Ο Σέρβος πρώην πρόεδρος Βούτσιτς, το κόμμα του οποίου υπέστη βαριά ήττα στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές που ο ίδιος προκάλεσε*, έμοιαζε κάπως έκπληκτος το βράδυ της περασμένης Κυριακής. Στην εξουσία από το 2014, είχε καλομάθει να έχει απέναντί του μια αναξιόπιστη φιλοδυτική αντιπολίτευση. Έτσι ο ίδιος και ο στενός κύκλος του σταδιακά απέκτησαν την πεποίθηση ότι τους επιτρέπονται τα πάντα. Και να ποζάρουν ως στενοί φίλοι της Ρωσίας, και να πασάρουν μέσω τρίτων πυρομαχικά στην Ουκρανία. Και να ομνύουν πίστη στις αρχές του Κινήματος των Αδεσμεύτων, και να συνεργάζονται στενά με το ισραηλινό παρακράτος. Και να αυτοπροβάλλονται ως υπερασπιστές των λαϊκών τάξεων, του περιβάλλοντος κ.λπ., και να παίρνουν συγχαρητήρια από το ΔΝΤ, την Ε.Ε. και τις πολυεθνικές για τις ιδιωτικοποιήσεις, ή τον ξυλοδαρμό διαδηλωτών που αντιτίθενται σε εξορύξεις λιθίου. Και να τιμούν την αντίσταση στη ΝΑΤΟϊκή επίθεση, και να επιχειρούν να μοσχοπουλήσουν στον «επενδυτή» γαμπρό του Τραμπ το βομβαρδισμένο κτίριο του Γιουγκοσλαβικού Στρατού στο Βελιγράδι…
Η αλαζονεία κάλπαζε, μαζί με μια «κουλτούρα» διαφθοράς και ακαταδίωκτου. Γι’ αυτό αντιμετωπίστηκαν με περιφρόνηση οι διαμαρτυρίες για το πολύνεκρο «ατύχημα» της κατάρρευσης της στέγης του σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ, όπου τιμωρήθηκε μόνο η «μαρίδα». Οι κυβερνώντες δεν κατάλαβαν ότι στην κοινωνία λάμβανε χώρα μια πολύ βαθύτερη διεργασία. Η οποία συναντήθηκε με την απόφαση των διαμαρτυρόμενων να περάσουν από το αίτημα απόδοσης δικαιοσύνης στην επιδίωξη πολιτικής αλλαγής. Ο τρόπος συγκρότησης της λεγόμενης Φοιτητικής Λίστας, χωρίς αυτοδιορισμένες ηγεσίες, με αποφασιστικές συνελεύσεις, αυστηρούς μα και διάφανους κανόνες κ.ο.κ., βοήθησε να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη. Βοήθησε και το πρόγραμμα για ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, καταπολέμηση του παράνομου πλουτισμού, αποκομματικοποίηση του δημόσιου τομέα, ενίσχυση της δημόσιας εκπαίδευσης, μείωση της εργασιακής επισφάλειας, προσιτή στέγη κ.λπ. Ταυτόχρονα οι πολίτες έλαβαν εγγυήσεις για την υπεράσπιση των συμφερόντων της Σερβίας.
ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΓΝΩΣΤΟ βέβαια το εάν και πώς θα καταφέρουν οι μελλοντικοί κυβερνώντες να υπερβούν τις αντιφάσεις ενός τέτοιου προγράμματος. Διότι δύσκολα θα συνδυαστεί μια «ευρωπαϊκή πορεία» με τις υπόλοιπες προγραμματικές δεσμεύσεις – που όχι μόνο δεν ανατρέπουν τη σερβική «παράδοση», αλλά τη βελτιώνουν κιόλας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, από το κεφάλαιο για την εξωτερική πολιτική: «Ο λαός μας γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να είσαι θύμα γενοκτονίας και εθνοκάθαρσης, και γι’ αυτό θα αντιταχθούμε σε κάθε μορφή καταπίεσης των αδύναμων από τους ισχυρούς. Στο πλαίσιο αυτό, δεν θα γίνουμε συνένοχοι στη συστηματική προσπάθεια εξόντωσης του Παλαιστινιακού λαού που πραγματοποιεί το Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας».
Λοιποί τίτλοι από το ίδιο κεφάλαιο**: «Θα διατηρήσουμε τη στρατιωτική ουδετερότητα της Σερβίας. Θα αγωνιστούμε για να παραμείνουν το Κοσσυφοπέδιο και τα Μετόχια εντός της Σερβίας. Θα εμβαθύνουμε τις στρατηγικές συνεργασίες με χώρες της Ε.Ε. Θα διατηρήσουμε την παραδοσιακή συνεργασία με τη Ρωσική Ομοσπονδία. Θα αναπτύξουμε σχέσεις με τις ΗΠΑ. Θα αναπτύξουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική εταιρική σχέση με τη Λ.Δ. Κίνας. Θα ανανεώσουμε τη διπλωματική μας παρουσία στη Λατινική Αμερική, την Ινδία και την Αφρική, αξιοποιώντας τις παραδοσιακές φιλίες από την εποχή του Κινήματος των Αδεσμεύτων».
Υπάρχει συμπέρασμα; Ίσως ότι δεν χρειάζονται αφορισμοί, ακόμη κι αν η ευρωκρατία χειροκροτεί την πτώση του «αυταρχικού Βούτσιτς» (σε αντιπαραβολή με τον… μειλίχιο δημοκράτη Ράμα, τον οποίο τόσο αγαπά και στηρίζει!). Οπωσδήποτε, το πρόγραμμα του ετερόκλητου ρεύματος που κέρδισε την εμπιστοσύνη της λαϊκής πλειοψηφίας, δεν είναι χειρότερο από αυτό του Βούτσιτς. Το αν θα «ερμηνευθεί δημιουργικά» από μελλοντικούς επιτήδειους, ή θα υλοποιηθεί από εκπροσώπους που νιώθουν ότι αδυνατούν να ξεφύγουν από τον έλεγχο των οργισμένων εκλογέων τους, δεν είναι κάτι προαποφασισμένο.
Γ.Α.
* Η Φοιτητική Λίστα πήρε 53% και απέσπασε απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία (141 έδρες σε σύνολο 250).
** Βλ. το πλήρες κείμενο εδώ: studenti.org.rs/sr-lat/program/spoljni_poslovi/
