Ο φάκελος συγκεντρώνει κείμενα του Δρόμου για τον ελληνισμό που έζησε και ζει έξω από τα σύνορα του ελληνικού κράτους, από τον Πόντο και την Κωνσταντινούπολη ως τη Μαριούπολη, την Τασκένδη και τη Βόρεια Ήπειρο. Μια πρώτη ομάδα άρθρων αφορά τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Ο Ali Sait Çetinoğlu εξετάζει την ιδέα του ανεξάρτητου Πόντου και τον ρόλο της Γερμανίας και του στρατάρχη Λίμαν φον Σάντερς στους εκτοπισμούς. Ο Θοδωρής Μιχαηλίδης περιγράφει τα τάγματα εργασίας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τους στόχους των Νεότουρκων, ενώ ο Φόρης Πεταλίδης γράφει για τον «άγνωστο ελληνισμό της Ανατολής» και για τους πρόσφυγες που η Ελλάδα υποδέχθηκε ως «ξενομερίτες». Η Γιούλη Ιεραπετριτάκη στέκεται στην άρνηση του ελληνικού κράτους να βοηθήσει τους Πόντιους πρόσφυγες και στη σχέση του Νίκου Καζαντζάκη με τους Πόντιους του Καυκάσου.
Η μνήμη της γενοκτονίας έχει και πολιτική ιστορία. Ο Στέλιος Ελληνιάδης, στο κείμενο «Οι Έλληνες του Πόντου και η βιοτεχνία της γενοκτονίας», υποστηρίζει ότι το αίτημα της αναγνώρισης απορρόφησε το ευρύτερο σχέδιο του Μιχάλη Χαραλαμπίδη για την επαναφορά της μικρασιατικής και ποντιακής ιστορίας. Ο Λουκάς Αξελός σκιαγραφεί τον Χαραλαμπίδη ως «ιδαλγό του Ποντιακού Ελληνισμού». Ο Θοδωρής Μακρίδης μεταφέρει τη συζήτηση στη Νίκαια για τον όρο «απόδημος» του άρθρου 108 του Συντάγματος και την αναγνώριση των Ελλήνων που δεν έφυγαν ποτέ από τον τόπο των προγόνων τους.
Η δεύτερη ενότητα αφορά τις κοινότητες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Ο Στέλιος Ελληνιάδης γράφει σε σειρά άρθρων για τους Ρωμιούς της Αζοφικής, που μετακινήθηκαν από την Κριμαία το 1778-79 με διαταγή της Αικατερίνης Β΄ και ίδρυσαν τη Μαριούπολη, για τη ζωή της κοινότητας μέσα στον πόλεμο και για τον ζωγράφο Άρχιππο Κουιντζή. Ο Μάριος Μαθιός, στο οδοιπορικό του στην Τσάλκα της Γεωργίας, δίνει τον λόγο στον πρώην δήμαρχο Σίσι Ποσνακίδη, που εξηγεί πώς οι τουρκόφωνοι Έλληνες της περιοχής έφτασαν εκεί από τον Πόντο μετά τον πόλεμο του 1829.
Ξεχωριστή θέση έχουν οι πολιτικοί πρόσφυγες που βρέθηκαν στην Τασκένδη μετά την υποχώρηση του Δημοκρατικού Στρατού από τον Γράμμο το 1949. Στο κείμενο της Μαρίας Πετρίτση «Άννα της Τασκένδης» η αφηγήτρια θυμάται τα παιδικά της χρόνια στην πόλη. Η Έλενα Χουζούρη μιλά στον Κώστα Στοφόρο για το μυθιστόρημά της «Πατρίδα από βαμβάκι». Σε δύο μέρη, ο Ελληνιάδης παρουσιάζει την ανασυγκρότηση της κοινότητας στο Ουζμπεκιστάν και συνομιλεί με τον Κώστα Πολίτη.
Η τελευταία ενότητα είναι αφιερωμένη στην ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, μέσα από τις σειρές του Γιώργου Κυριακού για την εκπαίδευση, τη βορειοηπειρωτική διασπορά, τους Ελληνόβλαχους και το «βορειοηπειρωτικό τραύμα», με μαρτυρίες όπως του Κώστα Κυριακού από τη Δερβιτσάνη. Ο ίδιος γράφει για το περιουσιακό ζήτημα στη Χιμάρα, την επίσκεψη Μητσοτάκη και την τύχη της Βορείου Ηπείρου μετά το 1940. Τον φάκελο συμπληρώνει το κείμενο του Ελληνιάδη για τον ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης.
Τα άρθρα του φακέλου
Δείτε επίσης
Οι απ’ έκει · Οι απ’ έκει · Ελληνική Μειονότητα στην Αλβανία · Βόρεια Ήπειρος · Πόντος-Μ.Ασία · Απόδημος Ελληνισμός


























































































