Ο πόλεμος που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν δεν έχει τερματιστεί οριστικά, αλλά έχει ήδη δημιουργήσει γεωπολιτικά και γεωοικονομικά δεδομένα μεγάλης κλίμακας:
– Έχει οξύνει τον διχασμό στο εσωτερικό των ΗΠΑ, σε βαθμό που παραπέμπει σε σκηνές ψυχρού εμφυλίου πολέμου. Οι επόμενες κινήσεις της αμερικανικής διοίκησης θα εξαρτηθούν σοβαρά από την πορεία αυτής της εσωτερικής σύγκρουσης.
– Έχει οδηγήσει στα άκρα την αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ε.Ε., διαταράσσοντας τη σταθερότητα ακόμα και του ΝΑΤΟ.
– Έχει αναδείξει τη γεωπολιτική ανυπαρξία της Ε.Ε. και την αδυναμία συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών της, παρά τις διακηρύξεις για Κοινή Άμυνα και Κοινή Εξωτερική Πολιτική.
– Έχει οξύνει την παγκόσμια οικονομική κρίση, που αποτελεί άλλωστε και την πραγματική αιτία καταφυγής στον πόλεμο. Στην αναμενομένη ενεργειακή κρίση και την αλματώδη αύξηση πληθωριστικών πιέσεων από τη διατάραξη αλυσίδων παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων, προστίθενται εντεινόμενες ανισορροπίες στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι αιχμές της παγκόσμιας οικονομικής αναδιάρθρωσης (ενέργεια, κόμβοι και οδοί μεταφοράς της, τεχνητή νοημοσύνη και datacenters) κλονίζονται.
– Έχει οδηγήσει σε αμφισβήτηση τη δυνατότητα των ΗΠΑ να επιβάλλουν τη θέλησή τους παγκόσμια, και κυρίως έχει αποδυναμώσει την ικανότητά τους να «προστατέψουν» τους συμμάχους τους. Τα πλήγματα που δέχθηκαν οι χώρες του Κόλπου από το Ιράν αναγκάζουν σε επαναξιολόγηση των σχέσεών τους με τις ΗΠΑ, ενισχύοντας τον ρόλο της Κίνας στην περιοχή.
– Έχει αναδείξει τη συγκρότηση προσωρινών ή πιο μόνιμων πόλων/συμμαχιών μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων που, έχοντας ιδιαίτερους σχεδιασμούς και συμφέροντα, προσθέτουν βαθμούς αστάθειας στην ήδη εύθραυστη ισορροπία της περιοχής.
Αποδυνάμωση του OPEC
Η ανακοίνωση αποχώρησης από τον OPEC των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), της τρίτης μεγαλύτερης πετρελαιοπαραγωγού χώρας του οργανισμού, σηματοδοτεί μια προσπάθεια διάσπασης του OPEC, και μπορεί να αποκωδικοποιηθεί μέσα στο κλίμα και τα δεδομένα που διαμορφώθηκαν από τον εν εξελίξει πόλεμο στο Κόλπο. Χωρίς αμφιβολία, είναι μια κίνηση που κλονίζει την όποια δυνατότητα του OPEC να ελέγχει τις τιμές του πετρελαίου. Ο Τραμπ χαιρέτησε την απόφαση των ΗΑΕ ως επιβεβαίωση της πολιτικής του και ως ισχυρό πλήγμα στο «καρτέλ πετρελαίου».
Η πραγματικότητα είναι ότι τα ΗΑΕ από καιρό έδειχναν τη δυσαρέσκειά τους με τις επιλογές του OPEC. Με δυνατότητα παραγωγής κοντά στα 5 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα, θεωρούσαν άδικη την επιβολή ποσόστωσης στο ύψος των 3 εκατομμυρίων βαρελιών. Υποτίθεται ότι η αποχώρησή τους θα διευκολύνει την αύξηση της δικής τους παραγωγής και τη μείωση της τιμής του πετρελαίου λόγω της αυξημένης προσφοράς. Με κλειστά όμως τα στενά του Ορμούζ, κάτι τέτοιο δεν είναι άμεσα εφικτό.
Την ίδια περίοδο η διαμάχη μεταξύ ΗΑΕ-Σαουδικής Αραβίας, πρώτης παραγωγού χώρας στο κόσμο, υπερέβαινε τις ποσοστώσεις παραγωγής πετρελαίου. Οι δύο χώρες βρέθηκαν στα όρια πολεμικής αναμέτρησης με αφορμή την αντιπαράθεσή τους στην Υεμένη, το Σουδάν και τη Σομαλιλάνδη (περιοχή που επιθυμεί να αποσχισθεί από τη Σομαλία), όπου τα ΗΑΕ έχουν εγκαταστήσει στρατιωτική βάση. Είναι χαρακτηριστικό ότι στη γειτονική νήσο Σοκότρα, η οποία ανήκει στην Υεμένη, τα ΗΑΕ –που έχουν καταλάβει το νησί– διευκόλυναν την εγκατάσταση ισραηλινών ναυτικών βάσεων και ραντάρ, δημιουργώντας πρόσθετες εντάσεις.
Τα ΗΑΕ, το πιο φιλοαμερικάνικο καθεστώς στην περιοχή, έχουν επιλέξει τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, προκαλώντας αντιπαραθέσεις με τους γείτονές τους. Η συνεργασία ΗΑΕ-Ισραήλ συμπεριλαμβάνει ως τρίτο πόλο το Αζερμπαϊτζάν, σημαντική πετρελαιοπαραγωγό δύναμη και μέλος του OPEC+. Αυτό το σχήμα, με τη στήριξη των ΗΠΑ, φιλοδοξεί να αντιπαρατεθεί σε όλα τα πεδία με την υπό διαμόρφωση πολιτική-οικονομική και στρατιωτική συνεργασία ενός ανταγωνιστικού μπλοκ, που συμπεριλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν και την Τουρκία.
Ο ασκός του Αιόλου έχει για τα καλά ανοίξει στην περιοχή, και μας προετοιμάζει για σειρά απρόβλεπτων και ανεξέλεγκτων καταστάσεων μιας συνεχούς και εντεινόμενης αστάθειας με παγκόσμιες διαστάσεις.
