Υπάρχει μια στιγμή που η αλαζονεία της εξουσίας ξεπερνά ακόμη και τα προσχήματά της. Την ζήσαμε ξανά τελευταία. Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων ‒του Keele, του York και του Anatolia‒ που η κυβέρνηση είχε βαφτίσει «μη κρατικά πανεπιστήμια». Μια δικαστική απόφαση, θα περίμενε κανείς, επιβάλλει σεβασμό: Επανέλεγχο, νέα αξιολόγηση, τήρηση των διαδικασιών. Αντ’ αυτού, η υπουργός Παιδείας βγήκε στα κανάλια και προανήγγειλε το αποτέλεσμα. Όχι μόνο ότι οι άδειες θα επαναχορηγηθούν, αλλά και το πότε.
Δηλαδή πριν ολοκληρωθούν οι έλεγχοι, πριν αποφανθούν τα αρμόδια όργανα, πριν καν διαμορφωθεί το νέο κανονιστικό πλαίσιο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την ετυμηγορία. Και λίγες ημέρες μετά, με υπογραφή υφυπουργού, τα δύο πρώτα ιδρύματα ανέκτησαν τις άδειές τους. Η δικαστική απόφαση του ΣτΕ παρακάμφθηκε σαν γραφειοκρατικό εμπόδιο.
Την ίδια στιγμή ο επικεφαλής της αρμόδιας επιτροπής αξιολόγησης (Εθνική Αρχή ΑΕΙ ‒ ΕΘΑΑΕ), ο Άγγελος Χανιώτης ‒του θεσμού δηλαδή που υποτίθεται ότι κρίνει ανεξάρτητα‒ αναγκάστηκε να υπενθυμίσει δημόσια το αυτονόητο: Ότι η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί, ότι η επιτροπή αποτελείται από επιστήμονες κύρους και λειτουργεί με αυστηρότητα, ανεξαρτησία και αντικειμενικότητα, όχι εκτελώντας εντολές του υπουργείου. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι οι δηλώσεις της υπουργού υπονομεύουν την ίδια τη διαδικασία, την αποστολή της επιτροπής και τον θεσμικό ρόλο της Αρχής.
Όταν ο ίδιος ο θεσμός σού λέει ότι τον υπονομεύεις, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι πολιτικό. Όλόκληρο το εγχείρημα στήθηκε πάνω σε μια νομική ακροβασία γύρω από το άρθρο 16 του Συντάγματος, που ρητά απαγορεύει την ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση. Τα παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων ήταν η πλάγια οδός. Και τώρα που η δικαιοσύνη έδειξε τα όριά της, η κυβέρνηση απαντά με φυγή προς τα εμπρός.
Γιατί εδώ δεν έχουμε μια ατυχή δήλωση. Έχουμε τη λογική μιας εξουσίας που αντιμετωπίζει τους ανεξάρτητους θεσμούς, τα δικαστήρια και το ίδιο το Σύνταγμα ως προσκόμματα προς παράκαμψη. Η ανεξάρτητη αξιολόγηση υποβιβάζεται σε τελετουργικό επικύρωσης· η δικαιοσύνη σε ενόχληση που «τακτοποιείται» με μια υπουργική υπογραφή.
Και δεν πρόκειται για τεχνικό ζήτημα αδειοδοτήσεων. Πρόκειται για το ποιος ελέγχει το δημόσιο αγαθό της εκπαίδευσης. Η κυβέρνηση έκανε σημαία την ιδιωτικοποίηση της τριτοβάθμιας και δεν αντέχει την ιδέα ότι ένα δικαστήριο ή μια επιτροπή μπορεί να της χαλάσει το χρονοδιάγραμμα και τις εκδουλεύσεις που έχει αναλάβει. Έτσι βιάζει τις διαδικασίες, προδικάζει τα αποτελέσματα, εργαλειοποιεί τους θεσμούς.
Το ερώτημα που μένει είναι απλό: Αν οι έλεγχοι αδειοδότησης είναι μια αδιάβλητη νομότυπη διαδικασία, γιατί το αποτέλεσμα ήταν γνωστό εκ των προτέρων; Κι αν ήταν γνωστό, τι νόημα έχουν οι έλεγχοι;
Την απάντηση, δυστυχώς, την έδωσε η ίδια η κυβέρνηση.
