Ανεξάρτητα από το αν έχει ανακοινωθεί η ημερομηνία των εκλογών, διανύουμε ήδη μια ιδιότυπη προεκλογική περίοδο. Ιδιότυπη, καθώς αφενός διεξάγεται σε ένα ρευστό και επικίνδυνο γεωπολιτικό περιβάλλον, με πολεμικές συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή μας και τον εν εξελίξει γεωπολιτικό αναδασμό που προωθείται στο Αιγαίο από την Τουρκία. Αφετέρου, η ανάγκη του πολιτικού συστήματος και των ελίτ για μια αναδιάταξη ή εναλλαγή που θα εξασφαλίσει τη συνέχεια της υπάρχουσας πολιτικής εκδηλώνεται ενώ η ακρίβεια, η οικονομική κρίση, η διαφθορά και η κατάσταση της δημοκρατίας έχουν διευρύνει τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Επτά στους δέκα επιθυμούν αλλαγή κυβέρνησης, χωρίς όμως κανένα από τα υπάρχοντα πολιτικά σχήματα να μπορεί να τους συγκινήσει επαρκώς και χωρίς να υπάρχει τρόπος έκφρασης ή κινητοποίησης του λαϊκού παράγοντα ‒ ακόμα και εκλογικά.
Αναβρασμός και ανταγωνισμοί στη Δεξιά
Οι εξελίξεις εντείνουν τις πιέσεις στον Κ. Μητσοτάκη από τα δεξιά. Σαμαράς και Καραμανλής κλιμακώνουν τις παρεμβάσεις τους, αμφισβητώντας τους κυβερνητικούς χειρισμούς στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και την πόντιση του καλωδίου Ελλάδας-Κύπρου. Ο Α. Σαμαράς βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον Κ. Μητσοτάκη, ζητώντας την αποπομπή Γεραπετρίτη έπειτα από την κύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, ενώ εγκαλεί την κυβέρνηση ότι «ξεπλένει διεθνώς» την Τουρκία. Ο Κ. Καραμανλής, από το Πολεμικό Μουσείο, παρουσία του Σαμαρά, φάνηκε να συμμερίζεται την κριτική του, με πιο προσεκτικό τρόπο και διατηρώντας προς το παρόν την ουδετερότητά του. Παράλληλα, προειδοποίησε για το επικίνδυνο προηγούμενο που θα δημιουργούσε ακόμη και η ενημέρωση της Άγκυρας για το καλώδιο.
Πληθαίνουν και οι εσωτερικές διεργασίες στη Ν.Δ., με το βλέμμα στην επόμενη ημέρα. Υπό αυτό το πρίσμα μπορεί να ιδωθεί η συνάντηση Πιερρακάκη-Καραμανλή στην Ξάνθη, που ερμηνεύτηκε ως σήμα στήριξης προς τον πρώτο, όπως και οι δηλώσεις του Ν. Δένδια, ο οποίος έθεσε ως στόχο την αυτοδυναμία, μετά την αναφορά Μητσοτάκη στο 25% ως αποτέλεσμα που θα δικαιολογούσε αμφισβήτηση της ηγεσίας του. Οι κινήσεις αυτές τροφοδοτούν ήδη τις συζητήσεις για τους εσωκομματικούς συσχετισμούς.
Σφήνα στη διεκδίκηση της δεξιάς δυσαρέσκειας επιχειρεί να μπει και ο καταδικασμένος για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, Η. Κασιδιάρης, μέσω της Συμμαχίας Ελλήνων. Η επανεμφάνισή του έρχεται σε βολική συγκυρία για το Μαξίμου, δημιουργώντας έναν επιπλέον ανταγωνιστή στους Σαμαρά, Λατινοπούλου και Βελόπουλο, που ξεφουσκώνει τη δυναμική σχημάτων με δεξιά και ακροδεξιά ακροατήρια, χωρίς να αποτελεί εξίσου μεγάλη απειλή για τη Ν.Δ.
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, ο Κ. Μητσοτάκης επιχειρεί να περιορίσει τη φθορά με αποσπασματικές παροχές και επιδοτήσεις σε κοινωνικές ομάδες που θεωρεί προνομιακές, υιοθετώντας παράλληλα σκληρότερη κατασταλτική στάση, όπως φάνηκε στη Θεσσαλονίκη την 28η Οκτωβρίου, με την καταστολή της αντιφασιστικής κινητοποίησης, προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο να επαναπατρίσει ψήφους που φεύγουν προς τα δεξιά του.
Πολιτική κρίση χωρίς αξιόπιστη εναλλακτική
Η κυβέρνηση της Ν.Δ. θα πορευτεί προεκλογικά έχοντας απέναντί της μερίδα των εγχώριων οικονομικών ελίτ, που φαίνεται δυσαρεστημένη από τον βαθμό συμμετοχής της στη διανομή της πίτας των εγχώριων και ευρωπαϊκών πόρων. Παράλληλα, η ενδόρρηξη στις ΗΠΑ και η δυσαρέσκεια ευρωπαϊκών κέντρων ισχύος για τη στροφή της κυβέρνησης προς τις ΗΠΑ περιορίζουν τα εξωτερικά της ερείσματα. Ωστόσο, ενώ η κυβέρνηση βρίσκεται σε βαθιά φθορά και η πλειονότητα της κοινωνίας επιθυμεί την απομάκρυνσή της, κανένας ανταγωνιστής της δεν κατορθώνει να συγκροτήσει αξιόπιστη εναλλακτική.
Παρά τις διαρκείς παρεμβάσεις, ούτε οι επίδοξοι διάδοχοι εντός της Ν.Δ. ούτε τα σχήματα στα δεξιά της έχουν αποκτήσει έστω και μεσαίου βεληνεκούς πολιτική δυναμική. Η διαφοροποίησή τους, παρότι υπαρκτή, δεν αμφισβητεί ουσιαστικά τον στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας. Έτσι, η απουσία πολιτικής πρότασης αναπληρώνεται από ανταρτοπόλεμο δηλώσεων, βυζαντινισμούς, παρασκηνιακές συναντήσεις, τραπεζώματα και ατέρμονες ερμηνείες προθέσεων. Όλοι αναζητούν ερείσματα και ρόλο στην επόμενη ημέρα, αλλά κανείς δεν συγκροτεί πολιτικό ρεύμα ικανό να καθορίσει τις εξελίξεις.
Ανάλογη είναι η εικόνα στην κεντροαριστερά, όπου ο ανταγωνισμός ΕΛΑΣ-ΠΑΣΟΚ περιορίζεται στη δεύτερη θέση, μακριά από τη Ν.Δ. Έτσι, παρότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε αποδρομή και σημειώνει χαμηλές πτήσεις, ακόμη και το 25% της επιτρέπει να παραμένει βασικός πυλώνας για την επόμενη ημέρα και να λαμβάνει, έστω περιστασιακά, τη στήριξη συστημικών κέντρων. Υπό αυτό το πρίσμα μπορεί να ερμηνευτεί η παρέμβαση του Ε. Βενιζέλου, αλλά και η επιμονή Μητσοτάκη να παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ ως τον μοναδικό πιθανό κυβερνητικό εταίρο, μετατοπίζοντας την πίεση στον Ανδρουλάκη.
Δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι η προσπάθεια του πολιτικού συστήματος να επιλύσει την κρίση μέσω κυβερνητικής εναλλαγής θα ακολουθήσει τους σημερινούς κομματικούς σχεδιασμούς και ατζέντες. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, σε συνδυασμό με απρόοπτες εσωτερικές εξελίξεις, μπορεί να επιβάλουν την αναζήτηση διαφορετικών κυβερνητικών λύσεων. Κάτι που φαίνεται να αντιλαμβάνονται όλοι οι παίκτες, φροντίζοντας να εξασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή θέση εκκίνησης.
