Διαβάστε το Μέρος Α΄
«Κάποια στιγμή άκουσα δυο-τρεις πυροβολισμούς που ούτε με το MP5 έμοιαζαν ούτε με πιστόλι. Σαν καλάσνικοφ ή G3, που χρησιμοποιεί ο στρατός. Ό,τι και να ήταν δεν έδωσα σημασία. Είχαν μείνει περίπου 20-30 μέτρα για να φτάσουμε στην καμπύλη του λόφου, όπου πια δεν θα ήμασταν στόχος. Γυρίσαμε και πυροβολήσαμε ξανά. Δεν υπήρχε έντονος πυροβολισμός εκ μέρους τους. Θεωρούσα ότι, επειδή η μεταξύ μας απόσταση είχε μεγαλώσει, δεν ήταν σκόπιμο να πυροβολούν. Άσε που δεν μπορούσαν να μας πετύχουν απ’ αυτή την απόσταση. Ταυτόχρονα ήταν αδύνατον να μας φτάσουν οι σφαίρες. Τελικά φτάσαμε στη χαράδρα. Συνέβη όμως κάτι που δεν σκεφτήκαμε και δεν περιμέναμε καθόλου. Μέσα στη χαράδρα υπήρχαν τουλάχιστον 100 αστυνομικοί και στρατιώτες, με τις κάννες στραμμένες προς το μέρος μας, έτοιμοι να πατήσουν τη σκανδάλη. Με την παραμικρή κίνηση θα μας έκαναν κυριολεκτικά κόσκινο. Μας είχε πιάσει αμηχανία. Δεν μπορούσα να σκεφτώ πια τίποτα. Και να σκεφτόμουν δεν είχε αξία. Ήμασταν μέσα στο κλουβί. Δεν μας έσωναν ούτε τα φτερά ούτε τα καλύτερα όπλα. Τους κοίταζα με οργή και μίσος. Στην ίδια κατάσταση βρισκόταν κι ο Γυαλάκιας. Έβριζε κι έσφιγγε τα δόντια του. Αν έλεγα «έλα πάμε» ήμουν σίγουρος ότι δεν θα έλεγε κουβέντα και θα έριχνε.
Ακούγαμε συνεχώς: Πετάξτε τα όπλα, πετάξτε τα όπλα… Άντεεεεε πετάξτε τα… Ψηλά τα χέρια… Γρήγορα ρεεε…
Φαινόταν ότι φοβόντουσαν μήπως πυροβολήσουμε. Απλά έπαιρναν δύναμη από τον αριθμό τους.»
(απόσπασμα από το βιβλίο του Σεΐτ Αλντογάν)
Κάθε χώρα έχει τις ιδιαιτερότητές της. Ο Σεΐτ τονίζει τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά της Τουρκίας που τη διαφοροποιούν ως κράτος και ως κοινωνία από τις ευρωπαϊκές χώρες με τις οποίες η άρχουσα τάξη συνεργάζεται και φλερτάρει ποικιλοτρόπως. Αυτό γίνεται φανερό και από την προσωπική του συμμετοχή σε ένα κίνημα που δρα σε ένα πολύ βίαιο περιβάλλον, την οποία αφηγείται με ειλικρίνεια και χωρίς επιτήδευση στο βιβλίο του «Αρραβώνας με τη ζωή και το θάνατο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τσουκάτου.
Η συζήτηση με τον Σεΐτ έγινε στην εκπομπή μου «Ένα ντέφι που πάει παντού» στο Κόκκινο 105.5.
Ένα κουβάρι
Σεΐτ Αλντογάν: Στέλιο, η Τουρκία είναι ένα κουβάρι με χίλιους-δυο κόμπους. Στην Τουρκία δεν είναι μόνο ταξικές οι αντιθέσεις ούτε μόνο εθνικιστικές. Είναι και αντιθέσεις ισλαμιστών και κεμαλικών, Κούρδων και Τούρκων, προοδευτικών και συντηρητικών, εργατικής και αστικής τάξης.
Στέλιος Ελληνιάδης: Και αντιθέσεις μέσα στην αστική τάξη.
Σ.Α.: Γι’ αυτό η αστική τάξη με άνεση οποιαδήποτε στιγμή αλλάζει την ημερήσια διάταξη και χρησιμοποιεί τις διάφορες αντιθέσεις. Ας πούμε, το 1978, όταν το κίνημα ανέβαινε και άρχισε να απειλεί το κράτος αμέσως πρόβαλαν την αντίθεση Σουνιτών και Αλεβιτών. Έτσι, στο Τσορούμ και το Καχραμάνμαρας, οι παρακρατικές οργανώσεις μέσα σε μία νύχτα σκότωσαν εκατοντάδες γυναίκες, παιδιά, γέρους, μεγάλους, Αλεβίτες. Η αντίθεση των καταπιεσμένων ενάντια στους καταπιεστές έγινε αντίθεση Αλεβιτών και Σουνιτών. Όλα αυτά δεν ήταν εύκολο να τα αντιμετωπίσουμε. Προσπαθούσαμε να τα εμποδίσουμε, αλλά ήταν πάρα πολύ δύσκολο να μπούμε μέσα στον κόσμο. Ίδιες δυσκολίες υπάρχουν και σήμερα.
Σ.Ε.: Είναι πάρα πολύ δύσκολο για ένα κίνημα όσο προχωρημένο και εξελιγμένο κι αν είναι. Κι όσο κι αν είναι δεμένο με την κοινωνία του. Είναι πολύ δύσκολο να διαχειριστεί τόσες πολλές διαφορετικές αντιθέσεις μέσα σε μια κοινωνία για να μπορέσει να κάνει πολιτική αποτελεσματική.
Σ.Α.: Η Τουρκία είναι μια χώρα πλούσια σε αντιθέσεις. Ο πολιτισμός που έχει αυτή τη στιγμή επιβεβαιώνει αυτή τη διαφορετικότητα. Οι πολίτες απ’ τη μια μεριά θέλουν να ζήσουν μέσα στις καπιταλιστικές σχέσεις με ανέσεις και απ’ την άλλη μεριά οι κοινωνικές τους σχέσεις και αντιλήψεις είναι μεσαιωνικές. Και το κράτος συνέχεια καλλιεργεί αυτή την αντίληψη. Βλέπεις στην Κωνσταντινούπολη ένα σύγχρονο αμάξι, το πιο ακριβό, που το οδηγεί μια γυναίκα με φερετζέ! Αυτή η αντίθεση δείχνει ότι κοινωνικά ζουν στο Μεσαίωνα, αλλά θέλουν να ζουν και στον καπιταλισμό. Ο Ερντογάν επενδύει σ’ αυτό το πράγμα. Άκουσα ότι στην Τουρκία υπάρχουν 14.000 νηπιαγωγεία, όμως, τα φροντιστήρια για το Κοράνι είναι περίπου 60.000!
Σ.Ε.: Πολλοί αριστεροί δεν αναγνωρίζουν στον Κεμάλ ότι είχε κλείσει τους μεντρεσέδες, τα θρησκευτικά σχολεία και είχε σφραγίσει πάρα πολλά τζαμιά. Ότι είχε πολεμήσει τον Οθωμανισμό και τον Ισλαμισμό με αποφασιστικό και σκληρό τρόπο. Εσείς τι γνώμη έχετε;
Σ.Α.: Εμείς λέμε ότι πρόκειται για μια αντι-ιμπεριαλιστική αστική επανάσταση η οποία δεν ολοκληρώθηκε.
Άλλο επίπεδο
Σ.Ε.: Σεΐτ, από όλες αυτές τις αντιθέσεις που ανέφερες ποια είναι η πιο σημαντική; Νομίζω ότι τα κινήματα σε χώρες όπως η Τουρκία, πληθυσμιακά και εδαφικά μεγάλη που έχει εξελιχθεί και διεκδικεί μια θέση στην πρώτη δεκάδα των ισχυρότερων οικονομικά χωρών, δυσκολεύονται να προσαρμόσουν τις τακτικές και στρατηγικές τους στη σύγχρονη εποχή.
Ένα πρόβλημα που με δυσπιστία αντιμετωπίσαμε όλοι σαν αριστεροί είναι ότι στον κόσμο που συνδέεται με τη Δύση οι άνθρωποι γνώρισαν την ανάπτυξη και την ευημερία η οποία σε μια πρώτη φάση διαμοιράστηκε και προς τα κάτω, χωρίς βέβαια να καταργηθούν οι ανισότητες. Δηλαδή, ωφελήθηκαν και τα λαϊκά στρώματα, βελτιώθηκε αισθητά η ζωή τους, βγήκαν από τις τρύπες και τις καλύβες, απέκτησαν κάποια δικαιώματα και μόρφωσαν τα παιδιά τους. Ανέβηκε το επίπεδο και οι άνθρωποι ένιωσαν μια ανακούφιση, ευχαριστήθηκαν απ’ αυτό. Δεν μπορεί να μην το αναγνωρίσουμε αυτό σαν γεγονός. Και έπρεπε, εμείς, οι αριστεροί, παρ’ όλα αυτά να πείσουμε τους ανθρώπους ότι αυτά είναι ένα πολύ μικρό μερίδιο που δίνει -και μάλιστα προσωρινά- ο καπιταλισμός και η άρχουσα τάξη για να κατευνάσει τους εργαζόμενους.
Σ.Α.: Θα έλεγα ότι ήταν μια αναγκαστική πορεία του καπιταλισμού.
Σ.Ε.: Αλλά ο άλλος ήταν σε κάποιο βαθμό ικανοποιημένος γιατί σύγκρινε τη ζωή του με τη ζωή όπως ήταν πριν, πώς ζούσαν οι πατεράδες και οι παππούδες του. Και έβλεπε ότι υπήρχε μια αισθητή βελτίωση σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό, ενώ από τη μια μεριά ευχαριστούσε κι εμάς γιατί εμείς αγαπούμε τον άνθρωπο και θέλουμε να ζει καλύτερα, απ’ την άλλη μας δυσκόλευε στο να τον πείσουμε να επαναστατήσει επειδή τον εκμεταλλεύονται και τον αδικούν. Υπάρχει αρκετά μεγάλη απόσταση ανάμεσα από το να σε καταλαβαίνει κάποιος και από το να σε ακολουθήσει και να εξεγερθεί μαζί σου.
Σ.Α.: Όπως αναφέρω στο βιβλίο, σχεδόν όλη η δουλειά μας σαν κόμμα, σαν οργάνωση, ήταν πως μπορούσαμε να εξασφαλίσουμε την υποστήριξη των μαζών και ταυτόχρονα την ενεργή στάση τους ενάντια στο καθεστώς. Πέρα από την προπαγάνδα που κάναμε, όλο το εικοσιτετράωρο προσπαθούσαμε να οργανώσουμε τον κόσμο, να βγει έξω, να πάρει μέρος ενεργά στον αγώνα.
Μεγάλη συσσώρευση
Φυσικά κάνουμε αναλύσεις, να δούμε τα πράγματα οικονομικά, πολιτικά, κοινωνικά, πολιτιστικά. Πολλά πράγματα παίζουν ρόλο. Όμως, κάποια είναι τα κύρια. Για τον κόσμο στην Τουρκία οι δεκαετίες 1950 και 1960, ήταν δύσκολα χρόνια. Δεν είχαν να φάνε. Δεν υπήρχαν εργοστάσια, ούτε δρόμοι στα χωριά. Αλλά από εκεί και πέρα ο καπιταλισμός που αναπτύχθηκε στην Τουρκία μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα συσσώρευσε τεράστια κεφάλαια. Σήμερα, το τουρκικό κράτος είναι μεγάλο γιατί το τουρκικό κεφάλαιο πράγματι δεν είναι παίξε-γέλασε. Γιατί διεκδικεί μερίδα ακόμα και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διεκδικεί μερίδα και από την Αφρική, από τον Καύκασο, από τα Βαλκάνια. Υπάρχει μια φοβερή συσσώρευση κεφαλαίου. Οι περισσότεροι δεν τα ξέρουν αυτά. Στις μεγαλύτερες μονοπωλιακές εταιρείες όπως η Toyota, η Mercedes, έχουν εταιρικά μερίδια Τούρκοι κεφαλαιοκράτες. Στην Τουρκία, η Toyota δεν λέγεται Toyota, λέγεται Toyota Sa, γιατί ο Σαγίπ Σαμπαντζί είναι συνέταιρος τους.
Σ.Ε.: Θες να πεις ότι συμμετέχει στα διεθνή κεφάλαια ένα κομμάτι της αστικής τάξης της Τουρκίας.
Σ.Α.: Γι’ αυτό πρέπει να υπάρχει μια ανάλογη προσέγγιση μέσα στο κίνημα. Γι’ αυτό, σ’ αυτό το κράτος, δεν συμφέρει καθόλου να υπάρχει ένας αστικός πολιτισμός στην Τουρκία. Γι’ αυτό προσπαθούν μαζί με τον αστικό πολιτισμό να υπάρχει και φεουδαρχικός πολιτισμός! Δηλαδή να ζεις στον καπιταλισμό, αλλά με κοινωνικές αντιλήψεις παλιές.
Σ.Ε.: Αυτό που λες είναι πολύ ενδιαφέρον.
Σ.Α.: Το καλλιεργούν αυτό. Μιλάμε για τόσο μεγάλη συσσώρευση κεφαλαίου, για τόσο μεγάλη καπιταλιστική οικονομία και απ’ την άλλη μεριά το ρεύμα του ισλαμισμού είναι το κυρίαρχο πολιτισμικά.
Πρώτα τζαμί
Σ.Ε.: Με τον ισλαμισμό ελέγχουν και τα φτωχά στρώματα. Βέβαια, αυτό το κάνουν με όλες τις θρησκείες, δεν το κάνουν μόνο με τον Ισλαμισμό. Όλες οι θρησκείες χρησιμοποιούνται σαν μηχανισμοί προπαγάνδας και χειραγώγησης από τις εξουσίες. Αλλά στην Τουρκία, που το κυρίαρχο κόμμα εμφανίζεται ως ισλαμικό, σημαίνει ότι αυτή η χειραγώγηση παίζει αυξημένο ρόλο καθώς είναι μεγάλες αριθμητικά οι μάζες που έχουν έντονη θρησκοληψία. Και στην Ελλάδα υπάρχει εκμετάλλευση της θρησκείας για πολιτική χειραγώγηση, αλλά στην Τουρκία είναι πιο έντονη.
Σ.Α.: Γι’ αυτό είπα στην αρχή ότι η οικονομική πολιτική και η πολιτιστική πορεία του καπιταλισμού στη Δύση εξελίχτηκαν διαφορετικά. Στην Τουρκία, στο Κουρδιστάν, σε μεγάλα χωριά, πρώτα έφτιαχναν τζαμί και ύστερα από πολλά χρόνια έφερναν το ηλεκτρικό.
Σ.Ε.: Και στη Δύση, η θρησκεία έχει παίξει σημαντικότατο ρόλο στη χειραγώγηση των μαζών και την υποταγή τους στην εξουσία.
Σ.Α.: Όντως, όλες οι θρησκείες είναι όργανο των κυρίαρχων τάξεων και του κράτους.
Πάντοτε έτσι ήταν και αυτό το ρόλο έπαιξε και παίζει. Όμως, υπάρχει αυτή τη στιγμή στη Δύση κάποιο κόμμα χριστιανικό που να διεκδικεί την εξουσία στο όνομα του χριστιανισμού;
Σ.Ε.: Υπάρχουν τα δεξιά κόμματα που λέγονται χριστιανικά και είναι πολύ ισχυρά, κι όχι μόνο στη Γερμανία. Και μην ξεχνάς, ότι οι Αμερικάνοι πολιτικοί, πρόεδροι και γερουσιαστές, κλείνουν πάντα τις καθιερωμένες ομιλίες τους με την ευχή «Ο θεός να ευλογεί την Αμερική»! Και στην Ευρώπη, οι επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικαλούνται συνεχώς τον «ιουδαιοχριστιανισμό» σαν βασικό διακριτικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ταυτότητας! Εξάλλου, το βλέπει κανείς αυτό και στις σημαίες 9 ευρωπαϊκών κρατών που έχουν ως μοναδικό σύμβολο το σταυρό!
Διάβρωση
Σ.Α.: Εντάξει, αλλά δεν διεκδικούν την εξουσία με τη βία όπως ο ISIS και η Αλ-Κάιντα. Ο καπιταλισμός ή ο αστικός πολιτισμός κατά κάποιο τρόπο, όπου δεν τους συνέφερε, έβαλαν τη θρησκεία σε μία άκρη και την χρησιμοποιούν όταν θέλουν, όσο χρειάζεται. Σε μας, όμως, στην Ανατολή, είναι πολύ διαφορετική αυτή η εξέλιξη.
Σ.Ε.: Ναι, γιατί ο ισλαμισμός είναι παλιού τύπου θρησκεία, ενώ οι Ευρωπαίοι έκαναν τη Μεταρρύθμιση και επινόησαν τον προτεσταντισμό που διευκολύνει τον καπιταλισμό και τον υπηρετεί απερίσπαστα. Οι προτεστάντες δεν έχουν πάπα, δεν έχουν καρδινάλιους, δεν έχουν εκκλησιαστική ιεραρχία. Ο καθένας ερμηνεύει τη Βίβλο και ο καθένας στήνει μια εκκλησία, μια ενορία, ένα ποίμνιο κατά το δοκούν. Αυτή η αντίληψη ταιριάζει απολύτως στην αυτονομία που θέλουν να έχουν οι καπιταλιστές για να επεκταθούν και να αναπτυχθούν απεριόριστα χωρίς να υπάγονται στον έλεγχο κανενός. Ο πιστός, όπως κι ο εργάτης πρέπει να ζουν λιτά και υποτακτικά. Όχι, όμως και οι καπιταλιστές. Αυτοί πρέπει να είναι απαλλαγμένοι από όρια και δεσμεύσεις. Αυτό χρειαζόταν ο καπιταλισμός για να αναπτυχθεί και να επιβληθεί. Κι αυτή η αντίληψη διάβρωσε σταδιακά και τον καθολικισμό και την ορθοδοξία. Και με παραλλαγές και προσαρμογές και τον ισλαμισμό.
Η Τουρκία ενώ είναι εξελιγμένη καπιταλιστική χώρα, διατηρεί και προκαπιταλιστικά στοιχεία, αυτά που εσύ λες φεουδαρχικά. Πάντως, νομίζω ότι η πιο εμφανής διαφορά της με την Ελλάδα είναι ότι η Τουρκία δεν είναι προτεκτοράτο. Η Ελλάδα παίρνει γραμμή απ’ έξω∙ ούτε τη γνώμη της δεν ζητούν. Η Τουρκία είναι πιο ανεξάρτητο κράτος. Έχει πρόβλημα με τον ιμπεριαλισμό, με τους κηδεμόνες, με την επιτήρηση, με τους περιορισμούς, αλλά έχει κι ένα βαθμό αυτοδυναμίας που δεν έχει η Ελλάδα.
Σ.Α.: Μάλλον θα διαφωνήσω για αυτό. Η Τουρκία είναι εξαρτημένη χώρα, όμως οι δυνατότητες, η γεωγραφική κατάσταση, στρατηγικά κ.λπ. δημιουργούν διαφορές ανάμεσα στις δύο χώρες. Σαν μέλη του ΝΑΤΟ και οι δύο χώρες, πιστεύω ότι δεν διαφέρουν και πολύ.
Για τις διεθνείς εξελίξεις, τα ιμπεριαλιστικά σχέδια, τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους, δεν βλέπουμε τίποτα διαφορετικό. Ταυτόχρονα, ανάλογα πάλι θα έλεγα, πολλές φορές μπορεί τα συμφέροντα των ντόπιων μονοπωλιακών εταιριών να έρθουν σε αντίθεση με τα συμφέροντα άλλων μονοπωλιακών εταιριών κ.λπ.
Το ζήτημα είναι ότι και σήμερα στην Τουρκία, η αστική τάξη, ο Ερντογάν ισοπεδώνει τα πάντα, δεν αναγνωρίζει κανένα δικαίωμα, δείχνει ότι ολοταχώς πάει να χτίσει ξανά μία φασιστική δικτατορία και το κάνει με πιο άγριο τρόπο.
Υπάρχουν καθημερινές συλλήψεις και απαγορεύσεις. Διορίζονται επίτροποι στα δημαρχεία και, το τελευταίο, ακόμα και στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης! Ο Ερντογάν λέει, εγώ θα κανονίζω ποια θα είναι και η αντιπολίτευση.
Νέα τζάκια
Σ.Ε.: Η τούρκικη κυβέρνηση έχει εξαπολύσει μια επίθεση εναντίον της Αριστεράς και των Κούρδων, έχει βάλει στη φυλακή ακόμα και βουλευτές, έχει ρίξει στα κελιά χιλιάδες ανθρώπους, ακόμα και τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης. Αυτό είναι πάρα πολύ ακραίο και δείχνει την υποκρισία των Ευρωπαίων, που οι αντιδράσεις τους είναι ανύπαρκτες ουσιαστικά, δεν υπερασπίστηκαν ούτε έναν φιλοευρωπαίο δήμαρχο για να μην δυσαρεστήσουν τον Ερντογάν! Γι’ αυτούς δεν απορώ, αναρωτιέμαι, όμως, γιατί, ενώ το ρεπουμπλικανικό κόμμα έχει μια πολύ σημαντική υποστήριξη καθώς κυριαρχεί στις μεγάλες πόλεις, όπως έδειξαν και οι εκλογές, οι αντιδράσεις της κοινωνίας είναι τόσο χλιαρές με δεδομένο, μάλιστα, ότι ο δήμαρχος θα ήταν ο κύριος αντίπαλος του Ερντογάν στις επόμενες εκλογές, με πολλές πιθανότητες να τον κερδίσει. Πώς το εξηγείς αυτό;
Σ.Α.: Στην Τουρκία, πριν από 15-20 χρόνια, υπήρχαν δύο σωματεία βιομηχάνων. Σήμερα, υπάρχουν 4-5. Δηλαδή η συσσώρευση του κεφαλαίου δημιούργησε νέα τζάκια των καπιταλιστών ή των μονοπωλιακών εταιριών. Στην ουσία, η απόπειρα πραξικοπήματος από τους οπαδούς του Γκιουλέν ενάντια στον Ερντογάν, δεν είχε καμία σχέση με τις απαιτήσεις του λαού για δημοκρατία, ελευθερία κ.λπ. Ήταν μια αντίθεση και σύγκρουση μεταξύ μερίδων της αστικής τάξης.
Σ.Ε.: Και είχαν βάλει το χέρι τους και οι Αμερικάνοι.
Σ.Α.: Σήμερα, η αστική τάξη που συσσώρευσε μεγάλο κεφάλαιο στην εποχή του Ερντογάν έχει ένα επιθετικό και διεκδικητικό χαρακτήρα. Δεν θέλουν να μοιράσουν το κράτος και τα κέρδη με καμία άλλη μερίδα. Δηλαδή, η μερίδα που βλέπει τον Ερντογάν ως εκπρόσωπο έχει ανοίξει πόλεμο ενάντια στους άλλους γιατί δεν θέλει να μοιραστεί την εξουσία. Είναι μια αντίθεση μέσα στην αστική τάξη η οποία επηρεάζει τις μάζες και τιμωρεί τους εργάτες, αγρότες κ.λπ.
Κράτος εν κράτει
Σ.Ε.: Με την ευκαιρία, πώς ο στρατός που χαρακτηριζόταν κεμαλικός και αντι-ισλαμικός εκκαθαρίστηκε και μπήκε υπό τον έλεγχο των ισλαμιστών του Ερντογάν; Αυτή νομίζω ότι είναι μια από τις σημαντικότερες αλλαγές ουσίας που έγιναν στην τουρκική κοινωνία τα τελευταία 80 χρόνια!
Σ.Α.: Κι αυτό έχει σχέση με την κυριαρχία του κεφαλαίου που συνδέεται με τον Ερντογάν. Ένα από τα σωματεία των βιομηχάνων ανήκει στους παλιούς στρατηγούς. Λόγω των συμφερόντων τους διαφοροποίησαν τη θέση τους ενώ ταυτόχρονα οι ισλαμιστές έμπαιναν μέσα και στο στρατό, στην αστυνομία και στο δικαστικό σώμα. Και υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες μέλη του Κόμματος Δικαιοσύνης του Ερντογάν μέσα σε όλους τους μηχανισμούς του κράτους. Γι’ αυτό λέμε ότι ο Ερντογάν δεν είναι απλώς κυβέρνηση, είναι το κράτος!
