Γνωρίσαμε τον Ρομπέρτο Σαβιάνο από το βιβλίο του «Γόμορρα». Σε ηλικία μόλις 29 ετών, ο νεαρός συγγραφέας τόλμησε να τα βάλει με τη Μαφία, αποκαλύπτοντας μέσα από έναν συνδυασμό μυθοπλασίας και ρεπορτάζ τα όσα συμβαίνουν με την περιβόητη Καμμόρα στη Νάπολη.
Μετά την κυκλοφορία του βιβλίου του τέθηκε υπό αστυνομική προστασία, έπειτα από εντολή του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας Τζόρτζιο Ναπολιτάνο.
Αυτό δεν τον εμπόδισε από το να εκφράζει τη γνώμη του που, εκτός από τη Μαφία, φαίνεται πως ενοχλεί και τους κυβερνώντες στην Ιταλία, που τον σέρνουν στα δικαστήρια.
Όπως μας ενημερώνει το PEN International, που παρακολούθησε στενά την υπόθεση και στήριξε τον συγγραφέα:
«Στις 16 Απριλίου 2026 δικαστήριο της Ρώμης έκρινε αθώο τον Roberto Saviano για τη φερόμενη δυσφήμηση του Matteo Salvini, ο οποίος τότε υπηρετούσε και ως υπουργός Εσωτερικών, εξαιτίας ομιλίας στην οποία τον αποκάλεσε “Ministro della Mala Vita” (“υπουργό του Υποκόσμου”), φράση δανεισμένη από τον αντιφασίστα διανοούμενο των αρχών του 20ού αιώνα Gaetano Salvemini. Στην ομιλία του, ο Saviano κατηγόρησε τον Salvini ότι αγνόησε την επιρροή της μαφίας στην Ιταλία, επιλέγοντας αντίθετα να καλλιεργήσει εχθρότητα κατά των μεταναστών. Ο Saviano ανακοίνωσε στις 20 Μαρτίου 2019 ότι κλήθηκε σε δίκη βάσει του Άρθρου 595 του Ιταλικού Ποινικού Κώδικα, που προβλέπει ποινή έως και τρία έτη φυλάκισης. Η δίκη ξεκίνησε την 1η Φεβρουαρίου 2023. Ήδη από το 2018, ο Salvini είχε απειλήσει να άρει την αστυνομική προστασία του Saviano, η οποία ίσχυε από τον Οκτώβριο του 2006, μετά από απειλές της μαφίας που δέχθηκε κατόπιν της έκδοσης, τον Μάρτιο του 2006, του διεθνούς best seller “Gomorrah”. Το PEN International είχε επανειλημμένα καλέσει τις ιταλικές αρχές να αποσύρουν όλες τις κατηγορίες ποινικής δυσφήμησης εναντίον του Saviano, σε μια υπόθεση που έφερε όλα τα χαρακτηριστικά μιας SLAPP αγωγής.
Νωρίτερα, στις 12 Οκτωβρίου 2023, ο Saviano είχε κριθεί ένοχος και του είχε επιβληθεί πρόστιμο για δυσφήμηση της πρωθυπουργού Giorgia Meloni, μετά από κριτική του σε ομιλία της το 2020, στην οποία είχε δηλώσει ότι τα πλοία ΜΚΟ που επιχειρούσαν διασώσεις προσφύγων στην κεντρική Μεσόγειο θα έπρεπε να κατασχεθούν και να βυθιστούν, ενώ οι επιβαίνοντες μετανάστες να επαναπροωθηθούν. Το PEN International είχε καταδικάσει την απόφαση ως ανησυχητικό πλήγμα για την ελευθερία της έκφρασης. Ο Saviano επέλεξε στη συνέχεια να μην ασκήσει έφεση».
Σε ανακοίνωση σημειώνεται ακόμη πως το PEN International «χαιρετίζει την απόφαση του δικαστηρίου, καθώς με αυτή επιβεβαιώνεται ο ζωτικός ρόλος της ελευθερίας της έκφρασης. Ωστόσο, η καταχρηστική αγωγή που κινήθηκε από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης της Ιταλίας έστειλε ένα ανησυχητικό μήνυμα σε συγγραφείς και δημοσιογράφους σε όλη τη χώρα, ότι θα μπορούσαν και οι ίδιοι να βρεθούν στη θέση του κατηγορουμένου. Ενώ γιορτάζουμε τα καλά νέα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Σαβιάνο αντιμετώπιζε αυτές τις παράλογες κατηγορίες για χρόνια. Συνεχίζουμε να στεκόμαστε στο πλευρό του και επαναλαμβάνουμε την έκκλησή μας προς τις ιταλικές αρχές να καταργήσουν την ποινικοποίηση της δυσφήμησης. Κανείς δεν πρέπει να εκφοβίζεται ή να παρενοχλείται, ώστε να σωπάσει, απλώς και μόνο επειδή ασκεί κριτική, δήλωσε ο Burhan Sönmez, πρόεδρος του PEN International»
Παράλληλα σημειώνεται πως «οι ιταλικές αρχές οφείλουν επειγόντως να καταργήσουν κάθε μορφή ποινικής δυσφήμησης και να θεσπίσουν νομοθεσία που να προστατεύει συγγραφείς, δημοσιογράφους και άλλους από στρατηγικές αγωγές κατά της συμμετοχής του κοινού (SLAPPs) […] Το PEN International αντιτίθεται στην ποινικοποίηση της δυσφήμησης σε κάθε περίπτωση. Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2023, η Συνέλευση των Αντιπροσώπων του PEN International υιοθέτησε ψήφισμα σχετικά με τους νόμους περί ποινικής δυσφήμησης και τις SLAPP αγωγές, καλώντας ρητά να αποσυρθούν όλες οι κατηγορίες κατά του Saviano. Το PEN International χαιρετίζει, μαζί με τους εταίρους του, την έγκριση του νόμου ευρωπαϊκής αντιπροσώπευσης, που παρέχει στην ιταλική κυβέρνηση την εντολή να ενσωματώσει την Οδηγία (Ε.Ε.) 2024/1069, γνωστή ως Οδηγία κατά των SLAPP. Η προθεσμία εφαρμογής έχει οριστεί για τις 7 Μαΐου 2026».
Ρομπέρτο Σαβιάνο
Γεννήθηκε το 1979 στη Νάπολη. Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης. Διετέλεσε μέλος της ερευνητικής ομάδας του Παρατηρητηρίου για την Καμόρρα και την Παρανομία και έχει συνεργαστεί με τις εφημερίδες «Il Manifesto», «Il Corriere del Mezzogiorno», «L’ Espresso», «La Reppublica».
Το 2006 κυκλοφόρησε στην Ιταλία το βιβλίο του «Γόμορρα», που έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες.
Η ταινία «Γόμορρα» του Ματέο Γκαρόνε, βασισμένη στο βιβλίο του Ρομπέρτο Σαβιάνο, κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ των Καννών (2008, Grand Prix). Το 2009 κυκλοφόρησε το «Αντίθετο του θανάτου» (Εκδ. Πατάκη, 2009), το 2010 «Η oμορφιά και η κόλαση» (Εκδ. Πατάκη, 2011), που τιμήθηκε την ίδια χρονιά με το Βραβείο Eυρωπαϊκού Bιβλίου (Le prix du livre europeen), και το 2011 «Ο αγώνας συνεχίζεται» (Εκδ. Πατάκη, 2013).
Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα του PEN GREECE: pen-greece.org/pen-international
