πολιτισμός

Μενέλαος Χαραλαμπίδης, Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2012, σελ. 382

…Βγήκα από το μετρό και βρέθηκα μπροστά στο πρώην Πάρκο Ελευθερίας… Θα μου πείτε γιατί το λέω πρώην… Για όσους το ζήσαμε κάποτε, π.Μ. (προ Μεγάρου) μόνο πάρκο δεν είναι. Και, βεβαίως, δεν έχει καμία σχέση με την Ελευθερία!
Η πόλη χάνει τη μνήμη της και μαζί τη χάνουμε κι εμείς… Θυμήθηκα ένα φεστιβάλ ερασιτεχνικού θεάτρου που είχα δει στο υπαίθριο θεατράκι του πάρκου πριν το κατεδαφίσει το κράτος του Λαμπρακιστάν για να υψώσει το μνημείο στη Δόξα του στους αιώνες των αιώνων…

Σε κάθε μάλλον περίπτωση, νικητής είναι ο τρόπος… Tου Ζαχαρία Ρουστάνη

Πάνω από 200 συμμετοχές στο 35ο Φεστιβάλ Tαινιών Mικρού Mήκους Δράμας. Της Ιφιγένειας Καλαντζή

Judith Schalansky, Atlas of Remote Islands. Μετάφραση από τα γερμανικά στα αγγλικά: Christine Lo
144 σελίδες, Penguin, 2010.

Το Atlas of Remote Islands είναι ένας άτλαντας νησιών στη μέση του πουθενά· τα περισσότερα είναι πολλά χιλιόμετρα μακριά από την κοντινότερη κατοικημένη στεριά, δυσπρόσιτα, μερικά είναι ακατοίκητα, άλλες φορές κατοικούνται προσωρινά από μερικές δεκάδες ανθρώπων (μέλη, συνήθως, επιστημονικών ομάδων)· για όσα είναι κατοικημένα από μερικές εκατοντάδες ή χιλιάδες ανθρώπων, ο αναγνώστης δεν μπορεί να μην απορήσει: Τι γυρεύουν αυτοί οι άνθρωποι εκεί; Πώς και κατοικήθηκαν αυτά τα νησιά;
Αν και άτλαντας, όμως, το βιβλίο απαιτεί να το διαβάσεις ως λογοτεχνία και όχι ως μια απλή συλλογή χαρτών και στοιχείων: δίπλα στους χειροποίητους χάρτες υπάρχουν και στιγμιότυπα από την ιστορία των νησιών, γοητευτικά, άγρια, σκοτεινά. Ναυάγια, έθιμα που ηχούν παράξενα στ’ αφτιά μας, ο θάνατος του Ναπολέοντα στην εξορία της Αγίας Ελένης, η παρακμή του σπουδαίου πολιτισμού στο Νησί του Πάσχα, νησιά που λόγω της κλιματικής αλλαγής απειλούνται να σκεπαστούν απ’ τη θάλασσα, ακόμα και η ιστορία ενός Γάλλου που ως παιδί διδάχτηκε μια άγνωστης προέλευσης γλώσσα στα όνειρά του, για ν’ ανακαλύψει χρόνια αργότερα ότι είναι η γλώσσα που μιλούν σ’ ένα μικρό νησί του Ειρηνικού. Η γεωγραφική απομόνωση δίνει σ’ αυτές τις ιστορίες, αληθινές αλλά με μια αύρα επινοημένου -με το ερώτημα τι είναι πραγματικό και τι όχι να μην έχει, τελικά, σημασία-, μια απόκοσμη διάσταση, και η όλη σύλληψη φέρνει στο νου τις Αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο. Η δημιουργός είναι υπεύθυνη όχι μόνο για την έρευνα, τα κείμενα και τους χάρτες, αλλά και για το σχεδιασμό της έκδοσης συνολικά (εξάλλου, διδάσκει αρχές τυπογραφίας και ένα προηγούμενο βιβλίο της, το Fraktur Mon Amour, είναι μια συλλογή γραμματοσειρών). Όπως λέει ήδη στον υπότιτλο του βιβλίου της, Fifty Islands I have not visited and never will, δεν έχει ταξιδέψει στα νησιά αυτά και μάλλον δεν πρόκειται να το κάνει, όπως εξάλλου και η πλειοψηφία των αναγνωστών της – εκτός αν μετρήσουμε το ταξίδι σε σελίδες και όχι σε χιλιόμετρα.


* Το site του βιβλίου (στα γερμανικά): www.atlas-der-abgelegenen-inseln.de