Η Χούντα 1967–1974

Ο φάκελος συγκεντρώνει κείμενα του Δρόμου για τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 και την επταετία που ακολούθησε, από το διπλό αφιέρωμα των «Δρόμων της Ιστορίας» του 2011 και το ένθετο «Δρομολόγια Ιστορίας» για τα πενήντα χρόνια από το πραξικόπημα ως πρόσφατες αναλύσεις. Ο Δημήτρης Στεμπίλης παρουσιάζει την 21η Απριλίου ως κατάληξη μιας χρόνιας πολιτικής κρίσης και ανατρέχει στις δύο δεκαετίες που προηγήθηκαν, στην εξάρτηση από τις ΗΠΑ μετά το 1947 και στο τρίπολο βασιλιάς, στρατός, εκτελεστική εξουσία. Ο Κωνσταντίνος Λαμπράκης εξετάζει πώς μια μικρή ομάδα αξιωματικών πήρε την εξουσία μέσα σε λίγες ώρες και την κράτησε επτά περίπου χρόνια, και ποια σχέση είχε το πραξικόπημα με το μετεμφυλιακό καθεστώς.

Το «Χρονολόγιο 1967-1974 – Δικτατορία και αντίσταση» καταγράφει τους σταθμούς της επταετίας, τις διώξεις και τις μορφές αντίστασης. Ο Σπύρος Κουζινόπουλος αφηγείται το πραξικόπημα στη Θεσσαλονίκη, τις μαζικές συλλήψεις της πρώτης μέρας και τις δολοφονίες του Γιώργου Τσαρουχά και του Γιάννη Χαλκίδη. Η παρουσίαση του αρχείου του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 σημειώνει ότι στη Γυάρο μεταφέρθηκαν περίπου 7.840 κρατούμενοι. Η μαρτυρία της Εύης Μακρίδου στο βιβλίο «Παρών!» αφορά το χτύπημα της Ασφάλειας στο Πατριωτικό Αντιδικτατορικό Μέτωπο και τη σύλληψη του Μίκη Θεοδωράκη τον Αύγουστο του 1967, ενώ η ΕΜΙΑΝ αφιερώνει το πρώτο τεύχος των «Αναδρομών» στο θέμα «Νεολαία και Δικτατορία 1967-1974».

Ο Γιάννης Αντωνόπουλος γράφει για τη λογοκρισία στον Τύπο και στη μουσική, από τις εφημερίδες που έκλεισαν την 21η Απριλίου ως την άρνηση της Καθημερινής να συνεχίσει την έκδοσή της. Ο Στέλιος Ελληνιάδης θυμάται πώς το ελληνικό ροκ έγινε για πολλούς νέους τρόπος να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο καθεστώς και, σε άλλο κείμενο, την κλήση που δέχτηκε να περάσει από την Ασφάλεια. Ένα άρθρο δείχνει πώς οι συνταγματάρχες χρησιμοποίησαν το ποδόσφαιρο, με διατάγματα που χτύπησαν ομάδες όπως ο Εργοτέλης. Ο Κωνσταντίνος Πουλής υποστηρίζει ότι η χρήση της λέξης «χούντα» για τη σημερινή κατάσταση είναι εσφαλμένη και καταχρηστική.

Για τις διεθνείς διαστάσεις της δικτατορίας, ο Μιχάλης Λυμπεράτος γράφει για τις οικονομικές σχέσεις της περιόδου και ο Παναγιώτης Κουργιώτης για τις σχέσεις της χούντας με τη Λιβύη και τον αμερικανικό φόβο για «Έλληνες Καντάφηδες». Ο Γιάννης Ραχιώτης υποστηρίζει ότι η χούντα επιβλήθηκε από τους Αμερικανούς, και ο Γιώργος Παπαϊωάννου επικρίνει τις θέσεις του ΚΚΕ για τη δικτατορία, από τις οποίες κατά τον ίδιο εξαφανίζεται ο ρόλος των ΗΠΑ. Ο Κώστας Βενιζέλος υιοθετεί την εκδοχή ότι το πραξικόπημα είχε στόχο να «τελειώσει» την Κύπρο και αφηγείται το «φιάσκο του Έβρου» τον Σεπτέμβριο του 1967. Η κατάρρευση του καθεστώτος ήρθε μετά την προδοσία της Κύπρου, όπως σημειώνουν τα «Δρομολόγια Ιστορίας», ενώ τα «Τετράδια» αφιερώνουν τεύχος στα πενήντα χρόνια από την πτώση της χούντας.

Τα άρθρα του φακέλου

Δείτε επίσης

Δικτατορία · Χούντα · Μεταπολίτευση · δρόμοι της ιστορίας · Δρόμοι της ιστορίας