Δεν αρκούν οι κυβερνητικές αποφάσεις και τα επιχειρηματικά σχέδια. Η βίαιη απολιγνιτοποίηση δεν θα μπορούσε να προωθηθεί αν δεν συνοδευόταν από έναν εκτεταμένο επικοινωνιακό μηχανισμό, αποστολή του οποίου είναι να παρουσιάσει μια βαθιά αμφισβητούμενη πολιτική ως αναπόφευκτη, κοινωνικά δίκαιη και τελικά αποδεκτή.
Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να διαβαστεί και η πρόσφατη καταγγελία του Παύλου Πολάκη ότι η ΔΕΗ δαπανά ετησίως 174 εκατομμύρια ευρώ για διαφήμιση και χορηγίες. Ο ίδιος συνέκρινε το ποσό αυτό με τα 6 εκατομμύρια ευρώ της περιόδου διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Η καταγγελία πρέπει ασφαλώς να ελεγχθεί αναλυτικά, διακρίνοντας δαπάνες διαφήμισης, χορηγίες και άλλες επικοινωνιακές δαπάνες. Το μέγεθός της, όμως είναι αποκαλυπτικό. Είναι σκανδαλώδες συγκρινόμενο ακόμη και με δημοσιευμένα στοιχεία προηγούμενων ετών, όπως το 2023 όταν η ΔΕΗ Α.Ε. δήλωσε συνολικά 10,21 εκατ. ευρώ για δωρεές, χορηγίες και υποστήριξη φορέων και κοινοτήτων, ή το 2022 όταν το αντίστοιχο ποσό ανήλθε στα 6,44 εκατ. ευρώ. Στα παραπάνω πρέπει να προσθέσουμε και τα αντίστοιχα κονδύλια εξωστρέφειας και της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. καθώς και τις δράσεις ενημέρωσης για την πράσινη μετάβαση, τις συμβουλευτικές υπηρεσίες και τις δωρεές σε τοπικούς φορείς της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης.
Το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα δαπανώνται. Είναι πού κατευθύνονται και ποιες σχέσεις δημιουργούν. Η εξαγορά της συναίνεσης οικοδομείται (και) νόμιμα και θεσμικά, μέσα από ένα πυκνό δίκτυο διαφημίσεων, χορηγιών, εκδηλώσεων, συνεδρίων, συμβουλευτικών υπηρεσιών, παραγωγής περιεχομένου και «δράσεων ενημέρωσης».
Μεγάλα και μικρότερα μέσα ενημέρωσης εξαρτώνται από διαφημιστικά έσοδα. Τοπικοί φορείς, επιμελητήρια, σύλλογοι, αθλητικές ομάδες και πολιτιστικές διοργανώσεις αναζητούν χορηγούς. Εταιρείες επικοινωνίας, σύμβουλοι και διοργανωτές αναλαμβάνουν να μεταφέρουν το επίσημο αφήγημα. Πρόσωπα αποκτούν αμοιβές, ρόλους, δημόσιο βήμα ή συμμετοχή σε επιτροπές και εκδηλώσεις. Γύρω από τη λεγόμενη «δίκαιη μετάβαση» συγκροτείται έτσι ένα ολόκληρο οικοσύστημα οικονομικών εξαρτήσεων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αποδέκτης χρηματοδότησης εξαγοράζεται ή ότι κάθε δαπάνη είναι παράνομη. Σημαίνει όμως ότι δημιουργείται ένα περιβάλλον στο οποίο η σύγκρουση με τον χρηματοδότη έχει κόστος. Η συναίνεση παράγεται μέσα από την αυτολογοκρισία, την επιλεκτική προβολή, την αναπαραγωγή της κυβερνητικής ορολογίας και την περιθωριοποίηση των αντίθετων φωνών. Γι’ αυτό απαιτείται πλήρης χαρτογράφηση: Κάθε σύμβαση, ανάδοχος, υπεργολάβος, μέσο ενημέρωσης πρέπει να ελεγχθεί και να δικαιολογηθεί η ροή χρηματοδοτήσεων. Είναι ελάχιστη υποχρέωση διαφάνειας και δημοκρατίας.
