακλόνητη βούλησή του για αντίσταση πάση θυσία,για την αφοσίωσή του στο καθήκον και τον πατριωτισμό του.
Μόνον κάτι από τέτοιον άνδρα θα μπορούσε να δώσει υπαρξιακό νόημα ζωής σε έναν γέρο αγωνιστή της αριστεράς που ρήμαξε τη ζωή του για τα ιδανικά χωρίς να αξιωθεί να τα δει να ανθίζουν παρότι πέρασαν δεκαετίες από τους νεανικούς ιδεολογικούς και ματωμένους αγώνες.
Υπάρχουν αναφορές σε πραγματικά πρόσωπα και γεγονότα με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον Χαρίλαο Φλωράκη. Γιατί αυτή η επιλογή;
Ο Φλωράκης είναι πρότυπο ανιδιοτελούς αγωνιστή και ταυτοχρόνως ‒και κυρίως αυτό‒ λαϊκού σοφού που βλέπει και χωρίς… κιάλια!
Το λέω εγώ που ο πατέρας μου ως αντάρτης του Ζέρβα και μετέπειτα στρατιώτης του εθνικού στρατού πολέμησε εναντίον του Φλωράκη στα Άγραφα και αλλού, και ο Φλωράκης… εναντίον του!
Ο πατέρας μου κινδύνεψε σε τόσες μάχες πρώτης γραμμής και θα ήταν πολύ πιθανό να μην είχα γεννηθεί εγώ και να μην γράψω τώρα αυτά για τον Φλωράκη! Και για να διασκεδάσουμε λίγο: Ο Φλωράκης θα έχανε αν τότε σκότωνε τον πατέρα μου…
Μέσα στο βιβλίο υπάρχει κι ένας διάλογος του παρελθόντος με το παρόν. Πώς πιστεύετε πως θα διαβάσουν το βιβλίο οι νεότερες γενιές;
Δεν θα το διαβάσουν, οπότε δεν θα μπουν στη διαδικασία της κατανόησης της ιστορίας και των αντιθέσεων.
Πολλές οι αναφορές και στο «Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου. Σε ποιο βαθμό σας επηρέασε;
Και στο δικό μου βιβλίο υπάρχουν κιβώτια. Έχουν όμως διαφορές με το «Κιβώτιο» του Αλεξάνδρου. Του Αλεξάνδρου το κιβώτιο ήταν εξαρχής άδειο νοήματος και παρέμεινε άδειο ως το τέλος της πορείας, τα δικά μου κιβώτια είναι διαφορετικά, άλλα είναι γεμάτα με ιερά οστά, άλλα είναι γεμάτα με ιδεολογικά σπουπίδια.
