Μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο «πόλεμος χαρακωμάτων» της ελληνικής πλευράς, Ελλάδος και Κύπρου, με την κατοχική Τουρκία; Αυτό μπορεί να το απαντήσει η Άγκυρα, η οποία επιμένει σε λογικές έντασης, μέσα από τις οποίες θέτει τις επεκτατικές διεκδικήσεις της. Μπορεί, βέβαια, το όλο θέμα να ξεφύγει και η σύγκρουση να γίνει επί του πεδίου και από ένα λάθος.
Προφανώς και δεν βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από τη σύγκρουση, αλλά το σχοινί της έντασης τεντώνεται επικίνδυνα χωρίς να γνωρίζει κανείς την κατάληξη. Γι’ αυτό και διαπιστώνεται μια ανησυχία για το τι μέλλει γενέσθαι. Το σκηνικό, άλλωστε, που έχει στήσει η Τουρκία δεν αποκλείει οτιδήποτε. Η δε Αθήνα καλείται να πληρώσει τον λογαριασμό της πολιτικής του κατευνασμού που υιοθετεί έναντι της Άγκυρας.
Είναι πρόδηλο ότι το σκηνικό αυτό συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις αλλά και τους σχεδιασμούς όλων των πρωταγωνιστών.
Είναι σαφές σε όλους ότι η Άγκυρα επιχειρεί εδραίωση της «κυριαρχίας» της στην περιοχή, ανοίγοντας συνεχώς νέα μέτωπα και ασκώντας πίεση σε Ελλάδα και Κύπρο. Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου, το έργο πόντισης του τηλεπικοινωνιακού καλωδίου EMC (East to Med Corridor) αποτελούν πεδία, στα οποία δοκιμάζονται αντοχές. Σε όλα αυτά, βέβαια, θα προστεθούν κι άλλα μέτωπα, όπως είναι η Κύπρος και το Αιγαίο, που είναι μόνιμα στην τουρκική ατζέντα. Σε αυτά τα μέτωπα η ένταση είναι συνεχής, αν και δεν γίνονται πάντα γνωστές οι τουρκικές ενέργειες. Κυρίως σε ό,τι αφορά την Κύπρο, από την οποία τα νέα στην Αθήνα, μερικές φορές, δεν φτάνουν. Δεν φτάνουν κι όσα θεωρούνται «καθημερινότητα», σε σχέση με την τουρκική συμπεριφορά.
Η επιλογή της πολιτικής αυτής από την πλευρά της Τουρκίας χρησιμοποιείται και αποτελεί εργαλείο επιβολής των σχεδιασμών της. Περαιτέρω, η Άγκυρα διά του εργαλείου αυτού προσπαθεί να εξαναγκάσει τους υπόλοιπους παίκτες στην περιοχή, μπροστά στον κίνδυνο «θερμού επεισοδίου», να αποδεχθούν τους όρους της.
Είναι, συνεπώς, ξεκάθαρο από τις εξελίξεις στα διάφορα μέτωπα, ότι η κατοχική Τουρκία βρίσκεται συνεχώς σε επιθετική διάταξη και επιχειρεί διά της έντασης να επιβάλει τετελεσμένα. Αυτή η τακτική υιοθετείται με στόχο να ακυρώσει οποιαδήποτε κίνηση, σχεδιασμό, άλλων κρατών.
Συνεπώς, η Άγκυρα επιχειρεί πρώτα διά της έντασης να επιβάλει τους σχεδιασμούς της και μετά να επιστρατεύσει τη διπλωματία, για να «κατοχυρώσει» τις επεκτατικές της επιδιώξεις και πολιτικά.
Απαντήσεις στην Τουρκία
Η απάντηση προς την Άγκυρα, στην εν γένει συμπεριφορά της, μπορεί να δοθεί χωρίς φανφάρες, που απευθύνονται στο εσωτερικό ακροατήριο, αλλά με συγκεκριμένες στοχευμένες κινήσεις. Για παράδειγμα, σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου, να επαναρχίσει το έργο και να προχωρήσει μέχρι τέλους. Χωρίς να έχει την παραμικρή εμπλοκή η κατοχική Τουρκία. Κι αυτό, τη μη εμπλοκή της, περιλαμβάνει και τις όποιες συγκαλυμμένες συνεννοήσεις των Γάλλων με τους Τούρκους. Οι Γάλλοι δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως άλλοθι για την Αθήνα. Να αναφερθεί, δηλαδή, ότι είναι η εταιρεία που ανέλαβε το έργο, η οποία ενημερώνει την Τουρκία. Η γαλλική πλευρά γνώριζε προφανώς τα δεδομένα και τις συνθήκες πριν σηκώσει το βάρος εκτέλεσης του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Γνώριζε τις τουρκικές αντιδράσεις. Σε αυτή τη φάση, πάντως, το Παρίσι φαίνεται να υποδεικνύει με νόημα προς την Αθήνα ότι πρέπει οι τόνοι με την Τουρκία να πέσουν.
Η Τουρκία, όπως έχει επαναλάβει προ ημερών ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν (εφημερίδα Τα Νέα), ζητά γραπτή ενημέρωση για να δίνει προφανώς η ίδια άδεια για τις εργασίες. Η Αθήνα δηλώνει κατηγορηματικά ότι το ελληνικό κράτος θα εκδίδει τις NAVTEX, όπως και η Λευκωσία, όταν τα σκάφη θα εκτελούν εργασίες στη δική της θαλάσσια περιοχή.
Η Λευκωσία παρακολουθεί από κοντά τα τεκταινόμενα και περιμένει να υλοποιηθεί η δέσμευση της Αθήνας ότι θα προχωρήσει το έργο πόντισης του καλωδίου. Η κυπριακή πλευρά, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αναμένει την έκδοση NAVTEX, που έπρεπε να εκδοθεί τον Οκτώβριο και τώρα μετατέθηκε για τον Νοέμβριο.
Καθορισμός ΑΟΖ
Την ίδια ώρα, η Κύπρος επαναφέρει ένα παλιό αίτημα, η υλοποίηση του οποίου εξαρτάται πλήρως από την Αθήνα. Εξαρτάται από τη διάθεση και τις προθέσεις της ελλαδικής πλευράς. Τούτο αφορά την ανακήρυξη ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου. Είναι γνωστό ότι η Λευκωσία είναι έτοιμη, τεχνικά και πολιτικά, με χάρτες και επεξεργασμένα νομικά εργαλεία, για να προχωρήσει η ανακήρυξη ΑΟΖ Ελλάδος και Κύπρου. Η Αθήνα δεν δείχνει έτοιμη για ένα τέτοιο βήμα κι αυτό οφείλεται στις φοβίες που έχει έναντι της Άγκυρας. Φοβάται την τουρκική αντίδραση.
Σημειώνεται ότι η Λευκωσία έχει έτοιμο τον φάκελο από την περίοδο του Τάσσου Παπαδόπουλου. Ποτέ, σχεδόν, δεν συζήτησε σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο η ελλαδική πλευρά. Αν και υπήρξαν πολλές ευκαιρίες, που δόθηκαν από την Τουρκία για να προχωρήσουν οι δυο κυβερνήσεις στην ανακήρυξη ΑΟΖ.
Η πρώτη ευκαιρία ήταν όταν ανακοινώθηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η δεύτερη τώρα, με την κύρωσή του. Στο ενδιάμεσο υπήρξαν και κάποιες κινήσεις της Άγκυρας με άλλες γειτονικές χώρες, όπως η Συρία, οι οποίες δεν προχώρησαν μετά την παρέμβαση της κυπριακής πλευράς και της Ε.Ε.
Πάντως, προ ημερών, βρισκόμενος στη Βουλή, κατά την εξέταση του προϋπολογισμού του υπουργείου Εξωτερικών, ο Κύπριος ΥΠΕΞ, Κωνσταντίνος Κόμπος, ανέφερε στους βουλευτές ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι έτοιμη να καθορίσει θαλάσσια σύνορα με την Ελλάδα, παραπέμποντας στην Αθήνα για τα περαιτέρω. Η Αθήνα, που κατά τα άλλα δηλώνει –για εσωτερική κατανάλωση– έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο, φαίνεται να κωφεύει για μια ακόμη φορά, αναφορικά με το θέμα αυτό.
Υπενθυμίζεται ακόμη ότι μετά το μνημόνιο Τουρκίας και Λιβύης, το 2019, η Αθήνα προχώρησε σε συμφωνία με το Κάιρο (2020). Ήταν μια κίνηση με το στανιό. Η επιλογή της τμηματικής οριοθέτησης μεταξύ 27ου και 28ου μεσημβρινού άφηνε ανατολικότερα πεδίο δράσης στην Τουρκία. Μετά την κύρωση από τη Βουλή της Λιβύης του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, η Αθήνα και το Κάιρο, ως αντίδραση, ανακοίνωσαν ότι θα ξεκινήσουν συνομιλίες για επέκταση της ΑΟΖ. Το πότε δεν ανακοινώθηκε. Ενδεχομένως και ποτέ!
Μετά από αυτή την ανακοίνωση, η Άγκυρα, έσπευσε πάντως να… πλειοδοτήσει σε σχέση με την Αίγυπτο. Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, αρχιπλοίαρχος Ζεκί Ακτούρκ, δήλωσε την ετοιμότητα της Άγκυρας για συμφωνία οριοθέτησης των ζωνών θαλάσσιας δικαιοδοσίας και με την Αίγυπτο, «σύμφωνα με τα αμοιβαία συμφέροντα». Έκανε δε και μια προσφορά: «Εκτιμάται ότι, εάν η Αίγυπτος υπογράψει μια τέτοια συμφωνία με τη χώρα μας, θα αποκτήσει περισσότερα από 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα θαλάσσιας δικαιοδοσίας επιπλέον σε σύγκριση με ενδεχόμενη συμφωνία που θα μπορούσε να συνάψει με την Ελλάδα».
Ενώ όλα αυτά διαδραματίζονται, είμαστε χρονικά πολύ κοντά να κριθούν όλοι οι παίκτες σε σχέση, πρωτίστως, με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου. Κατά πόσο, δηλαδή, θα προχωρήσει, όπως έχει εξαγγελθεί, ανεξαρτήτως των τουρκικών ενεργειών. Αυτό θα διαφανεί τις επόμενες ημέρες και θα είναι μια μεγάλη δοκιμή και άπαντες θα κριθούν εκ του αποτελέσματος.
