Υπάρχουν άνθρωποι που η απουσία τους μετριέται με τα κενά που αφήνουν στις συνελεύσεις, στις συζητήσεις, στα κείμενα που δεν θα γραφτούν. Η Βάννα Σφακιανάκη έφυγε ξαφνικά στις 25 Ιουνίου 2025. Και το Ηράκλειο, η Κρήτη και τα κινήματα που στάθηκε δίπλα τους την αναζητούν ακόμη.
Γεννημένη στο Ηράκλειο το 1953, σπούδασε Αρχιτεκτονική στη Φλωρεντία τη δεκαετία του ’70. Ήταν τα χρόνια της πολιτικοποίησης, όταν η γενιά της έμαθε ότι η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη: ή υπηρετεί την κοινωνία ή υπηρετεί τα συμφέροντα. Εκείνη διάλεξε από νωρίς. Εργάστηκε ως ελεύθερη επαγγελματίας, στο Λιμενικό Ταμείο Ηρακλείου και στη Διεύθυνση Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Κρήτης. Υπήρξε στέλεχος του ΤΕΕ/Τμήματος Ανατολικής Κρήτης και της κεντρικής του Αντιπροσωπείας, και συνιδρύτρια των Αυτόνομων Μηχανικών Ανατολικής Κρήτης.
Η δουλειά της σε θέματα πολεοδομίας, χωροταξίας, ενέργειας, περιβάλλοντος και πολιτιστικής κληρονομιάς δεν έμεινε στα γραφεία. Έγινε εργαλείο για τους αγώνες. Έβαλε τη γνώση της απέναντι στην «πράσινη» λεηλασία των βουνών της Κρήτης. Εκεί όπου άλλοι έβλεπαν «επενδύσεις», εκείνη έβλεπε τοπία που ισοπεδώνονται, κοινότητες που παρακάμπτονται και έναν χωροταξικό σχεδιασμό γραμμένο στα μέτρα των εταιρειών. Και το έλεγε, με επιχειρήματα, μελέτες και αγώνες. Χωρίς να φοβάται το κόστος.
Όσοι τη γνώρισαν μιλούν για έναν άνθρωπο βαθιά δημοκρατικό, με ήθος, αξιοπρέπεια και αγωνιστικότητα. Δεν συμβιβαζόταν, αλλά ούτε έκλεινε τις πόρτες. Πίστευε στους ανθρώπους και στις συλλογικές διαδικασίες, και βοήθησε να στηθούν δίκτυα επικοινωνίας και αγωνιστικής συνεργασίας σε όλη τη χώρα. Σε μια εποχή όπου οι «ειδικοί» συχνά νοικιάζουν την υπογραφή τους στον καλύτερο πλειοδότη, η Βάννα έδειξε ότι υπάρχει και άλλος δρόμος.
Γι’ αυτό η εκδήλωση της Δευτέρας δεν είναι μόνο μνημόσυνο. Είναι συζήτηση για μια παρακαταθήκη που μένει ανοιχτή. Τη διοργανώνουν οι Αυτόνομοι Μηχανικοί Ανατολικής Κρήτης, η Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου, η Συσπείρωση Αριστερών Μηχανικών, ο Πεζοπορικός Όμιλος Ηρακλείου και η Παγκρήτια Δικτύωση για το Περιβάλλον, με τίτλο «Οι φίλοι, οι συλλογικότητες, τα κινήματα, για τη Βάννα Σφακιανάκη, Αρχιτέκτονα Μηχανικό».
Το ραντεβού είναι τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, στις 19:00, στην αίθουσα «Μανόλης Καρέλλης» του δημοτικού κτιρίου, Ανδρόγεω 2, στο Ηράκλειο. Οι αγώνες που έδωσε συνεχίζονται. Κι αυτό είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος να τη θυμόμαστε.
* Η Βάννα Σφακιανάκη άφησε πίσω της ένα σπουδαίο επιστημονικό έργο γύρω από μια μεγάλη θεματολόγια όπως Ανάπτυξη, Δημόσια Κτήση, Ενέργεια, Έργα, Περιβάλλον, Πολεοδομία, Τουρισμός, Χωροταξία. Μπορεί να το βρείτε στην ιστοσελίδα της, www.vannasfakianaki.gr. Κείμενά της μπορείτε να βρείτε και στην ιστοσελίδα του Δρόμου, www.edromos.gr, στη στήλη που έγραφε για αρκετά χρόνια, τα «Τοπία της Ενέργειας».
«Οι φίλοι, οι συλλογικότητες, τα κινήματα, για τη Βάννα Σφακιανάκη, Αρχιτέκτονα-Μηχανικό»
Στις 25 Ιουνίου 2025 έφυγε ξαφνικά από κοντά μας η Βάννα Σφακιανάκη, Αρχιτέκτονας-Μηχανικός, φίλη, συνοδοιπόρος και συναγωνίστρια.
Η Βάννα ήταν από τους επιστήμονες που έθεσαν τις γνώσεις τους στην υπηρεσία της κοινωνίας. Οι επιστημονικές επεξεργασίες της στα θέματα της πολεοδομίας-χωροταξίας, της ενέργειας, του περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής, της πολιτιστικής κληρονομιάς κ.α. έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση απόψεων στην κοινωνία.
Βαθιά δημοκρατικός άνθρωπος με ευγένεια, με ήθος και αξιοπρέπεια, ασυμβίβαστη και με απίστευτη αγωνιστικότητα, με επιμονή και υπομονή, χωρίς να χάνει ποτέ τις ελπίδες της, με εμπιστοσύνη στον άνθρωπο και στη δύναμη των συλλογικών διεργασιών και κινημάτων, έχτισε γέφυρες επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων και αγωνιστικές συνέργειες σε όλη τη χώρα.
Σας προσκαλούμε στην εκδήλωση-συζήτηση για τις παρακαταθήκες που μας άφησε η Βάννα Σφακιανάκη την οποία διοργανώνουμε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου ώρα 19:00 μ.μ. στο δημοτικό κτήριο της οδού Ανδρόγεω 2, στο 2ο όροφο, στην αίθουσα «Μανόλης Καρέλλης».
Συνδιοργάνωση:
Αυτόνομοι Μηχανικοί Ανατολικής Κρήτης
Οικολογική Παρέμβαση Ηρακλείου
Συσπείρωση Αριστερών Μηχανικών
Πεζοπορικός Όμιλος Ηρακλείου
Παγκρήτια Δικτύωση για το Περιβάλλον
Η Βάννα της καρδιάς μας
του Κωστή Πετράκη*
Η εκδήλωση συζήτηση για τη ζωή και το έργο της Βάννας Σφακιανάκη, που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026, στις 7 μ.μ., στο δημοτικό κτήριο Ανδρόγεω, στο Ηράκλειο, είναι μια ευκαιρία να θυμηθούμε τον άνθρωπο που στάθηκε με ανιδιοτέλεια δίπλα σε τόσους αγώνες για την προστασία του περιβάλλοντος και των κοινών αγαθών.
Με κοινό δελτίο Τύπου απευθύνουν πρόσκληση για την εκδήλωση οι φίλοι, οι συλλογικότητες και τα κινήματα. Η Βάννα έφυγε ξαφνικά από τη ζωή στις 25 Ιουνίου 2025 αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό και βαθιά θλίψη στους φίλους της. Η Βάννα Σφακιανάκη άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της τόσο με την επιστημονική της συγκρότηση όσο και με το ήθος της. Συνδύαζε με έναν σπάνιο τρόπο τη βαθιά γνώση της αρχιτεκτονικής και του χωροταξικού σχεδιασμού με μια ανιδιοτελή, ακούραστη προσφορά στην κοινωνία και το περιβάλλον.
Ήταν από τους ανθρώπους που δεν έμεναν στη θεωρία, αλλά έβγαινε μπροστά, στήριζε κάθε τοπική κοινότητα που είχε ανάγκη και πάλευαν με επιχειρήματα και τεκμηρίωση για το κοινό καλό. Η απώλειά της ήταν μεγάλη, αλλά η παρακαταθήκη και το παράδειγμά της συνεχίζουν να εμπνέουν τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τα νέα παιδιά που η ίδια αγαπούσε και τόσο πίστευε σε αυτά. Η Βάννα αγωνίστηκε για την προστασία του περιβάλλοντος και των κοινών αγαθών στην Κρήτη και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ενδεικτικά θα σημειώσω ότι παρόλο που ήταν μακριά από τον τόπο μου γνώριζε πολύ πριν γνωριστούμε από κοντά και παρακολουθούσε όλα τα σημαντικά κινήματα του Σελίνου: όπως τον αγώνα μας ενάντια στο λατομείο για τη διάσωση του ιστορικού φαραγγιού της Καντάνου και φυσικά τον αγώνα μας ενάντια στις ΒΑΠΕ στο Αποπηγάδι. Έτσι όποτε χρειαστήκαμε τη βοήθειά της και τις γνώσεις της ήταν δίπλα μας χωρίς δεύτερη κουβέντα. Όποιος θέλει να ενημερωθεί για τις απόψεις και το έργο της μπορεί εκτός από τις δεκάδες άρθρα και βίντεο στο διαδίκτυο να επισκεφτεί το προσωπικό της ιστολόγιο και βεβαίως να παραβρεθεί στην εκδήλωση-συζήτηση που διοργανώνεται προς τιμή της.
Θα σημείωνα χαρακτηριστικά ότι η Βάννα όταν αντιλαμβανόταν κινηματική σπίθα» ή «κινηματική φωτιά» έστρεφε άμεσα την προσοχή, το ενδιαφέρον της και στο πρώτο κάλεσμα δήλωνε παρούσα. Αυτή ήταν η Βάννα της καρδιάς μας: Αλησμόνητη και Αγαπημένη.
* Ο Κωστής Πετράκης είναι κοινωνιολόγος
Δρόμος της Αριστεράς
