Το τελευταίο διάστημα «μαγειρεύονται» εξελίξεις γύρω από τα ελληνοτουρκικά. Η Μέση Ανατολή και τα μέτωπα που έχουν ανοίξει εκεί ΗΠΑ και Ισραήλ με όλες τις τεκτονικές αναταράξεις που επιφέρουν, οδηγούν τα προηγούμενα στάτους κβο στην περιοχή σε κατάρρευση, επιταχύνοντας διαδικασίες μετάδοσης της αστάθειας προς την Ανατολική Μεσόγειο, το Αιγαίο και προς όλο το τόξο όπου εκδηλώνεται η τουρκική απειλή απέναντι στην χώρα μας. Το επόμενο διάστημα –οι επόμενοι μήνες– γίνεται όλο και πιθανότερο ότι θα φέρουν μεγάλους κραδασμούς και αναταράξεις ικανούς να πιέσουν επικίνδυνα τη χώρα μας.
Τα σχετικά μηνύματα πυκνώνουν, ερχόμενα από πολλές πλευρές.
Μια σειρά εξελίξεων «κουμπώνουν» μεταξύ τους και δημιουργούν επικίνδυνες δυναμικές: Οι χειρισμοί της ελληνικής κυβέρνησης και τα μηνύματα που μεταδίδει από τη μια, σε μια σειρά θεμάτων. Τα ανανεωμένα κύματα τουρκικών απειλών από την άλλη. Αλλά και οι κινήσεις του σιωνιστικού μπλοκ / Ισραήλ που προχωρούν την πολλαπλή μετατροπή Ελλάδας και Κύπρου σε ζωτικό τους χώρο στρατηγικού βάθους με έντονες εποικιστικές διαθέσεις. Μέσα στο τοπίο του πολέμου ΗΠΑ / Ισραήλ ενάντια στο Ιράν, Ελλάδα και Κύπρος τίθενται μεταξύ τουρκικής σφύρας και ισραηλινού άκμονος. Φυσικά πρωτεύουσα επήρεια στα τεκταινόμενα έχουν τα όσα απεργάζονται παρά τις αποκλίσεις τους, τα ισχυρά κέντρα ισχύος που εμφανίζονται εντός ΗΠΑ:
Στέιτ Ντιπάρτμεντ / Ρούμπιο σε «στοίχιση με το Ισραήλ», ενώ σε δική του γενικά πολύ πιό «τουρκοστραφή ρότα» κινείται το πολύ κοντινό με το (οικογενειακό και άλλο) περιβάλλον Τραμπ τρίγωνο: Των πρέσβεων των ΗΠΑ σε Άγκυρα (ο πολύ ενεργητικός Τομ Μπάρακ) και σε Αθήνα (Κίμπερλι Γκίλφοϊλ) μαζί με τον άνθρωπο ειδικών αποστολών στην περιοχή Μασάντ Μπούλος.
Και βεβαίως οι γνωστοί και μη εξαιρετέοι αν και όχι και τόσο ευανάγνωστοι σχεδιασμοί ‒αλλά πάντως «σχεδιασμοί με τους τρόπους του χασάπη»‒ των μεγαπαικτών του τομέα της ενέργειας (υδρογονανθράκων και άλλων πιο «πράσινων» μορφών).
Και πέραν αυτών οι κινήσεις των διαφόρων εκδοχών «Ευρώπης» (γαλλικής, βρετανικής, γερμανικής / κεντροευρωπαϊκής και από κοντά σε πιο δεύτερους ρόλους της ιταλικής) και ένας αριθμός δυνάμεων που αποκτούν με μεγάλη επιτάχυνση, αποφασιστικές δυνατότητες περιφερειακής αυτονόμησης: Ινδία, Πακιστάν οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις (και βεβαίως και πάλι εδώ Τουρκία) με τις δύο πρώτες να εντείνουν τις προσπάθειές τους για «αποβάσεις» στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική πλευρά
Οι κυβερνητικές κινήσεις κινούνται σε πολλά συμπληρωματικά επίπεδα.
Σε ένα πρώτο επίπεδο, εκπέμπεται διάθεση αποδοχής διευθετήσεων με ουσιώδεις εκπτώσεις και παραίτηση τόσο από εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα (ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδα) όσο και από εθνική κυριαρχία (χωρικά ύδατα τουλάχιστον). Διευθετήσεων ‒διχοτομικών για το Αιγαίο και άκρως φαλκιδευτικών για την ελληνική θέση στην Α. Μεσόγειο‒ που ήδη φαίνεται ότι σχεδιάζονται με πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ και βλέπουν την Τουρκία σαν κομβικό παίκτη της περιοχής που πρέπει να εξασφαλιστεί στη δυτική / ΝΑΤΟϊκή τροχιά. Αλλά και ευρωατλαντικών σχεδιασμών πάσης εκδοχής (γερμανικής ή βρετανικής) που βρίσκονται «κλειδωμένοι» στην προώθηση της εταιρικής σχέσης Ευρώπης-Τουρκίας απέναντι στη Ρωσία κυρίως, αλλά και όσον αφορά τη Μέση Ανατολή. Η χορογραφία των κινήσεων Ελλάδας, Τουρκίας, δυτικών κέντρων και Ισραήλ υποδηλώνει ότι έχουν υπάρξει συμφωνίες στο παρασκήνιο που τις έχει συνυπογράψει η ελληνική κυβέρνηση και υλοποιούνται βήμα-βήμα. Αν και οι αναταράξεις που προκαλούν παγκόσμιες παρατιμονιές της αμερικανικής διοίκησης, εισάγουν στην όλη διαδικασία αρκετά στοιχεία αστάθειας και παλινωδίας.
Η τροπή που έχει πάρει η υπόθεση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ με την εκχώρηση της ιδιοκτησίας του εγχειρήματος στη γαλλική εταιρεία Meridiam (κατά τα άλλα αδιευκρίνιστης μετοχικής σύνθεσης) προκειμένου αυτή να μπει μπροστά και να αιτηθεί την άδεια της Τουρκίας για διέλευση από ύδατα ελληνικής ΑΟΖ (ελληνο-αιγυπτιακής οριοθέτησης) είναι ξεχωριστό κεφάλαιο αυτών των συμφωνιών. Επίσης τα όσα έχουν αφεθεί να διαρρεύσουν από κύκλους του ελληνικού ΥΠΕξ σχετικά με το ενδεχόμενο της ταυτόχρονης αμοιβαίας επέκτασης των χωρικών υδάτων σε περιοχές νοτίως της Κρήτης έναντι της ελληνικής αποδοχής της μη ύπαρξης ΑΟΖ του νησιωτικού συμπλέγματος Καστελορίζου-Στρογγύλης και πάλι εντάσσονται σε τέτοια συμφωνηθέντα, το ίδιο και όλες οι κινήσεις από ελληνικής πλευράς για τη σκοπίμως αυστηρά εντός 6 ναυτικών μιλίων (ακόμη και στις Κυκλάδες) χωροθέτηση θαλάσσιων πάρκων.
Σ΄ ένα δεύτερο επίπεδο, Ελλάδα και Κύπρος, όπως είπαμε, προσδένονται στο σύστημα του Ισραήλ. Την Κύπρο μάλιστα έχουν φτάσει να την παρουσιάζουν διάφοροι κύκλοι μεταξύ τους μάλιστα και εγχώριοι αυτοθαυμαζόμενοι, ως Ισραήλ-2 (έδαφος εποικιζόμενο από το Ισραήλ προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως καβάτζα σε περίπτωση που το Ισραήλ-1 πιεστεί υπερβολικά). Η πολυδιαφημιζόμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα» ‒ο ισραηλινός θόλος αεράμυνας δηλαδή που μάλιστα έχει δείξει στον πόλεμο με το Ιράν, τα κρίσιμα όριά του σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου– υπάγει την ελληνική άμυνα στους προσανατολισμούς του Ισραήλ και με τα κλειδιά του λογισμικού που ελέγχει τα σχετικά συστήματα, στα χέρια του!
Το κύμα εξαγορών πάσης φύσεως υποδομών που γίνεται από ισραηλινά και από τουρκικά συμφέροντα σε ολόκληρες ζώνες του ελληνικού χώρου απαιτεί ένα ξεχωριστό άρθρο. Εδώ πρέπει πάντως να σημειώσουμε δύο σημαδιακές αν και σκόπιμα πολύ υποφωτισμένες, περιπτώσεις αυτών των ημερών: Την εξαγορά του Λιμένος Λαυρίου από ισραηλινή εταιρεία στρατιωτικοπολεμικών δραστηριοτήτων και τις επίμονες πληροφορίες που θέλουν την είσοδο του τουρκικού ομίλου Κοτς από ισχυρές θέσεις, και στις μεγάλες υποδομές αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (μπαταρίες) που σχεδιάζονται να εγκατασταθούν στην Κρήτη.
Σ΄ ένα γενικότερο πλαίσιο και σε μια περίοδο όπου οι τουρκικές απειλές εντατικοποιούνται, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις εξοπλίζονται και αναδιαρθρώνονται (ειδικά το Ναυτικό και κρίσιμα συστήματα άμυνας των νησιών) προσαρμοζόμενες απόλυτα στις προτεραιότητες των μετώπων της Δύσης: Του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Στην Ερυθρά Θάλασσα με τη συμμετοχή ελληνικών φρεγατών. Και στη Σαουδική Αραβία όπου η ελληνική πυροβολαρχία Patriot συνεχίζει να παραμένει «αμέριμνα» ακόμη και μετά τη Συμφωνία της Μέκκας και την προκύψασα συμμαχική προσέγγιση Σαουδικής Αραβίας-Τουρκίας.
Υπάρχει τέλος ακόμη ένα κρίσιμο επίπεδο που επηρεάζει όλο το γεωπολιτικό πλαίσιο και διαμορφώνει πολλά ως προς τις πιέσεις για διευθετήσεις εις βάρος της υπόστασης της χώρας μας, αλλά και ως προς την υπονόμευση των δυνατοτήτων της να προβάλλει αντιστάσεις. Ακριβώς γι’ αυτό μάλιστα, αυτή η πλευρά παρουσιάζεται αποκομμένα και παραπλανητικά στη δημόσια συζήτηση. Πρόκειται για ολόκληρο το πλέγμα ζητημάτων που συνθέτουν την «Ελλάδα-κόμβο», ως χώρο διέλευσης όλων δικτύων όλων των ειδών (ενεργειακών, τηλεπικοινωνιακών / πληροφορικών, εμπορευματικών ροών / λιμένων και μεγάλων διοδεύσεων, σιδηροδρομικών και άλλων κ.λπ.). Η Ελλάδα γίνεται σημαντικός χώρος εσωτερίκευσης πολλαπλών μεγάλων εν εξελίξει συγκρούσεων και ανταγωνισμών. Την πρωτοκαθεδρία έχουν οι ΗΠΑ με τους διαδρόμους LNG και με πολλά άλλα, η Ευρώπη με τα δίκτυα ηλεκτρικών (και τηλεπικοινωνιακών) διασυνδέσεων που διέρχονται από την Ελλάδα προς το Ισραήλ, τις χώρες του Κόλπου αλλά και προς την Αίγυπτο. Επίσης παρών είναι ο διάδρομος IMEC της Ινδίας και οι ελληνικές του απολήξεις μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ, αλλά και οι επενδυτικές εξορμήσεις στον ελληνικό χώρο από πλευράς Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων που αναζητούν με προφανές άγχος διεξόδους ασφαλούς τοποθέτησης. Και βεβαίως οι «δρόμοι του μεταξιού» της Κίνας με πύλη το λιμάνι του Πειραιά που κονταροχτυπιούνται με την αμερικανική προσπάθεια μπλοκαρίσματός τους μέσω ανταγωνιστικών γιγαντιαίων υποδομών- λιμενικών και logistics στην Ελευσίνα.
Το τοπίο δημιουργεί χώρο για τις πιο απίθανες καραμπόλες, για μεγάλη αστάθεια και βεβαίως για την ετερόφωτη-μεταπρατική εσωτερίκευση όλων των κραδασμών.
Κύμα τουρκικών απειλών με «πράσινο φως» από πλευράς ΗΠΑ και «Ευρώπης»
Αποκαλύπτει όπως φαίνεται αρκετά στοιχεία για το τι άνεμοι φυσούν, αυτό το νέο κύμα. Έπειτα μάλιστα από την πρόσφατη φάση όπου τον τόνο έδιναν τα λεγόμενα «ήρεμα νερά».
Οι πρόσφατες, απροκάλυπτες (ιδιαίτερα μάλιστα για ΥΠΕΞ) απειλές του Τούρκου ΥΠΕΞ X. Φιντάν έχουν πλευρές στις οποίες αξίζει να σταθούμε. Οι προειδοποιήσεις του να μην κάνουν οι Έλληνες ιθύνοντες απερίσκεπτες και επικίνδυνες ενέργειες σε οποιοδήποτε σημείο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου γιατί είναι γνωστή «η δύναμή μας» και δεν θα διστάσουμε να την χρησιμοποιήσουμε, όπως και η συνεχής επαναφορά της απαίτησης αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών που και αυτή έχει μεταλλαχθεί σε «casus belli», προβάλλουν τη διαρκώς ισχυρότερη αξίωση ότι η Τουρκία θα ρυθμίζει και θα πρέπει να της ζητιέται άδεια για κάθε κίνηση στο Αιγαίο και στις ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου όπου έχει επιχειρήσει να οικοδομήσει τετελεσμένα. Το πακέτο όμως έχει και τη διάσταση του πατροναρίσματος και της σε κάποιο βαθμό «κατανόησης για τις εσωτερικές πολιτικές ανάγκες των πολλών φίλων μας» μέσα στους ιθύνοντες κύκλους της Ελλάδας. Πέραν των πάγιων χειρισμών τουρκικής κοπής προκειμένου να δοθεί παράσταση εντυπώσεων υπεροχής, ο τόνος αυτός βασίζει το θράσος του στο «κεκτημένο» πραγμάτων που έχουν συνομολογηθεί στο παρασκήνιο και διάθεσης επικύψεων που δεν έχουν πάψει να δείχνουν οι γνωστοί κύκλοι των Αθηνών ‒από τα όσα κάνει και λέει η ηγεσία του ελληνικού ΥΠΕΞ‒, και τα όσα δείχνει η λογική που διαπερνά τις ενέργειες και τις εκκωφαντικές παραλείψεις της πολιτικής Μητσοτάκη, μέχρι το ρόλο του ΕΛΙΑΜΕΠ και του σημιτικού μπλοκ, των κομμάτων της συστημικής αντιπολίτευσης αλλά και το έργο της εξοικείωσής μας με τις πραγματικότητες της χώρας-δορυφόρου της Τουρκίας .στο οποίο πρωταγωνιστεί το γνωστό «ουράνιο» κανάλι ενημέρωσης. Ακόμη και αν περιοριζόμασταν απλώς στον τόνο των απαντήσεων που δίνει το ελληνικό ΥΠΕΞ μετά από κάθε πρόκληση, δεν αφήνονται σοβαρά περιθώρια αμφιβολίας για το τι όροι έχουν διαμορφωθεί.
Βέβαια η τουρκική ιταμότητα είναι τέτοια που δεν επιτρέπει την τήρηση κάποιων «πολιτικά διαχειρίσιμων» προσχημάτων, απαραίτητων για να αποσοβηθούν υπολογίσιμες κοινωνικές αντιδράσεις στη χώρα μας, Αυτό το τελευταίο μπορεί μάλιστα να έχει γίνει απροσδόκητος παράγοντας που έχει αποτρέψει την ολοκλήρωση της «δουλειάς». Αν και προχωρήματα δεν έχουν πάψει να γίνονται όπως αφέθηκε να εννοηθεί με την πρόσφατη επίσκεψη του Ι. Καλίν εξ απορρήτων του Ερντογάν, στην Αθήνα και τη «μυστική» συνάντησή του (και) με τον Μητσοτάκη.
Είναι άλλωστε μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο «συμφωνηθέντων» που αποκτά τη σημασία της η «χαρούμενη ατμόσφαιρα» της ευρύτατης τουρκικής οικονομικής διείσδυσης στον ελληνικό χώρο (Θράκη, νησιά του Αιγαίου / τουρισμός, εξαγορά υποδομών ακόμη και του κυκλώματος εκμετάλλευσης της αλιείας στο Αιγαίο!).
Οι δυτικές πλευρές ‒ΗΠΑ και ο ευρωατλαντισμός (με κάποιες περιορισμένες διαφοροποιήσεις της Γαλλίας)– προνομοποιούν τη σχέση τους με την Τουρκία. Τα όσα είπε πρόσφατα ο ειδικής επιρροής πρέσβης των ΗΠΑ, Τ. Μπάρακ, που αναφέραμε πιο πάνω, είναι πολύ αποκαλυπτικά: Η Τουρκία είναι αναντικατάστατος εταίρος. Ακόμη και το ακανθώδες κατά τα άλλα ζήτημα των S-400 δεν μπορεί να επηρεάσει την αμερικανική προτεραιότητα για στήριξή της, για εξοπλισμό της και για ενίσχυση των δυνατοτήτων της για παραγωγή στρατιωτικών εξοπλισμών. Ο Τ. Μπάρακ έχει αναλάβει όλο το πακέτο ξεπεράσματος των εμποδίων και σε δηλωμένη συνεργασία με την Κ. Γκίλφοϊλ, έχουν αναλάβει και την προώθηση «λύσεων» προς εξυπηρέτηση βασικών τουρκικών απαιτήσεων στους επίμαχους δρόμους της Α. Μεσογείου και του Αιγαίου. Η «πολυμερής» διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο που επανέφερε ο Τ. Ερντογάν στην ομιλία του ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ως όχημα μάλιστα για την ουσιαστική αναγνώριση της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου» είναι ιδέα πάνω στην οποία έχει εργαστεί επί μήνες το τρίο Μπάρακ-Γκίλφοϊλ-Μπούλος.
Ανάγκη να φέρουμε στο προσκήνιο της δημόσιας ζωής, τα σημαντικά
Ενώ η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος προχωρεί επιτείνοντας τον σκόπιμο αποπροσανατολισμό και μια πνιγηρή ατμόσφαιρα αποχαύνωσης –ας σκεφτούμε μόνο τις πρώτες ειδήσεις που προβάλλονται από βδομάδα σε βδομάδα– ενώ επιδιώκεται, τα μυαλά να μένουν καθηλωμένα στο ποια θα είναι τα ποσοστά και ποια θα είναι τα «επόμενα κουστούμια», το πολιτικό τοπίο στην πραγματικότητα πάνε να το ορίσουν δύο-τρεις παράγοντες που απουσιάζουν ουσιαστικά από τη δημόσια συζήτηση.
Πρώτος παράγοντας, οι βασικοί σχεδιασμοί και οι πιέσεις περί τα γεωπολιτικά. Τα θέματα των οποίων θίξαμε μερικές πλευρές παραπάνω.
Δεύτερος παράγοντας, οι βασικές αν και πολύ εκτεθειμένες στους τέσσερις ανέμους, επιλογές του νέου μεταπρατισμού της «Ελλάδας-κόμβου» αλλά και όλες οι σαρωτικές αναπροσαρμογές που θα μπορούσαν να επιβληθούν (και πάλι) από έναν παροξυσμό απρόβλεπτης ισχύος, της οικονομικής κρίσης που βρίσκεται «επί θύραις». Ικανές να κονιορτοποιήσουν μέσα σε μια νύχτα τόσο την «ισχυρή Ελλάδα» (που δανείζεται με χαμηλότερα επιτόκια από τις μεγάλες δυνάμεις»!) όσο και τις χάρτινες φιλοτεχνήσεις του πολιτικού τοπίου που μεθοδεύονται. Μαζί βεβαίως και όλο το αέναο «μάδημα της μαργαρίτας» για το αν θα παραμείνει στο παιχνίδι ο Μητσοτάκης ή θα έρθει ο «α» ή ο «β» με το οποίο υποχρεώνεται μια ολόκληρη κοινωνία να ξυπνάει και να κοιμάται.
Τρίτος παράγοντας και πιο απρόβλεπτος απ’ όλους: Θα συνεχιστεί για πολύ η κατατονία του κόσμου τόσο εδώ όσο και σε ευρωπαϊκό και σε ευρύτερο επίπεδο, ή οι υπόκωφοι τριγμοί που ήδη ακούγονται, προαναγγέλλουν μεγάλες κοινωνικές εκρήξεις ικανές να στηρίξουν μια φάση κλονισμού της σημερινής πορείας αποσύνθεσης και παρακμής;
Μπροστά στη μεγάλη αβεβαιότητα, στη μεταιχμιακότητα που ζούμε, είναι ανάγκη να συμβάλλουμε στην επαναφορά των σημαντικών. Μαζί και της δύσκολης διαμόρφωσης των «υποκειμένων» που απαιτούνται για το φύτρωμα νέων ιδεών αλλά και χειραφετητικών πολιτικών εγχειρημάτων. .
