Γράφει ο Θοδωρής Μακρίδης
Στις 26 Σεπτεμβρίου, περισσότεροι από 2.500 χορευτές έσμιξαν στη Θεσσαλονίκη για το 20ό Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος, που εκπροσωπεί 470 πρωτοβάθμια ποντιακά σωματεία σε όλη τη χώρα. Στο Φεστιβάλ, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Φίλιππου Τσαουσέλη, μια φαινομενικά απλή μουσική συνάντηση, έκρυβε έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Ο Κώστας Σιαμίδης στη λύρα και ο Γιώργος Στεφανίδης στο τραγούδι, από την Ελλάδα, συναντήθηκαν επί σκηνής με τον Ονούρ Σεντούρκ, μουσικό από το Ρίζε του Πόντου. Μαζί απέδωσαν το παραδοσιακό ποντιακό «Κορτσόπον λάλ’ μεν». Χωρίς διακηρύξεις και βαρύγδουπα μηνύματα. Η εικόνα μιλούσε από μόνη της.
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη Γενοκτονία, η ποντιακή λαλιά εξακολουθεί να ακούγεται στο φυσικό της περιβάλλον. Στα χωριά του ιστορικού Πόντου άνθρωποι μιλούν τα ρωμαίικα, τραγουδούν, χορεύουν και παίζουν κεμεντζέ. Άλλοι αυτοπροσδιορίζονται ως Ρωμιοί, άλλοι ως Τούρκοι, ενώ για δεκαετίες το τουρκικό κράτος οικοδόμησε μια ενιαία εθνική ταυτότητα που άφηνε ελάχιστο χώρο για διαφορετικές μνήμες και καταγωγές. Η ελεύθερη έκφραση αυτής της ιδιαίτερης γλωσσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς δεν υπήρξε πάντοτε αυτονόητη. Άνθρωποι όπως ο Αχιλλέας Βασιλειάδης άνοιξαν επί χρόνια δρόμους επικοινωνίας. Στα ταξίδια, στα χωριά, γύρω από μια λύρα ή έναν χορό, άνθρωποι από τις δύο πλευρές ανακάλυπταν ξανά κάτι οικείο ο ένας στον άλλον. Ο θάνατός του άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό. Στην άλλη όχθη, καλλιτέχνες όπως ο Αντέμ Εκίζ, που αποκαλεί τα ποντιακά μητρική του γλώσσα, εξακολουθούν να υπηρετούν αυτή την παράδοση.
Σήμερα, η διατήρηση αυτής της γέφυρας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους στον σημερινό Πόντο να αναζητήσουν την καταγωγή τους και να γνωρίσουν πλευρές μιας ιστορίας που για δεκαετίες αποσιωπήθηκε ή παραμορφώθηκε. Και μπορεί να φέρει κι εμάς, τους απογόνους όσων ξεριζώθηκαν, πιο κοντά στην πατρίδα των προγόνων μας και στους ανθρώπους που ζουν σήμερα εκεί. Οφείλουμε να στεκόμαστε δίπλα τους, αφήνοντας στην άκρη αγκυλώσεις γύρω από τη θρησκεία και τον σημερινό εθνικό αυτοπροσδιορισμό. Γιατί εκείνο το βράδυ στη Θεσσαλονίκη, δύο όχθες συναντήθηκαν στην ίδια λαλιά. Και η κεμεντζέ απέδειξε πως υπάρχουν ακόμη δρόμοι που μπορούν να μας φέρουν πιο κοντά.
Δρόμος της Αριστεράς
