Οι ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές πέρασαν. Μέσα σε μια συνθήκη εξακολουθητικής αβεβαιότητας, οι πρώτες κινήσεις (κυρίως από πλευράς του προεδρικού στρατοπέδου, για την ώρα) που εισάγουν στην «επόμενη μέρα» δείχνουν σημαντικό ταραγμό, αντιφατικότητα, εσωτερικές διαφοροποιήσεις, και γεννούν κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την κατεύθυνση που θα πάρουν τα πράγματα.
Τι πολιτικό τοπίο φαίνεται να διαμορφώνεται εντός ΗΠΑ;
Η αβεβαιότητα περισσεύει, εν τούτοις είναι εφικτές και αναγκαίες κάποιες αφετηριακές εκτιμήσεις που ξεκινούν από σταθερότερα δεδομένα:
– Η ήττα Τραμπ υπήρξε συνδυασμός πολλών παραγόντων, που όλοι τους μαζί αφορούν είτε την αποτυχία είτε και το πλήρες αναποδογύρισμα των πολιτικών επαγγελιών βάσει των οποίων έγινε πρόεδρος. Ακόμη και το προεδρικό επιτελείο είναι αναγκασμένο να ομολογήσει ότι τεράστιο μερίδιο στην ήττα είχε η επιλογή πολέμου ενάντια στο Ιράν, και η δυσμενής για τις ΗΠΑ εξέλιξή του (όσο και όπως αυτή γίνεται αντιληπτή εντός τους). Ιδιαίτερα οι δυσμενείς οικονομικές επιπτώσεις αυτού του πολέμου στο εσωτερικό (ακρίβεια και ιδιαίτερα στα καύσιμα). Επιπλέον, οι δασμολογικοί κύκλοι επιθετικότητας έδρασαν προς την ίδια κατεύθυνση. Ένα ξεχωριστής σημασίας θέμα αφορά επίσης τις συνέπειες της πλήρους στοίχισης των ΗΠΑ με την ολοκληρωτική επιθετικότητα του Ισραήλ. Η όλη συμπεριφορά των σιωνιστικών κέντρων εξουσίας το τελευταίο διάστημα τροφοδότησε ένα χωρίς προηγούμενο ρεύμα εναντίωσης στις επιλογές τους, οδηγώντας σε ήττα σχεδόν κάθε υποψήφιο που υποστήριξαν. Το ρήγμα είναι βαθύ και «εξ αριστερών» αλλά και «εκ δεξιών» μέσα στο κοινωνικό ρεύμα MAGA. Αξιοπαρατήρητου βάθους ρήγματα παρουσιάζονται και έναντι κρίσιμων επιλογών των δισεκατομμυριούχων, και ιδιαίτερα αυτών των νέων τεχνολογιών της Silicon Valley κ.λπ. Σε μια σειρά περιοχών, ανάμεσά τους πολλές στο Τέξας, εκτιμάται ότι εκφράστηκε πολιτικά η ευρύτατη κοινωνική αντίδραση απέναντι στα data center και τον κοινωνικό αποκλεισμό από κρίσιμους πόρους (ενέργεια, νερό, γη) που αυτά επιφέρουν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ε. Μασκ έχασε μισό δισ. δολάρια (!) ενισχύοντας μια σειρά Ρεπουμπλικανών υποψηφίων, που όλοι τους απέτυχαν.
– Οι Δημοκρατικοί καρπώθηκαν την κοινωνική δυσαρέσκεια. Τόσο των ακροατηρίων των μεγάλων αστικών κέντρων και κρίσιμων μειονοτήτων (κυρίως των Λατίνων) που επανασυσπείρωσαν σαν αντίδραση μπροστά σ’ όλη την γκάμα ολοκληρωτισμού και ακραίας πειθάρχησης που πήγε να επιβάλει με τα αντιμεταναστευτικά της γιουρούσια η διοίκηση Τραμπ, όσο και άλλων εκλογικών σωμάτων σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές περιοχές, με διαφοροποιημένα φορτία δυσαρέσκειας. Όμως το Δημοκρατικό Κόμμα δεν κέρδισε έχοντας μια ισχυρή ατζέντα, και εμφανίζει εντυπωσιακό κενό ηγετικού πολιτικού κέντρου. Ταυτόχρονα είναι εσωτερικά βαθιά ρηγματωμένο ανάμεσα στην ίδια πάντοτε νεοσυντηρητική, πολεμοκάπηλη πτέρυγα που το ελέγχει, και σ’ έναν «αριστερό» αστερισμό νεοεισερχόμενων χαρισματικών προσωπικοτήτων που καβάλησαν σημαντικά κύματα κοινωνικού ριζοσπαστισμού σε κρίσιμες περιοχές (με τις πόλεις της Νέας Υόρκης, του Σικάγο και την πολιτεία του Μίσιγκαν να είναι οι πιο προβεβλημένες περιπτώσεις). Το τι εξέλιξη θα έχουν αυτά τα ρεύματα πολιτικής εκπροσώπησης ριζοσπαστικών κοινωνικών διαθέσεων, με τι συστημικούς χειρισμούς θα πρέπει να αναμετρηθούν, ποιές εσωτερικές τους μεγάλες αντιφάσεις θα πρέπει να επιλύσουν, εν τέλει το αν θα μπορέσουν να αποκτήσουν πανεθνικές δυνατότητες πολιτικής έκφρασης ουσιαστικών αλλαγών, παραμένει εν πολλοίς παιζόμενο ζήτημα. Αν και πολλά θα κριθούν κατ’ αρχήν από τη διάθεση σύγκρουσής τους με το «κεντρώο» κατεστημένο του Δημοκρατικού Κόμματος και με τις πολεμοκάπηλες και αντικοινωνικές του ολιγαρχικές πολιτικές.
Η κατάσταση και των δύο κομμάτων-πυλώνων του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ λέει πολλά για το μεγάλο μπλοκάρισμα των ελίτ μπροστά στα όλο και νέα αδιέξοδα που προσθέτει η διαχείριση της πολύπλευρης κρίσης της αμερικάνικης ηγεμονίας. Οι Δημοκρατικοί καταβυθίστηκαν πριν δύο χρόνια, ο Τραμπ δέχεται τώρα ισχυρά πλήγματα, έχοντας προσθέσει στο ουκρανικό τουλάχιστον άλλο ένα τεράστιο πολεμικό μέτωπο με εξαιρετικά δύστοκες προοπτικές απεμπλοκής, και έχοντας ανοίξει μια σειρά «οικονομικούς και άλλους πολέμους» κατά της μη Δύσης, που και αυτοί επιταχύνουν αντισυσπειρώσεις. Οποιασδήποτε προέλευσης «ευσεβής» ή μη ευσεβής πόθος για «αποκατάσταση» του 2024, από όπου κι αν αυτός προέρχεται (είτε από τις ευρωπαϊκές ελίτ, είτε από κύκλους του εγχώριου δικού μας κατεστημένου, ή και σε ένα διαφορετικό μήκος κύματος από απλούς, καλοπροαίρετους ανθρώπους που γυρεύουν κάποιο στήριγμα ελπίδας), γίνεται με γοργούς ρυθμούς φανερό ότι δεν υπάρχουν περιθώρια να δικαιωθεί.
Πού το πάει ο Τραμπ (και με το σφιχταγκάλιασμά του με τον Νετανιάχου);
Κατ’ αρχάς τόσο για τον Τραμπ, όσο και για τον Νετανιάχου, είναι δεδομένη η ροπή προς νέους γύρους επίθεσης. Άλλωστε για τον μεν πρώτο κρίνεται σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα αποκατάστασης της ισχύος του μέσω του να μπει «επικεφαλής της πολεμικής προσπάθειας του έθνους», ενώ για τον δεύτερο κρίνεται η πολιτική του επιβίωση μετά το αδυνάτισμα της θέσης του που επικύρωσαν οι εκλογές στο Ισραήλ.
Οι αντιδράσεις της κοινής γνώμης των ΗΠΑ «μετά την απομάκρυνση από την κάλπη» δεν φαίνεται για την ώρα να υπολογίζονται ιδιαιτέρως. Εφόσον θα εκδηλώνονταν, άλλωστε, θα αφορούσαν μάλλον το τοπίο που θα προέκυπτε πιθανώς μετά από ένα νέο στρατιωτικό φιάσκο.
Όμως τα ήδη μέχρι τώρα, δυσμενέστατα για τις ΗΠΑ, αποτελέσματα του πολέμου, ενισχύουν φωνές μέσα στις ελίτ που είτε αντιτίθενται σ’ έναν νέο γύρο (Τζ. Ντ. Βανς και οι προτάσεις του, που φαίνεται πιθανό να τον οδηγήσουν να ηγηθεί ενός διαπραγματευτικού κύκλου με τους Ιρανούς), είτε αισθάνονται την πίεση, όπως ο υπουργός Οικονομικών Μπέσεντ, που προκρίνει την επίταση του (πάντως ατελέσφορου) αποκλεισμού του Ιράν και την αποφυγή μιας επίθεσης που θα οδηγούσε στην κατάρρευση τις μοναρχίες του Κόλπου, με πολλαπλές τις αποσταθεροποιητικές (και οικονομικές) συνέπειες και για τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ εν τω μεταξύ κάνει κινήσεις (η επιλογή του ακραία πολεμοκάπηλου νέου προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, αλλά και η υποστήριξη που μοχλεύει από τον υπουργό Πολέμου Χέγκσεθ και κυρίως από τον επικεφαλής της CENTCOM – ο οποίος θα είναι ο διοικητής που θα αναλάβει την ευθύνη της όποιας νέας επιχείρησης) που προϊδεάζουν για πορεία προς τον πόλεμο, και μάλιστα πριν προκύψει το νέο Κογκρέσο. Όχι πως η ηγεσία των Δημοκρατικών θα πρόβαλε τίποτα αντιπολεμικές αντιστάσεις (η εκμηδένιση του Ιράν υπήρξε πρόθεση δεκαετιών διακομματικής, νεοσυντηρητικής συναίνεσης), αλλά με το νέο Κογκρέσο ο Τραμπ θα έχανε την πρωτοβουλία των κινήσεων, και θα μπορούσε να φρεναριστεί έμμεσα (χρηματοδότηση) ή να εκβιαστεί/πιεστεί σε άλλα θέματα. Υπάρχει ο πόλεμος, αλλά υπάρχουν και οι άγριες αντιθέσεις, πολώσεις και αρπάγματα μέσα στο πολιτικοεπιχειρηματικό κατεστημένο των ΗΠΑ. Παίζουν κι’ αυτές τεράστιο ρόλο.
Στην απέναντι πλευρά (Ρωσία, Ιράν), επίσης λέει πολλά το ότι εντείνονται οι προετοιμασίες μπροστά στην εκτίμηση ότι επίκειται νέος γύρος επίθεσης των ΗΠΑ. Οι εντατικές (τρίωρες) και πολύ ασυνήθιστης σύνθεσης συνομιλίες μεταξύ κρίσιμων παραγόντων της ρωσικής ηγεσίας υπό τον Πούτιν, και του Ρεζάι, συμβούλου εθνικής ασφαλείας του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, δείχνουν το τι παίζεται.
Με δεδομένα όλα τα παραπάνω, πάντως, η κατάσταση προκύπτει οριακή, και τα ρίσκα τεράστια για τις ΗΠΑ. Για τον ίδιο τον Τραμπ είναι «μπρος βαθύ και πίσω ρέμα», και έτσι δεν είναι εφικτή μια ασφαλής πρόβλεψη.
Όμως δίνουν δονήσεις και άλλα μέτωπα – με πρώτο αυτό με την Κίνα
Εδώ συμπλέκονται πολλά και όχι ευανάγνωστα. Η χρηματιστηριακή κατακρήμνιση (2,5 τρισ. δολάρια σε μια συνεδρία) των μεγάλων εταιρειών με επίκεντρο τον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης, και οι κλονισμοί στην ηγεσία της NVIDIA που έχουν οδηγήσει στην εντυπωσιακή απώλεια χρηματιστικής αξίας (600 δισ. μέσα σε μερικές μέρες!), στη βάση τους έχουν τα εκρηκτικά φορτία μιας πολύ μεγάλου μεγέθους επενδυτικής κρίσης (φούσκας) με επίκεντρο τον τομέα αυτό. Το θέμα της ανάγκης «ρύθμισης» μπαίνει σαν στρόβιλος στην ημερήσια διάταξη από διάφορες κατευθύνσεις: Και «από κάτω» (από την κοινωνία) σαν εναντίωση στα data center, και από τμήμα των μεγάλων εταιρειών του κλάδου, όπου οι «ρυθμίσεις» που προτείνονται εξυπηρετούν κατά προτεραιότητα την υπερσυγκεντροποίηση με τη βίαιη εξαγορά ή έξοδο των «μικρότερων». Αλλά και σαν έκφραση αλλαγών που δρομολογούνται στα θέατρα ανταγωνισμού με την Κίνα (όπου φαίνεται ότι υπάρχουν μεγάλες στρατηγικές αποκλίσεις ανάμεσα στα διάφορα αμερικανικά κέντρα και ανάμεσα στα δύο κόμματα ως προς το τι θα επιτρέπεται ως ανοιχτότητα στις μπίζνες μαζί της, και από τι θα επιχειρείται να αποκλειστεί η Κίνα).
Τα όρια που έδειξε το μείγμα επιβολής δασμών από τον Τραμπ (με όλα τα μπρος-πίσω και τα αδιέξοδα που επέφερε), στο συνδυασμό του με επιχειρηματικούς διαύλους που αποκαλύπτονται με την Κίνα (το «κατασκοπευτικό θρίλερ» NVIDIA, τα κεφάλια που πέφτουν και οι μεγάλες ανακατατάξεις που ενδεχομένως θα ακολουθήσουν, ακόμη και ο ρόλος των ενδιάμεσων κόμβων-χωρών «ειδικού σκοπού» όπως η Σιγκαπούρη και η Μαλαισία), καθώς και οι διάφορες στρατηγικές που συγκρούονται στο πλαίσιο του πολιτικοοικονομικού παιγνίου περί την Ταϊβάν, προϊδεάζουν ότι και σ’ αυτό το πεδίο προετοιμάζονται τεκτονικές ανακατατάξεις. Όπου η κρίση των μεγάλων ψηφιακών αναδιαρθρώσεων έρχεται να συναντηθεί με τους κλυδωνισμούς της θέσης της οικονομίας των ΗΠΑ και τις πιέσεις που δέχεται το δολάριο, καθώς και με την όξυνση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Κίνας.
Η Ελλάδα και τα μετεκλογικά ταρακουνήματα στις ΗΠΑ
Ανάγκη να μην χάνονται τα βασικά κατ’ αρχήν: Και οι δύο πλευρές του πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ προκρίνουν στους σχεδιασμούς τους την Τουρκία σαν στρατηγικό εταίρο, και θεωρούν την Ελλάδα δεδομένη, υπό έλεγχο, χώρα υποψήφια να απωλέσει κυριαρχία και κυριαρχικά δικαιώματα προκειμένου να εξυπηρετηθεί η σχέση με την Τουρκία και να της δοθούν τα σχετικά κίνητρα. Επίσης Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί στηρίζουν το ίδιο απαρέγκλιτα το Ισραήλ. Η πολεμική ανάφλεξη στη Μ. Ανατολή που προκάλεσαν ΗΠΑ και Ισραήλ (όλο της το πακέτο, μαζί και η ενεργειακή κρίση που προκλήθηκε) επιταχύνουν καθώς φαίνεται κρίσιμους, και ακρωτηριαστικούς για την Ελλάδα αναδασμούς, τουλάχιστον στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το αμερικανικό ενδιαφέρον έχει μεγαλώσει για την επίσπευση διευθετήσεων ανάμεσα στον 25ο και τον 28ο μεσημβρινό. Ο τρόπος που στήθηκε η «υπόθεση καλώδιο» πάει να γίνει το όχημα για την προώθηση τετελεσμένων που αφορούν τη συνολική στερέωση του τουρκολιβυκού συμφώνου. Ένας νέος γύρος επίθεσης κατά του Ιράν θα επαύξανε τους σχετικούς κινδύνους, κινδυνεύοντας να μας εμπλέξει επιπλέον, τόσο στη σύγκρουση Δύσης-Ισραήλ με το Ιράν, όσο και σε ενδεχόμενες συγκρουσιακές καταστάσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και την Τουρκία (υπήρξαν σαφείς οι απειλές γι’ αυτό μάλιστα το τελευταίο, μεταφερμένες δια στόματος Καλίν προς τον Έλληνα πρωθυπουργό, κατά την πρόσφατη περίπου μυστική επίσκεψή του στην Αθήνα).
Κατά τα λοιπά, βέβαια, τα απόνερα από τις αβέβαιες ανακατατάξεις στην Ουάσινγκτον είναι πιθανό να προκαλέσουν κραδασμούς σε διάφορα επιμέρους πρότζεκτ, ενεργειακά, εγκατάστασης data center, μπερδέματα με τις αστάθειες που φέρνει και στους Ευρωπαίους η «επόμενη μέρα» της Ουάσινγκτον κ.λπ. Η υπόθεση Γκίλφοϊλ, που έσκασε λίγο πριν τις ενδιάμεσες εκλογές, δεν αποκλείεται καθόλου να ήταν το προανάκρουσμα τέτοιων εξελίξεων.
Κατά τα άλλα, το πολιτικό μας σύστημα, βαυκαλιζόμενο μέσα στην υποτέλειά του, για άλλη μια φορά μας νανουρίζει με το ότι η «αλλαγή φρουράς» στις ΗΠΑ (ξανά) «θα μας σώσει». Ανάγκη να ξυπνήσουμε όσο είναι καιρός.
Κ. Δημητριάδης στον Άρη Λαμπρόπουλο
Στο διαδικτυακό κανάλι στο youtube e-roi – Το κοινό μας Βήμα και στην εκπομπή «Στην Αιχμή του Δόρατος» του Άρη Λαμπρόπουλου φιλοξενήθηκε ο αρθρογράφος της εφημερίδας μας, Κώστας Δημητριάδης, σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση με θέμα «Πόλεμοι και Ήττες Τραμπ / Ελληνικό Αιγαίο: Τέλος;»
