Πολυτεχνείο 1973: η εξέγερση και η μνήμη της

Ο φάκελος συγκεντρώνει κείμενα του Δρόμου για την εξέγερση του Πολυτεχνείου, από την κατάληψη του κτιρίου στις 14 Νοεμβρίου 1973 ως την είσοδο του τανκ στην πύλη, και για τη μνήμη της στα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Στα «Ντοκουμέντα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου» δημοσιεύεται η διακήρυξη της Συντονιστικής Επιτροπής της 16ης Νοεμβρίου, που συνδέει «αναπόσπαστα» τη λαϊκή κυριαρχία με την εθνική ανεξαρτησία. Ο Στέλιος Ελληνιάδης, στο «Πολυτεχνείο 1973: Από τον Μάη στον Νοέμβρη», εξετάζει τι άφησε πίσω της η εξέγερση: τη ρωγμή στο κύρος της χούντας και την καθαίρεση του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη.

Μεγάλο μέρος του φακέλου ανήκει στις μαρτυρίες. Ο Δημήτρης Παπαχρήστος, ο εκφωνητής του ραδιοφωνικού σταθμού της κατάληψης, περιγράφει στον Κώστα Γκιώνη την τελευταία ώρα πριν πέσει το τανκ στην πύλη, ενώ στο κείμενό του «Εδώ Πολυτεχνείο» γράφει για περισσότερους από 1.103 τραυματίες, 1.500 συλληφθέντες και 38 νεκρούς καταγεγραμμένους με όνομα. Το 16σέλιδο αφιέρωμα για τα 50 χρόνια φιλοξενεί μαρτυρίες των Διονύση Μαυρογένη, Γιώργου Παυλάκη, Βασίλη Ρώτα και Μίμη Χριστοφιλάκη. Ο Γιάννης Κοροβέσης είναι ανάμεσα σε όσους μιλούν στους «Πρωταγωνιστές της εξέγερσης του Πολυτεχνείου», ενώ ο Ελληνιάδης συνομιλεί με τον Μήτσο Κουμάνταρο και αφηγείται τη δική του διαδρομή ως μέλος της ΑΑΣΠΕ.

Ένα δεύτερο νήμα αφορά τις συγκρούσεις μέσα στην κατάληψη. Ο Ελληνιάδης σημειώνει ότι το ΚΚΕ και το ΚΚΕ Εσωτερικού ήταν αντίθετα με την κατάληψη, και ο Ρούντι Ρινάλντι, σε κείμενα από το 2023 ως το 2026, περιγράφει τις δύο πολιτικές γραμμές που συγκρούστηκαν στις συνελεύσεις και στη Συντονιστική Επιτροπή και τα συνθήματα «Έξω οι ΗΠΑ», «Έξω το ΝΑΤΟ», «Λαοκρατία» που εξέφραζαν τη μία από αυτές. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι το Πολυτεχνείο υπήρξε το λίκνο του μαζικού λαϊκού ριζοσπαστισμού της Μεταπολίτευσης. Στα βιβλία στρέφονται δύο ακόμη κείμενα: ο Ελληνιάδης αναφέρεται στον τόμο «Όλη η νύχτα εδώ», με 84 μαρτυρίες αυτοπτών σε επιμέλεια του Ιάσονα Χανδρινού, και ένα άρθρο του 2013 παρουσιάζει το βιβλίο του Γιώργου Οικονόμου «Απαρχή του αυτόνομου κινήματος».

Η μνήμη και η αμφισβήτησή της διατρέχουν τα περισσότερα κείμενα. Η Έλενα Πατρικίου απαντά το 2012 σε όσους αρνούνται ότι υπήρξαν νεκροί, ο Νίκος Ταυρής σχολιάζει τον «μύθο» του Πολυτεχνείου όπως τον περιέγραψε στη Βουλή ο υφυπουργός Συρίγος, και ο Ρινάλντι σημειώνει το 2024 ότι επί 51 χρόνια ο γιορτασμός καταλήγει σε πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία. Ο Γιώργος Χάμψας, ο Γιώργος Παπαϊωάννου και ένα ακόμη κείμενο του 2017 υποστηρίζουν ότι οι διαδοχικές «δικαιώσεις» και ο τυποποιημένος εορτασμός άδειασαν τον Νοέμβρη από το περιεχόμενό του.

Τέλος, ρεπορτάζ καταγράφουν τις πορείες του 2011, με κυρίαρχο σύνθημα «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία, η χούντα δεν τελείωσε το ’73», και του 2022, ενώ ο Κώστας Γκιώνης επανέρχεται το 2024 στο ίδιο σύνθημα και το συνδέει με τους μισθούς και την παιδεία σήμερα.

Τα άρθρα του φακέλου

Δείτε επίσης

Πολυτεχνείο · Πολυτεχνείο Αφιέρωμα · Δικτατορία · δρόμοι της ιστορίας · Ιστορία