Οι αμερικανικές κάλπες έκλεισαν, αλλά στην Ελλάδα η συζήτηση συνεχίζεται σαν να ψηφίζαμε κι εμείς. Ρεπορτάζ για τους επτά Ελληνοαμερικανούς που εξελέγησαν, αναλύσεις για το ποιος θα ελέγχει τις επιτροπές του Κογκρέσου, προσδοκίες για το ελληνικό «λόμπι», προβλέψεις για τα F-35 της Τουρκίας. Δηλώσεις ανακούφισης για την ήττα Τραμπ, πανηγυρισμοί για το «μπλε κύμα», αγωνία για το τι θα πράξει ο Λευκός Οίκος. Ούτε λόγος για το τι αποκαλύπτει η κρίση της αμερικανικής ισχύος. Το βασικό ερώτημα των αναλύσεων είναι ποιος στην Ουάσιγκτον θα εξυπηρετήσει καλύτερα τις ελληνικές επιδιώξεις. Λες και η χώρα είναι μια ακόμη πολιτεία των ΗΠΑ, που περιμένει να μάθει ποιος θα την εκπροσωπήσει καλύτερα.
Ασκήσεις ισορροπίας
Η κυβέρνηση προσπαθεί να πατήσει σε δύο βάρκες. Ο Μητσοτάκης, που δεν κατάφερε να εξασφαλίσει ούτε μια συνάντηση με τον Τραμπ, ούτε καν την πολυπόθητη χειραψία, έχει κάθε λόγο να αισθάνεται κάποια ανακούφιση από την αποδυνάμωσή του. Όμως η προεδρία παραμένει στα χέρια του. Γι’ αυτό και το Μαξίμου επαναλαμβάνει ότι η στρατηγική σχέση παραμένει και η κυβερνητική πολιτική προβλέπει καλές σχέσεις με την κυβέρνηση, γέφυρες με τους Δημοκρατικούς, προσβάσεις στους Ελληνοαμερικανούς του νέου Κογκρέσου. Όποιος κι αν κερδίζει, να υπάρχει ένα ανοιχτό γραφείο να χτυπήσουμε την πόρτα του. Αυτή η μόνιμη διαθεσιμότητα προς κάθε αμερικανική πτέρυγα βαφτίζεται εθνική στρατηγική.
Η υπόθεση Γκίλφοϊλ φώτισε για λίγο τι σημαίνει αυτή η «στρατηγική σχέση». Η θορυβώδης αμερικανική απόβαση, οι δεξιώσεις με εφοπλιστές και επιχειρηματίες, τα ενεργειακά deals, οι προσωπικές προσβάσεις στην εξουσία. Η πρέσβειρα αποπέμφθηκε ύστερα από καταγγελίες για συναλλαγές και προνομιακή εξυπηρέτηση συμφερόντων, οι συμφωνίες όμως και τα δίκτυα που οικοδομήθηκαν γύρω της παραμένουν εδώ!
Αμηχανία και στους επίδοξους εγχώριους αντιπροσώπους του MAGA, στη σκληρή Δεξιά που έως χθες προσκυνούσε τον ασταμάτητο Τραμπ. Στην απέναντι όχθη, οι «προοδευτικοί» πανηγυρίζουν και πιθηκίζουν αμερικανικά πρότυπα, με τους κάθε λογής Μαμντάνι από το Παγκράτι να πανηγυρίζουν λες και το Μίσιγκαν είναι η Β΄ Πειραιά. Τέτοιος επαρχιωτισμός, τόση ανάγκη να αντλήσουν κύρος και πολιτική νομιμοποίηση από την υπερδύναμη.
Η Ελλάδα-κόμβος ως διακομματικό πρότζεκτ
Πίσω όμως από τις ασκήσεις ισορροπίας υπάρχει μια μεγάλη σταθερά. Και αυτή δεν είναι άλλη από τη μετατροπή της Ελλάδας σε ενεργειακό, διαμετακομιστικό, ψηφιακό και στρατιωτικό κόμβο των αμερικανικών σχεδιασμών. Μια διαχρονική, διακομματική επιλογή της Ουάσιγκτον, που βρήκε πρόθυμους συνομιλητές σε διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις. Αλεξανδρούπολη και Σούδα, Κάθετος Διάδρομος για το αμερικανικό LNG, λιμάνια, εξορύξεις, data centers. Εφοπλιστές, κατασκευαστικοί, ενεργειακοί όμιλοι και μεταπρατικές ελίτ αναζητούν τη δική τους θέση στον γεωπολιτικό αναδασμό, βαφτίζοντας την πρόσδεση «αναβάθμιση της χώρας». Πίσω από τα μεγάλα λόγια για τη γεωστρατηγική σημασία της Ελλάδας υπάρχει μια πολύ υλική μοιρασιά αγορών, υποδομών, συμβολαίων και επιρροής. Οι ωφελημένοι είναι συγκεκριμένοι. Οι κίνδυνοι όμως φορτώνονται στο σύνολο της κοινωνίας.
Και οι προσδοκίες για στήριξη από τους Δημοκρατικούς απέναντι στην Τουρκία; Κάποιοι ξαναμετρούν ψήφους στο Κογκρέσο, ελπίζοντας σε φραγμό για τα F-35, ενώ γεωπολιτικοί αναλυτές μιλούν για ήττα της Άγκυρας. Την ίδια ώρα, η διπλωματία του «δικού μας» Ρούμπιο κρατά ίσες αποστάσεις ακόμη και μπροστά στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο (ψηφίζοντας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ κόντρα στην ελληνική θέση για σεβασμό του δικαίου της θάλασσας από τη Λιβύη). Ο Πόντιος Πιλάτος γνωρίζει καλά ποια ισορροπία συμφέρει την αμερικανική πολιτική.
Ας μην υπάρχουν αυταπάτες. Ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός παραμένει επιθετικός, είτε κυβερνούν οι Δημοκρατικοί είτε ο Τραμπ. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα των λακέδων, υπηρέτης της εξάρτησης και του μεταπρατισμού, αλλάζει αφέντη ή προσπαθεί να υπηρετεί πολλούς μαζί. Αυτή η ιδεολογία της εξάρτησης κυριαρχεί στα πάνω στρώματα και διαβρώνει και τα κάτω, καλλιεργώντας την προσδοκία ότι η σωτηρία θα έρθει απ’ έξω. Η υπέρβασή της είναι όρος για να αποκτήσει η χώρα ανεξάρτητη πολιτική βούληση και ο λαός της δικό του λόγο για το μέλλον του. Χωρίς ρήξη με τους μηχανισμούς που τη συντηρούν, καμία πραγματική δημοκρατική ανάσα δεν είναι δυνατή.
Ποντάρουν σε κουτσά άλογα
Ο Μενέντεζ, η Γκιλφόιλ, οι Ελληνοαμερικανοί και το ισραηλινό λόμπι
Κάθε τόσο το ελληνικό πολιτικό σύστημα ανακαλύπτει έναν νέο «μεγάλο φίλο της Ελλάδας» στην Ουάσιγκτον. Γερουσιαστές, υπουργοί, πρέσβεις βαφτίζονται προστάτες των εθνικών μας συμφερόντων. Κυβερνήσεις, επιχειρηματίες και ΜΜΕ επενδύουν σε προσωπικές γνωριμίες, διασυνδέσεις, υποσχέσεις. Αναζητούν μεσολαβητές για να εξασφαλίσουν την εύνοια της υπερδύναμης. Συχνά όμως ποντάρουν σε κουτσά άλογα.
Θα θυμάστε πριν από μερικά χρόνια τον Μπομπ Μενέντεζ. Ο επί χρόνια ισχυρός Δημοκρατικός γερουσιαστής, που αποθεωνόταν στην Αθήνα για τις φιλελληνικές του πρωτοβουλίες, μέχρι να καταδικαστεί σε 11 χρόνια φυλάκισης για δωροδοκίες και διαφθορά. Ράβδοι χρυσού, μετρητά, πολυτελή αυτοκίνητα, εξυπηρετήσεις επιχειρηματιών και ξένων συμφερόντων. Κάπως έτσι λειτουργούσε ο πολυδιαφημισμένος «προστάτης» μας. Ακολούθησε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Η θορυβώδης απόβασή της στην Αθήνα, οι δεξιώσεις με εφοπλιστές και ολιγάρχες, οι ενεργειακές συμφωνίες, οι φωτογραφίες με την ελληνική ελίτ. Όλα παρουσιασμένα σαν μεγάλη γεωπολιτική αναβάθμιση. Μέχρι που η πρέσβειρα αποπέμφθηκε, ύστερα από καταγγελίες για οικονομικά ανταλλάγματα και εμπορία πολιτικής επιρροής.
Τώρα το ενδιαφέρον στρέφεται στους επτά Ελληνοαμερικανούς που εξελέγησαν στο Κογκρέσο. Από τον Μπιλιράκη και τη Μαλλιωτάκη μέχρι τον Πάπα, που εξελέγη γερουσιαστής. Παρουσιάζονται ως γέφυρες με τα αμερικανικά κέντρα αποφάσεων, εγγυητές ότι η Ελλάδα θα διαθέτει ισχυρή φωνή στην Ουάσιγκτον.
Ποια συμφέροντα εκπροσωπούν όμως αυτές οι «γέφυρες»; Μόνο στον εκλογικό κύκλο 2025-2026, πάνω από 580.000 δολάρια διοχετεύθηκαν στις εκστρατείες των επτά μέσω του δικτύου της φιλοϊσραηλινής AIPAC, από την πολιτική της επιτροπή και ιδιώτες δωρητές. Δεν πρόκειται για κάποια παράνομη συναλλαγή, αλλά για οργανωμένο μηχανισμό πολιτικής επιρροής. Το ελληνοαμερικανικό και το φιλοϊσραηλινό λόμπι συνεργάζονται ανοιχτά για την προώθηση της στρατηγικής ΗΠΑ-Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
Οι πολυδιαφημισμένοι «φιλέλληνες» εργάζονται πρωτίστως για την πρόσδεση της Ελλάδας στους αμερικανικούς σχεδιασμούς. Γύρω τους κινούνται εφοπλιστές, ενεργειακοί όμιλοι και εγχώριοι μεταπράτες που αναζητούν μερίδιο από τις μεγάλες μπίζνες. Παράλληλα λειτουργούν ως μοχλοί διαμόρφωσης του πολιτικού και ιδεολογικού κλίματος: αμερικανικές βάσεις, Ελλάδα-κόμβος, στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, όλα εμφανίζονται ως μονόδρομος.
Και η χώρα; Παραμένει στην αναζήτηση ισχυρών προστατών. Από τον έναν «φιλέλληνα» στον επόμενο, από τη μια πτέρυγα της αμερικανικής εξουσίας στην άλλη. Κι αν οι ενδιάμεσοι είναι πολλές φορές αναλώσιμοι, οι μηχανισμοί εξάρτησης παραμένουν σταθεροί.
Πιθηκίζοντας!
Πότε τραμπικοί, πότε αντιτραμπικοί. Πότε με το MAGA, πότε με τους Δημοκρατικούς. Πότε καταγγέλλοντας σαν τον Μητσοτάκη την «τυραννία της πλειοψηφίας» και πότε τη «δικτατορία των μειοψηφιών». Άλλοι αναζητούν τον Έλληνα Τραμπ και άλλοι έναν Μαμντάνι (αφού Σάντερς δεν διαθέτουμε). Και όλοι μαζί περιμένουν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού να μάθουν ποιες θα είναι οι επόμενες πολιτικές μόδες. Τέτοιος επαρχιωτισμός!
Ο πολιτικός μεταπρατισμός των ελληνικών ελίτ δεν περιορίζεται στην οικονομία και τη γεωπολιτική. Επεκτείνεται στις ιδέες, στις πολιτικές ταυτότητες, ακόμη και στον τρόπο που κατανοούμε τις κοινωνικές αντιθέσεις. Αντί να αναζητούν μια πολιτική που να απαντά στις ανάγκες της χώρας και στις μεγάλες σύγχρονες προκλήσεις, εισάγουν έτοιμα δίπολα από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες. Αναπαράγουν τις διαμάχες των ξένων κέντρων, διεκδικώντας ρόλο τοπικού αντιπροσώπου της μιας ή της άλλης πτέρυγας.
Πόσο μας ταλαιπώρησαν, αλήθεια, τα τελευταία χρόνια με τα woke και anti-woke, με τους «πολιτισμικούς πολέμους» και τα στρατόπεδα του «νέου αμερικανικού εμφυλίου»; Πόσες αναλύσεις, πόσες αντιπαραθέσεις, πόσοι επίδοξοι εκφραστές της μιας ή της άλλης τάσης! Πού βρίσκονται σήμερα όλες αυτές οι βεβαιότητες;
Στην πραγματική ζωή αναδύονται ξανά τα μεγάλα ζητήματα της εποχής μας. Ο πόλεμος και η άρνηση των κοινωνιών να συναινέσουν στην καταστροφή. Το σύγχρονο κοινωνικό ζήτημα, σε έναν κόσμο ακραίων ανισοτήτων, όπου η αλαζονική τεχνολογική επιτάχυνση της τεχνητής νοημοσύνης υπόσχεται θαύματα, ενώ απειλεί να βαθύνει την ανασφάλεια των πολλών. Και μαζί, το αίτημα για δημοκρατία. Ως ανάκτηση της κοινότητας, της συλλογικής δύναμης και της φωνής των πολλών και όχι απλώς σαν μια κενή περιεχομένου εκλογική εναλλαγή.
Ανεξαρτήτως της κατάληξης, αυτό είναι το μήνυμα από τις κάλπες σε ΗΠΑ, Βραζιλία, Σερβία μέχρι τους δρόμους του Παρισιού και της Μαδρίτης. Διαφορετικές αφετηρίες, πολλές αντιφάσεις και παγίδες, αλλά κοινά τα ερωτήματα που θέτουν στο προσκήνιο. Αξίζει να αφουγκραστούμε. Και να αναρωτηθούμε τι έχουμε να πούμε εμείς, εδώ στην Ελλάδα, μια χώρα βυθισμένη σε προβλήματα υπαρξιακής φύσης, απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής. Όχι αναζητώντας ποιον θα μιμηθούμε, αλλά ποιον δικό μας δρόμο μπορούμε να ανοίξουμε.
