Ανατροπές έφεραν οι βουλευτικές εκλογές της περασμένης Κυριακής στην Κύπρο, χωρίς ωστόσο αυτές να επιφέρουν εκείνο το κτύπημα που προεκλογικά συζητείτο. Δηλαδή την κατάρρευση του κομματικού συστήματος, των παραδοσιακών κομμάτων. Είναι σαφές πως το εκλογικό σώμα λειτούργησε συντηρητικά, δεν εμπιστεύτηκε τα νεοφανή κόμματα, ενώ είναι πρόδηλος ο δεξιός, κεντροδεξιός προσανατολισμός της κοινωνίας. Αυτός ο προσανατολισμός συνδέεται και με το γεγονός ότι η λεγόμενη αριστερά δεν έχει προσφέρει διεξόδους.
Οι εκλογές διεξήχθησαν μέσα σε ένα έντονο κλίμα, τοξικό, γεγονός το οποίο τελικά επηρέασε αρνητικά τα περισσότερα κόμματα, κυρίως τα πρωτοεμφανιζόμενα. Η προεκλογική επικεντρώθηκε στα θέματα της διαφθοράς, διαπλοκής, στην ακρίβεια, χωρίς ωστόσο να ακουστούν προτάσεις.
Είναι προφανές ότι το αποτέλεσμα των εκλογών έχει διαφοροποιήσει το κομματικό σκηνικό σε κάποιο βαθμό. Η απαξίωση των κομμάτων και των πολιτικών, του συστήματος εν γένει δεν φάνηκε στην κάλπη, σε βαθμό που θα προκαλούσε αναταράξεις.
Οι δύο μεγάλοι
Πρώτο, Δημοκρατικός Συναγερμός (27,1%) και ΑΚΕΛ (23,9%) κατάφεραν να συγκρατήσουν δυνάμεις και να εδραιωθούν. Στην τελευταία στροφή πριν τις εκλογές, οι μηχανισμοί κινήθηκαν, πίεσαν τα μικρότερα κόμματα, κυρίως τα νεοφανή, ενώ όπως αποδείχθηκε, λειτούργησε ο «κομματικός πατριωτισμός». Ο ΔΗΣΥ, με «τραύματα» από τις προεδρικές εκλογές του 2023, κατάφερε να συγκρατήσει δυνάμεις και να ισχυροποιήσει τη θέση της προέδρου του, Αννίτας Δημητρίου. Σε αυτό ρόλο διαδραμάτισαν και οι συναγερμικοί ψηφοφόροι, οι οποίοι στις προεδρικές εκλογές ψήφισαν Χριστοδουλίδη και στο τέλος δεν γύρισαν την πλάτη στο κόμμα τους. Αυτό οφείλεται και στην προεκλογική τακτική του ΔΗΣΥ, με την οποία η στάση έναντι της κυβέρνησης ήταν προσεκτική.
Ο Στέφανος Στεφάνου του ΑΚΕΛ από την πλευρά του κατάφερε να σταματήσει την πτωτική πορεία και να ενισχύσει τα ποσοστά του κόμματος. Για πρώτη φορά από το 2016, το κόμμα είχε αύξηση ποσοστών (+1,4%). Ωστόσο, η παραμονή του κόμματος στη δεύτερη θέση, παρά τα πολλά εσωτερικά προβλήματα του ΔΗΣΥ, δεν μπορεί παρά να προβληματίζει. Την ίδια ώρα, η δεξιά στροφή της κοινωνίας οφείλεται και στην αδυναμία του ΑΚΕΛ, που «κουβαλά «μια κακή πενταετία» που κυβέρνησε (2008-2013). Στη διάρκεια της δικής του διακυβέρνησης δεν κατάφερε να διαχειριστεί την οικονομική κρίση, δημιουργώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις στην κοινωνία και στους πολίτες.
Δεύτερο, το ακροδεξιό ΕΛΑΜ είναι το μόνο κόμμα που έχει σημαντική αύξηση ποσοστών (4%) και εδραιώνεται στην τρίτη θέση. Εξασφάλισε 40.567 ψήφους και ποσοστό 10,9%. Είναι σαφές πως για την αύξηση του ΕΛΑΜ, το οποίο την τελευταία περίοδο προέβη και σε ανοίγματα, θέλοντας να εκφράσει και τη λαϊκή δεξιά, ευθύνη έχουν τα κόμματα του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου. Είναι σαφές πως η ακροδεξιά ενισχύεται σιγά-σιγά, εδραιώνεται, και κανείς δεν ασχολείται σοβαρά με το φαινόμενο αυτό. Πρέπει να σημειωθεί πως σε αυτές τις εκλογές είχε πολλές μεταγραφές από τον Δημοκρατικό Συναγερμό. Εξ ου και τρεις από τους οκτώ βουλευτές που έχει εκλέξει προέρχονται από τον Δημοκρατικό Συναγερμό, και μάλιστα στελέχη.
Τρίτο, το Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΗΚΟ) παρουσιαζόταν, στις δημοσκοπήσεις, να χάνει ακόμη και την τέταρτη θέση, πλην όμως εξασφάλισε ποσοστό 10%. Τις τελευταίες εβδομάδες κατάφερε να καλύψει το χαμένο έδαφος. Είναι σαφές πως ο λεγόμενος ενδιάμεσος χώρος βρέθηκε υπό πίεση, κυρίως από τα νέα κόμματα . Το ΔΗΚΟ άντεξε, και είναι το κυρίαρχο κόμμα στον κεντρώο χώρο, μετά τον αποκλεισμό άλλων κομμάτων από τη Βουλή.
Εκτός ΕΔΕΚ και Οικολόγοι
Τέταρτο, είναι σαφές πως αυτές οι εκλογές θα παραμείνουν στην ιστορία και από το γεγονός ότι έθεσαν εκτός Βουλής την ΕΔΕΚ ( 3,3%), το κόμμα που ίδρυσε ο Βάσος Λυσσαρίδης. Η ΕΔΕΚ ιδρύθηκε το 1969, συμμετείχε στη Βουλή από το 1970 και εντεύθεν. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα ΕΔΕΚ είναι ένα ιστορικό κόμμα, το οποίο, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, παρέμεινε εγκλωβισμένο στην εσωστρέφεια. Η πόρτα του κόμματος ήταν ανοικτή μόνο για να φεύγουν στελέχη, μέλη, ψηφοφόροι. Οι διαγραφές στελεχών και τα αδιέξοδα στην πολιτική του κόμματος προδιέγραφαν την πορεία του ιστορικού αυτού κόμματος. Όλα αυτά οδήγησαν στην ήττα και την πανωλεθρία.
Στους μεγάλους χαμένους των εκλογών και οι Οικολόγοι, που μετά από τριάντα χρόνια ζωής, τα 20 από τα οποία στο κοινοβούλιο, βρέθηκαν εκτός. Με έντονη περιβαλλοντική δράση και καλές θέσεις στο Κυπριακό, το Κίνημα δεν κατάφερε να σταθεί μπροστά σε ισχυρούς κομματικούς μηχανισμούς, και το κατάπιε το σύστημα.
Τα νεοφανή κόμματα
Πέμπτο, τόσο το ΑΛΜΑ, του τέως Γενικού Ελεγκτή, Οδυσσέα Μιχαηλίδη, όσο και η Άμεση Δημοκρατία Κύπρου του ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου, ανέμεναν ψηλότερα ποσοστά. Δημοσκοπικά αυτό φαινόταν κι αυτό δηλωνόταν από στελέχη τους. Καταγράφεται το γεγονός ότι ιδρύθηκαν πρόσφατα και κατάφεραν να μπουν στη Βουλή. Η προεκλογική τακτική, κυρίως από το ΑΛΜΑ, στηρίχθηκε στη λογική των «λαϊκών δικαστηρίων», του καταγγελτικού λόγου και του αφηγήματος πως όλοι οι υπόλοιποι είναι διεφθαρμένοι. Αυτό, εκ του αποτελέσματος, φαίνεται ότι δεν είχε την απήχηση που προσδοκούσαν στο κόμμα αυτό. Το ποσοστό που εξασφάλισε το ΑΛΜΑ, 5,8%, δυσκολεύει τους σχεδιασμούς για τις προεδρικές εκλογές του 2028.
Από την άλλη πλευρά, η Άμεση Δημοκρατία Κύπρου πέτυχε είσοδο εξασφαλίζοντας ποσοστό 5,4%. Η στάση και η συμπεριφορά του κόμματος εντός Βουλής παραμένει ερωτηματικό. Αλλά τα κόμματα διαμαρτυρίας, όταν δεν προσφέρουν ορατές διεξόδους, δεν τυγχάνουν ευρείας αποδοχής. Η δε Άμεση Δημοκρατία Κύπρου, χωρίς μπούσουλα, θέσεις, ιδεολογικό στίγμα, κατάφερε να εισέλθει στη Βουλή. Όπως ο ιδρυτής της, Φειδίας Παναγιώτου, το 2024 στην Ευρωβουλή.
Η επόμενη ημέρα
Είναι σαφές πως στα κομματικά επιτελεία, πριν τελειώσει η αποτίμηση του αποτελέσματος, αν και όταν αυτό γίνει, ξεκίνησαν τις διεργασίες για την εκλογή Προέδρου της Βουλής, που χρονικά τοποθετείται στις 4 Ιουνίου.
Την ίδια ώρα, η μη είσοδος της ΕΔΕΚ και της ΔΗΠΑ, απασχολεί προφανώς και την κυβέρνηση, καθώς είναι δύο κόμματα τα οποία τη στήριζαν και συμμετέχουν με υπουργούς.
Είναι δε σαφές πως μετά την εκλογή Προέδρου της Βουλής, που θα είναι αποτέλεσμα συνεννοήσεων και συνεργασιών, θα αρχίσει σιγά-σιγά και η προεκλογική για τις προεδρικές εκλογές του 2028. Το σκηνικό, όπως στήνεται, αν και πολύ νωρίς, φαίνεται να δημιουργεί προϋποθέσεις για συνεργασίες, με πρωταγωνιστή τον νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.
