Το αποτύπωμα που άφησε πίσω του ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα συνδέεται άρρηκτα με τους σχεδιασμούς της Ουάσιγκτον για την ευρύτερη περιοχή και τα παιχνίδια ελέγχου που βρίσκονται σε εξέλιξη. Για τις ΗΠΑ το πρώτιστο είναι έλεγχος και ενίσχυση επιρροής, τα οποία περνούν μέσα από τη διατήρηση ισορροπιών σε μια ανακατανομή ισχύος, που μόνιμος στόχος είναι να συντελείται με σημαδεμένη τράπουλα!
Είναι σαφές πως οι Αμερικανοί θέλουν να διατηρηθεί μια ισορροπία στην περιοχή χωρίς εντάσεις και προπαντός να αποφευχθεί σύγκρουση μεταξύ συμμάχων. Πώς θα επιτευχθεί τούτο; Μέσα από την αμερικανοποίηση των διαφορών. Τι σημαίνει αυτό; Την πακετοποίηση των προβλημάτων και διαπραγμάτευσή τους, μέσα από την αμερικανική οπτική. Δηλαδή, η όποια επίλυση των διαφορών να εκφράζει τα αμερικανικά συμφέροντα. Αυτή η προσέγγιση είναι διαχρονική και επαναλαμβάνεται.
Οι Αμερικανοί είναι προφανές ότι ευνοούν να προχωρήσουν η Αθήνα και η Άγκυρα σε μια συνολική επίλυση των μεταξύ τους προβλημάτων με στόχο τη βαθμηδόν ομαλοποίηση των σχέσεών τους. Στο βάθος, μέρος αυτού του πακέτου, είναι και το Κυπριακό.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, λοιπόν, το μείζον είναι να αποφευχθεί στρατιωτική σύγκρουση δύο εταίρων τους στο ΝΑΤΟ. Για την ιστορία θα πρέπει να αναφερθεί πως το 1974 η όλη προσπάθεια των ΗΠΑ ήταν να μην συγκρουστούν Ελλάδα και Τουρκία «στέλνοντας» την Κύπρο στις παράπλευρες απώλειες. Μάλιστα, τότε, με τη συναίνεση της ελληνικής χούντας, έγινε αποδεκτό να εισβάλει ανενόχλητα η Τουρκία στην Κύπρο, να καταλάβει έδαφος και να κλείσει το όλο θέμα.
Επαναλαμβανόμενο σενάριο
Ο Μάρκο Ρούμπιο, κατά την παραμονή του στην Ελλάδα, θέλησε να καλοπιάσει την Αθήνα, την οποία θεωρεί δεδομένη, κλείνοντας, όμως, το μάτι στην Άγκυρα. Από αυτή την επίσκεψη η ελλαδική πλευρά εισέπραξε «συμπάθεια» και η κατοχική πλευρά, η Τουρκία, μπήκε στο παιχνίδι των ενεργειακών σχεδιασμών της Ελλάδας.
Η παρέμβαση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αθήνα, φάνηκε πως αφορούσε μόνο την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου και τις τουρκικές αντιδράσεις. Αλλά αυτό δεν ισχύει. Αφορούσε «όλες τις διαφορές». Ο Μάρκο Ρούμπιο προέτρεψε, λοιπόν, συζητήσεις, διαπραγματεύσεις στο παρασκήνιο. Ποιον ευνοούν τέτοιες συζητήσεις, μια τέτοια διαπραγμάτευση; Όχι, ασφαλώς, την Ελλάδα. Η Άγκυρα και στο έργο αυτό, όπως και σε οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα, επιδιώκει να κατοχυρώσει ότι δήθεν έχει δικαιώματα και δικαιοδοσία στην περιοχή.
Το ερώτημα, το οποίο τίθεται, είναι γιατί η Τουρκία θα πρέπει να είναι μέρος αυτού του σχεδιασμού. Για την εκτέλεση έργων αυτής της μορφής, όπως είναι η ηλεκτρική διασύνδεση, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, δεν χρειάζεται να πάρουν άδεια από οποιονδήποτε παράκτιο κράτος. Ακόμη κι εάν το καλώδιο περάσει από τη θαλάσσια περιοχή του. Η επανέναρξη των εργασιών για το καλώδιο δρομολογείται. Οι άδειες θα δοθούν από την Ελλάδα, δεν είναι όμως ακόμη ξεκάθαρο κατά πόσο οι Γάλλοι βρήκαν φόρμουλα με την Τουρκία ή δεν θα τους εμπλέξουν καθόλου.
Για τους Αμερικανούς, πάντως, το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης είναι μέρος του όλου σχεδιασμού. Είναι μέρος του πακέτου. Στο πακέτο αυτό μπαίνουν τα ελληνοτουρκικά, τα ενεργειακά και σε κάποια φάση το Κυπριακό. Σε αυτές τις συζητήσεις, οι Αμερικανοί προφανώς και προτάσσουν τη λογική του win-win, πλην όμως γνωρίζουν ποιος, για αυτούς, έχει περισσότερο βάρος και μπορεί να προσφέρει περισσότερα. Σε αυτή την προσέγγιση μπαίνει και το ποιος θεωρείται δεδομένος (Ελλάδα) και ποιος έχει συνεχώς απαιτήσεις.
Η Άγκυρα πέραν των επικοινωνιακών δεν δείχνει διάθεση για αλλαγή πολιτικής, οι ΗΠΑ δεν ασχολούνται με το περιεχόμενο των όποιων λύσεων, παραπέμποντας στους εμπλεκόμενους.
«Θέλω» και «επιδιώξεις»
Τι θέλει η Αθήνα; «Ήρεμα νερά». Πώς μπορεί να γίνει τούτο; Ταΐζοντας το θηρίο! Δηλαδή την Τουρκία. Αυτή η τακτική, που υιοθετείται διαχρονικά, δεν έχει αποδώσει, αλλά μια χαρά βολεύει και την Τουρκία, αλλά και τις ΗΠΑ.
Τι επιδιώκει η Τουρκία; Έλεγχο της περιοχής, ο οποίος περνά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο από την Ελλάδα και την Κύπρο (φινλανδοποίηση, καθιστώντας, δηλαδή, αμφότερες χώρες περιορισμένης κυριαρχίας). Στην περίπτωση της Κύπρου ενδεχομένως να συναινέσει σε μια συμφωνία, που ουσιαστικά θα είναι σταθμός για τα επόμενα βήματα, για το σχέδιο Β΄. Δηλαδή, ενσωμάτωση / προσάρτηση κατεχομένων στην Τουρκία ή διά βημάτων νομιμοποίησης ενεργειών στην αναβάθμιση της αποσχιστικής οντότητας.
Είναι σαφές ότι στο πλαίσιο της τακτικής της, η Τουρκία κλιμακώνει την ένταση στην περιοχή επιδιώκοντας να εκβιάσει εξελίξεις και συζητήσεις στα μέτρα της, στη βάση των όρων της.
Τις επόμενες μέρες, εβδομάδες θα διαφανεί κατά πόσο θα υπάρξουν εξελίξεις, εντάσεις ή θα βρεθεί φόρμουλα εκτόνωσης. Θα διαφανεί εάν η επίσκεψη Ρούμπιο θα έχει και συνέχεια. Το θέμα του καλωδίου είναι ένα κομμάτι του παζλ, η πορεία του οποίου θα καθορίσει και το πακέτο και τον ρόλο της Άγκυρας. Η κατοχική πλευρά στους σχεδιασμούς της έχει ως βασικό άξονα Ελλάδα και Κύπρο ενώ παράλληλα έχει και μια μεγαλύτερη εικόνα, που εντάσσει Συρία, Αίγυπτο, Λιβύη, αφρικανικές χώρες, το μικρό ΝΑΤΟ (Σύμφωνο της Μέκκας) κ.ά. Στόχος να καταστεί η κατοχική Τουρκία μεγάλη περιφερειακή δύναμη.
Ερευνητικό σκάφος βορείως της Κύπρου συνοδεία πολεμικού
Η Άγκυρα έστειλε στην περιοχή της Κύπρου το ερευνητικό «Oruç Reis», το οποίο πραγματοποιεί επιστημονικές έρευνες και υποθαλάσσιες εργασίες στην περιοχή μεταξύ Αναμούρ και κατεχόμενης Κερύνειας. Οι έρευνες αφορούν την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου από την Τουρκία στα κατεχόμενα και τανάπαλιν. Το ερευνητικό σκάφος συνοδεύεται από το τουρκικό πολεμικό σκάφος «TCG Karataş». Η παρουσία του πολεμικού σκάφους στέλνει, κατά την τουρκική πλευρά, «μήνυμα ισχύος και αποφασιστικότητας» για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και εντάσσει την κίνηση αυτή στο πλαίσιο της επιχείρησης «Ασπίδα της Μεσογείου» και τη συνδέει με την τουρκική στρατηγική διατήρησης ναυτικής παρουσίας στην περιοχή (δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Türkiye). Οι έρευνες του «Oruç Reis» έχουν οριστεί να διαρκέσουν μέχρι τις 25 Οκτωβρίου.
