Την περασμένη εβδομάδα η Ιαπωνία λάμβανε έκτακτα μέτρα για να αντιμετωπίσει την ταυτόχρονη άφιξη δύο τροπικών καταιγίδων. Όμως μια σημαντικότερη πληροφορία, αν και για την ώρα παραμένει στα ψιλά, είναι ότι αργά αλλά σταθερά συγκεντρώνονται οι όροι ώστε η Ιαπωνία να προκαλέσει τροπικές καταιγίδες σε καίριους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας. Ας δούμε γιατί:
– Επί πολλές δεκαετίες οι ΗΠΑ παρουσιάζουν τεράστια ελλείμματα, τα οποία καλύπτουν εκδίδοντας εξίσου τεράστιες ποσότητες ομολόγων, δηλαδή χρέους (χάρη στον ρόλο του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος). Ένας από τους μεγαλύτερους αγοραστές αυτού του δυσθεώρητου χρέους ήταν ακριβώς η Ιαπωνία, μέσω των αγορών κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ από ιαπωνικά συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες, θεσμικούς επενδυτές κ.λπ. Έτσι το Τόκιο αποτελεί σήμερα τον μεγαλύτερο μεμονωμένο ξένο κάτοχο αμερικανικού χρέους: κατέχει πάνω από 1,2 τρισεκατομμύρια δολάρια χρέους των ΗΠΑ!
– Πρόσφατα όμως η Τράπεζα της Ιαπωνίας, για πρώτη φορά στον αιώνα μας, αρχίζει να αυξάνει τα επιτόκιά της, που επί τρεις δεκαετίες διατηρούνταν μηδενικά, ή ακόμη και αρνητικά. Έτσι τα ιαπωνικά κεφάλαια (που εισέρρεαν μαζικά στις αμερικανικές χρηματοπιστωτικές αγορές επειδή οι επενδυτικές ευκαιρίες εντός Ιαπωνίας ήταν εξαιρετικά περιορισμένες) αρχίζουν δειλά-δειλά να «επαναπατρίζονται». Υπάρχουν βέβαια πισωγυρίσματα και σκαμπανεβάσματα (η τελευταία δημοπρασία 20ετών ομολόγων κατέγραψε χαμηλή ζήτηση, διότι οι επενδυτές θεωρούν ότι τα επιτόκια δεν αυξάνονται αρκετά, ούτε γρήγορα), αλλά η τάση επαναπατρισμού παραμένει.
– Οπότε για πρώτη φορά αμφισβητούνται τα θεμέλια ενός βασικού πυλώνα της αγοράς χρέους των ΗΠΑ: η Ιαπωνία το χρηματοδοτούσε, και ταυτόχρονα διατηρούσε το κόστος δανεισμού σχετικά διαχειρίσιμο. Τώρα όμως («χάρη» και στις πολεμικές συρράξεις) ο πληθωρισμός επιστρέφει στην Ιαπωνία, το κόστος της ενέργειας αυξάνεται, οι εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται, οι μισθοί ανεβαίνουν κ.ο.κ. Οπότε σταδιακά εγκαταλείπονται οι εξαιρετικά χαλαρές νομισματικές πολιτικές που κυριαρχούσαν από τα τέλη του περασμένου αιώνα, και η Ιαπωνία αρχίζει να επαναπατρίζει επενδύσεις που ως τώρα «τάιζαν» το χρέος των ΗΠΑ.
– Αυτή η τάση εμφανίζεται στη χειρότερη στιγμή για τις ΗΠΑ, καθώς η εξυπηρέτηση του χρέους τους ακριβαίνει με ραγδαίους ρυθμούς: μόνο οι πληρωμές τόκων πλησιάζουν περίπου το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως! Εδώ ας τονιστεί ότι δεν πρόκειται για «διμερές πρόβλημα», αλλά για μια εξέλιξη η οποία επηρεάζει ένα ήδη ασταθέστατο διεθνές σύστημα, που δεν σηκώνει πολλούς κραδασμούς. Εν τέλει, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ίσως αναγκαστεί (και μάλιστα εν μέσω γεωπολιτικής αβεβαιότητας και υποχώρησης της ισχύος των ΗΠΑ) να προσφέρει σημαντικά υψηλότερες αποδόσεις, εξακοντίζοντας περαιτέρω το αμερικανικό χρέος. Φαύλος κύκλος για την Ουάσινγκτον που, εκτός από υπ’ αριθ. 1 διεθνής κακοποιός, είναι και ο υπ’ αριθ. 1 διεθνής τζαμπατζής!
