Εμφύλιος, Δεκεμβριανά και πολιτική προσφυγιά

Ο φάκελος συγκεντρώνει κείμενα του Δρόμου για τη δεκαετία που ξεκινά με τα Δεκεμβριανά του 1944 και κλείνει με την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον Γράμμο το 1949, αλλά και για όσα ακολούθησαν: εξορίες, πολιτική προσφυγιά, παιδιά μακριά από τις οικογένειές τους. Ιστορικές αναλύσεις, βιβλιοκριτικές, συνεντεύξεις και μαρτυρίες, δημοσιευμένες από το 2010 έως σήμερα.

Για τον Δεκέμβρη του 1944, ο Κωνσταντίνος Λαμπράκης εξετάζει το ΕΑΜ και τον αγγλικό παράγοντα και απαντά στην «εμφυλιοπολεμική ανάγνωση» που παρουσίαζε το ΚΚΕ ως «αντεθνικό οργανισμό». Σε συζήτηση στο Κόκκινο 105,5, ο Στέλιος Ελληνιάδης, ο ιστορικός Γιώργος Πετρόπουλος και ο Σήφης Ζαχαριάδης μιλούν για τη «λευκή τρομοκρατία» από τη Συμφωνία της Βάρκιζας (12 Φεβρουαρίου 1945) έως το Λιτόχωρο (30 Μαρτίου 1946). Ο Γιάννης Σκαλιδάκης γράφει για τη λαϊκή αυτοδιοίκηση, από τον «Κώδικα Ποσειδώνα» του 1942 στην Ευρυτανία έως τον Εμφύλιο.

Για τον Δημοκρατικό Στρατό, ο Ελληνιάδης απαντά στις κριτικές ότι το «δεύτερο αντάρτικο» (1946-49) ήταν άκαιρο, και ο Δρόμος ασκεί κριτική στο βιβλίο του Νίκου Μαραντζίδη για τον ΔΣΕ. Το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Από τη Βάρκιζα στο Μπούλκες» φέρνει τη μαρτυρία του Νίκου Τσιρώνη, ενός από τους 4.000 έως 6.000 αγωνιστές που μετά τη Βάρκιζα πέρασαν στη Γιουγκοσλαβία και κατέληξαν στο Μπούλκες της Βοϊβοντίνας, μια ελληνική σοσιαλιστική «νησίδα».

Για τη Μακρόνησο, ο Γιώργος Παπαϊωάννου γράφει για ένα «τεράστιο πείραμα» μαζικού ψυχολογικού βασανισμού, ο Δημήτρης Γ. Υφαντής για τις 513 περιπτώσεις εξορίστων με ψυχοπαθολογικά συμπτώματα που εντόπισε, και η Ιφιγένεια Καλαντζή για το ντοκιμαντέρ του Ολιβιέ Ζισουά πάνω στον «Πέτρινο χρόνο» του Ρίτσου. Για τα παιδιά, ο τόμος «Παιδομάζωμα» ή «παιδοσώσιμο»; εξετάζει την εκκένωση των περιοχών του ΔΣΕ το 1948, και η Gonda Van Steen μιλά για τα 3.800 παιδιά που στάλθηκαν για υιοθεσία στις ΗΠΑ και την Ολλανδία τις δεκαετίες του 1950 και 1960.

Οι πολιτικοί πρόσφυγες, που υπολογίζονται σε 56 χιλιάδες φυγάδες μαχητές στις ανατολικές χώρες, έχουν τη δική τους θέση: τα ανταμώματα των απογόνων τους από την Πολωνία στον Γράμμο και ο αποχαιρετισμός στον Γιάννη Μότσιο, μαχητή και ποιητή του Γράμμου. Τέλος, τα πρόσωπα: ο Άρης Βελουχιώτης, 70 χρόνια από τον θάνατό του, με την ιστορικό Ιωάννα Παπαθανασίου, και η απόφαση του ΚΚΕ το 2018 για την «κομματική αποκατάστασή» του· ο Νίκος Ζαχαριάδης, με την εξορία του στη Σιβηρία, την παράσταση «Ομπίντα» και τη μαρτυρία ενός Έλληνα της Μαριούπολης που υπήρξε συγκρατούμενός του στο Νταχάου.

Τα άρθρα του φακέλου

Δείτε επίσης

Νίκος Ζαχαριάδης · Άρης Βελουχιώτης · Δεκεμβριανά · Ιστορία · δρόμοι της ιστορίας