Διαβάζοντας τον «Άνθρωπο με τα ζαφειρένια χείλη» του Herve Le Corre, μυθιστορήματος που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου σε μετάφραση Γιάννη Καυκιά, σκέφτομαι όλους αυτούς που χρόνια τώρα ισχυρίζονται πως το μυθιστόρημα έχει πεθάνει.
Κι όμως…
Βιβλία σαν κι αυτό είναι οι ισχυρότατες αποδείξεις περί του αντιθέτου.
Ο συγγραφέας γράφει ένα πραγματικά μεγάλο μυθιστόρημα, που πατάει μεν σε κάποιες παραδόσεις αλλά απογειώνεται τόσο από άποψη αφήγησης, όσο και από άποψη περιεχομένου.
Βαθύτατα πολιτικός, μας μεταφέρει στο Παρίσι του 1870, παραμονές της μεγάλης Κομμούνας. Και στην ουσία μας δείχνει πώς τα πράγματα οδηγήθηκαν εκεί. Κατανοούμε την κινητήρια δύναμη της ιστορίας περισσότερο από ό,τι αν διαβάζαμε το έργο κάποιου ιστορικού.
Το Παρίσι ζωντανεύει, και στον ρόλο πρωταγωνιστή βρίσκεται η εργατική τάξη. Που ζει μέσα στην αθλιότητα αλλά αφυπνίζεται. Μέσα στους ανθρώπους αυτούς υπάρχει ο αγώνας και η αλληλεγγύη. Και σε ένα πλαίσιο που σκιαγραφεί τα όσα συμβαίνουν σαν να διαβάζουμε κείμενο γραμμένο από τον Ένγκελς για την κατάσταση της εργατικής τάξης, διαδραματίζεται ένα συναρπαστικό, όσο και σκοτεινό αστυνομικό μυθιστόρημα.
Ένας κατά συρροή δολοφόνος που θεωρεί πως υλοποιεί / δραματοποιεί έργο τέχνης σκοτώνοντας. Και δεν διστάζει μπροστά σε τίποτα. Η αγωνία διαπερνά τις σελίδες του βιβλίου και οι δυνάμεις καταστολής ασχολούνται περισσότερο με το να εξοντώσουν τους επαναστάτες και να στήσουν προβοκάτσιες, παρά να βρουν τον δράστη των ειδεχθών εγκλημάτων. Εξαίρεση ένας και μόνο αστυνομικός που έρχεται σε σύγκρουση με τους ανωτέρους του, γίνεται ένα με τους ανθρώπους της εργασίας και του περιθωρίου.
Μην αναζητήσετε ευτυχείς συγκυρίες και βολικές λύσεις. Το μυθιστόρημα είναι απολύτως ρεαλιστικό και δεν χαϊδεύει τον αναγνώστη. Η αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα που χαρακτηρίζει το σύνολο του έργου του, εδώ νομίζω είναι σε μια από τις κορυφαίες στιγμές της.
Είχα τη χαρά να γνωρίσω τον ίδιο τον συγγραφέα το περασμένο καλοκαίρι στο Φεστιβάλ Αστυνομικής Λογοτεχνίας Agatha στη Σάμο. Κάναμε πολλές συζητήσεις και είδα έναν συγγραφέα που το έργο του συμβαδίζει απολύτως με τις ιδέες και την προσωπικότητά του. Λυπάμαι τώρα που δεν είχα ακόμη διαβάσει τον «Άνθρωπο με τα ζαφειρένια χείλη». Ωστόσο είχα τη χαρά να μου παραχωρήσει μια συνέντευξη έστω και εξ αποστάσεως.
Η πολιτική διάσταση προκύπτει τις περισσότερες φορές από τα θέματα που θίγω
Ποια ήταν η πηγή της έμπνευσής σας για αυτό το μυθιστόρημα;
Η έμπνευση για το μυθιστόρημα προήλθε από μια βιογραφία του Λοτρεαμόν, ενός καταραμένου ποιητή του 19ου αιώνα, καθώς και από την επανέκδοση του έργου του Τα άσματα του Μαλντορόρ, ενός παραληρηματικού, βίαιου και βαθιά σκοτεινού κειμένου του, που αναβίωσε στη Γαλλία χάρη στους σουρεαλιστές. Από εκεί προέκυψε η ιδέα να ενσωματωθεί η αστυνομική πλοκή μέσα σε αυτή τη βία και στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής, αξιοποιώντας παράλληλα τα κενά της βιογραφίας του ποιητή.
Σε ποιο βαθμό εμπνευστήκατε από πραγματικά γεγονότα;
Το ιστορικό πλαίσιο είναι απολύτως πραγματικό: Το Παρίσι του 1870, η κατάσταση της εργατικής τάξης και η επαναστατική αναταραχή που προηγήθηκε της Παρισινής Κομμούνας.
Μας μεταδίδετε με μεγάλη πειστικότητα την παρισινή ζωή και την ατμόσφαιρα που επικρατούσε λίγο πριν από την Παρισινή Κομμούνα. Πώς καταφέρατε να αναδημιουργήσετε αυτή την ατμόσφαιρα;
Όταν έγραφα το μυθιστόρημα, το 2002-2003, το Διαδίκτυο δεν ήταν ακόμη ιδιαίτερα ανεπτυγμένο, γι’ αυτό και αναζήτησα τεκμήρια σε βιβλία, μελετώντας φωτογραφίες που είχαν ληφθεί εκείνη την περίοδο, με φόντο τα έργα του βαρόνου Georges-Eugene Haussmann, ο οποίος χάραξε τις βασικές γραμμές του σύγχρονου Παρισιού. Εμπλούτισα αυτές τις φωτογραφίες με φιγούρες και χαρακτήρες, κι έτσι το σκηνικό άρχισε σιγά-σιγά να αποκτά ζωή.
Στο βιβλίο, το στοιχείο της βίας είναι ιδιαίτερα έντονο. Πιστεύετε ότι η βία είναι κοινωνικό προϊόν ή στοιχείο εγγενές στην ανθρώπινη φύση;
Η βία σε αυτό το βιβλίο οφείλεται στον χαρακτήρα του δολοφόνου, ο οποίος είναι εξαιρετικά βάρβαρος, και εμπνέεται από τη βία των Ασμάτων του Μαλντορόρ αλλά και από τη βία της κοινωνίας, τις σκληρές συνθήκες των εργατών και τη στρατιωτική καταστολή των λαϊκών διαδηλώσεων. Όσον αφορά την ανθρώπινη φύση, πιστεύω ότι είναι ικανή για τις πιο όμορφες πράξεις (τέχνες, επιστήμες, αγάπη) αλλά και για τις πιο βάρβαρες, όπως μας δείχνουν τα τρέχοντα γεγονότα.
Η πολιτική διάσταση είναι πάντα παρούσα στα βιβλία σας. Είναι μια συνειδητή επιλογή ή προκύπτει από τα θέματα που θίγετε;
Η πολιτική διάσταση προκύπτει τις περισσότερες φορές από τα θέματα που θίγω, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλα τα μυθιστορήματά μου πραγματεύονται ιστορικά ή πολιτικά γεγονότα. Πρόκειται μάλλον για μια συγγραφική επιλογή: ο ρεαλισμός και ο νατουραλισμός εκφράζουν και πάντοτε προδίδουν, ανεξάρτητα από τις απόψεις του συγγραφέα, μια οπτική για τον κόσμο, τους ανταγωνισμούς και τους αγώνες του.
Έχετε ταξιδέψει και στην Ελλάδα. Βρήκατε σε αυτή τη χώρα έμπνευση για το επόμενο βιβλίο σας;
Στην Ελλάδα γνώρισα ανθρώπους που θεωρώ φίλους, και πραγματικά, δεν χρησιμοποιώ ποτέ αυτή τη λέξη επιπόλαια. Σε αυτή τη χώρα, που υποφέρει και αγωνίζεται, ανακάλυψα μια ζωτικότητα, μια αλληλεγγύη, μια αδελφοσύνη που, μαζί με το φως και το βάθος της θάλασσας, την καθιστούν ένα μέρος του κόσμου (δεν είμαι άλλωστε μεγάλος ταξιδιώτης) στον οποίο θέλω να επιστρέψω και θα επιστρέψω. Όχι όμως για να αντλήσω έμπνευση για ένα μυθιστόρημα. Η Ελλάδα πρέπει να αφεθεί στους Έλληνες συγγραφείς, που είναι βυθισμένοι στη ζωή της χώρας και γνωρίζουν από κοντά τις ομορφιές και τα βάσανά της, καθώς και τα βάσανα που βιώνουν οι εξόριστοι και οι πρόσφυγες που καταφτάνουν στις ακτές της.
