Τις μέρες αυτές τα μάτια όλου του κόσμου είναι στραμμένα στο Ιράν. Στους βομβαρδισμούς, τις απειλές, τις πλανητικές συνέπειες του πολέμου. Αλλά και στην ανθεκτικότητα και την επιμονή ενός λαού, που στέκεται, ενώνεται, γίνεται εμπόδιο στα σχέδια διάλυσης της χώρας του, αγωνιζόμενος κάτω από πραγματικά δύσκολες συνθήκες. Κατά μία έννοια το βασικό δίδαγμα του πολέμου αυτού δεν είναι γεωπολιτικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό. Όταν ένας λαός είναι αποφασισμένος, βρίσκει τρόπους. Όχι εύκολους, ούτε χωρίς κόστος. Αλλά βρίσκει. Και αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο που λείπει σήμερα από την ελληνική κοινωνία, η πίστη ότι τα πράγματα μπορούν πράγματι να αλλάξουν.
Μετά από χρόνια διαδοχικών ηττών, διαψεύσεων και συμβιβασμών, έχει εμπεδωθεί μια γενικευμένη απογοήτευση. Ένα αίσθημα ότι «τίποτα δεν αλλάζει». Και πάνω σε αυτό το έδαφος πατούν πολιτικά κόμματα και μηχανισμοί, καλλιεργώντας την ψευδαίσθηση ότι το μόνο που μπορεί να συμβεί είναι μια μικρή βελτίωση της καθημερινότητας, ποτέ όμως μια ουσιαστική αλλαγή πορείας. Ή ακόμη χειρότερα, λέγοντας μας στα μούτρα ότι είναι της μοίρας μας ένα καθεστώς αρπαγής, λαμογιάς και εθελοδουλίας που ως μαφία λυμαίνεται τη χώρα. Είναι ένα αφήγημα βολικό και ταυτόχρονα βαθιά παραπλανητικό.
Η πραγματικότητα είναι ότι χωρίς αποφασιστικότητα, χωρίς ενεργητικότητα, χωρίς συλλογική στόχευση, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει. Όχι επειδή «δεν γίνεται», αλλά επειδή δεν επιχειρείται με τους όρους που απαιτούνται. Η αλλαγή δεν είναι προϊόν ανάθεσης. Δεν παράγεται αυτόματα μέσα από εκλογικούς κύκλους. Χτίζεται μέσα από κοινωνικά και πολιτικά ρεύματα που έχουν διάρκεια, συνοχή και σαφή κατεύθυνση.
Τα τελευταία χρόνια είδαμε δύο μεγάλες εκρήξεις: Το αντιμνημονιακό κίνημα και το κίνημα για τα Τέμπη. Και στις δύο περιπτώσεις, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας βγήκαν στον δρόμο, συγκρούστηκαν, απαίτησαν. Όμως αυτές οι εκρήξεις δεν μετατράπηκαν σε κάτι πιο μόνιμο και συγκροτημένο. Κατακερματισμοί, μικροπολιτικές, αδυναμία σύνθεσης, όλα συνέβαλαν στο να χαθεί η δυναμική, προς ικανοποίηση των δυνάμεων του συστήματος.
Αυτό είναι το κρίσιμο μάθημα: χωρίς ενότητα και χωρίς σύνθεση, ακόμα και οι πιο μαζικές κινητοποιήσεις μένουν μετέωρες. Χρειάζεται κάτι διαφορετικό. Ένα ευρύ πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα που να αγκαλιάζει ενεργούς πολίτες αποφασισμένους να συμμετέχουν και να αγωνιστούν. Οι αγώνες υπάρχουν ήδη. Αγρότες, φοιτητές, εργαζόμενοι, κινήματα για δικαιοσύνη και δημοκρατία. Δεν λείπει η κοινωνική ενέργεια. Αυτό που λείπει είναι η συγκρότηση. Η δυνατότητα όλα αυτά να συναντηθούν, να αποκτήσουν κοινό λόγο, κοινή στρατηγική, λίγους αλλά καθαρούς στόχους.
Και μαζί με αυτό, χρειάζεται και κάτι ακόμα πιο δύσκολο: μια ειλικρινής αυτοκριτική. Να σταματήσουμε να βγάζουμε τον εαυτό μας έξω από την εικόνα. Γιατί η κατάσταση δεν είναι μόνο αποτέλεσμα «των άλλων». Είναι και αποτέλεσμα των δικών μας ορίων, των δικών μας αυταπατών, της δικής μας αδράνειας.
Αν υπάρχει ένα πραγματικό δίδαγμα, είναι αυτό: Τίποτα δεν αλλάζει χωρίς έναν ενεργό λαό που πιστεύει ότι μπορεί να αλλάξει τα πράγματα και οργανώνεται γι’ αυτό.
