Διαβάστε το Μέρος Α΄
του Γιώργου Κυριακού
Συνεχίζουμε από το προηγούμενο φύλλο τη συνομιλία μας με τον Κώστα Κυριακού, ο οποίος μαζί με άλλους συγκρατουμένους του πρωτοστάτησε στη διεκδίκηση της αναγνώρισης των για πολιτικούς λόγους φυλακισθέντων και εξορισθέντων της περιόδου Χότζα-Αλία στην Αλβανία. Η δημιουργία, το 1991, της Ένωσης Πρώην Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Βορειοηπειρωτών ήταν και η πρώτη προσπάθεια για την αγωνιστική διεκδίκηση των δικαιωμάτων της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας. Η συνομιλία μας, που θα ολοκληρωθεί σε επόμενα φύλλα, αποκαλύπτει βήμα προς βήμα το προφανές του κεντρικού τίτλου και το γεγονός ότι, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, είχαν τεθεί οι βάσεις της σημερινής εξωτερικής πολιτικής, που θεωρεί «βαρίδι» το Βορειοηπειρωτικό.
Πώς ξεκίνησε η δραστηριότητα της Ένωσης Κώστα;
Συγκεντρωνόμασταν τα Σαββατοκύριακα στο γραφείο μας, στην οδό Σόλωνος 140. Κάναμε τον απολογισμό της εβδομάδας και καθορίζαμε τα καθήκοντα της επόμενης. Με το καταστατικό, τα υπομνήματα και διάφορα χαρτιά, πηγαίναμε από γραφείο σε γραφείο, ενημερώναμε τους πάντες για την οικονομική και πολιτική κατάσταση του τόπου μας, κάναμε έκκληση για κάθε είδους βοήθεια από την Ελλάδα προς Αλβανία. Όταν κανονίζαμε συναντήσεις με αρμοδίους διαφόρων Υπουργείων, πηγαίναμε ως επταμελής Επιτροπή. Μας κατανοούσαν… αλλά δεν μας έδιναν λύση.
Εκείνη την περίοδο η Εθνική Ελληνική Μειονότητα εκπροσωπούνταν στο εσωτερικό και το εξωτερικό από την πολιτική οργάνωση ΔΕΕΕΜ Ομόνοια, στην οποία αρχικά, τουλάχιστον μέχρι το 1994-95, ήταν ενταγμένο σχεδόν το 100% του Ελληνισμού στην ευρύτερη αλβανική επικράτεια. Έτσι ξεκινήσαμε στην Ελλάδα να διεκδικούμε τα δίκαιά μας και με πορείες διαμαρτυρίας. Στην Αλβανία αντιμετώπιζες άγρια καταστολή, κρατήσεις, βασανιστήρια, βαριές κατηγορίες…
Πότε ήταν η πρώτη σας δημόσια δράση;
Στις 13/8/1991 πραγματοποιήσαμε την πρώτη μας διαμαρτυρία έξω από την Αλβανική Πρεσβεία στην Αθήνα. Το συλλαλητήριο οργανώθηκε σε ένδειξη συμπαράστασης στην πολιτική μας οργάνωση ΔΕΕΕΜ Ομόνοια, η οποία εκείνη την περίοδο ήταν υπό διωγμό από την αλβανική κυβέρνηση. Εμείς, ως Αλβανοί πολίτες, απαιτούσαμε να γίνουν σεβαστά όλα τα δικαιώματα πού απορρέουν από Διεθνείς (Πολυμερείς και Διμερείς) Συνθήκες και Συμβάσεις. Το κτήριο της Πρεσβείας ήταν αμπαρωμένο, δεν ακουγόταν ψυχή. Όμως, η υπηρεσία ασφαλείας έκανε καλά τη δουλειά της. Άνθρωποι πίσω από τις κουρτίνες των παραθύρων τραβούσαν βίντεο και φωτογραφίες που χρησιμοποιήθηκαν ως «αποδεικτικά στοιχεία» στη δίκη μας το 1994! Προβήκαμε και σ’ άλλες παρόμοιες πορείες. Επίμονα χτυπάγαμε πόρτες αρμοδίων του ελληνικού κράτους. Επιδιώκαμε να μιλήσουμε σ’ όλους. Καταθέταμε προτάσεις, απαιτούσαμε λύσεις για τα ακανθώδη προβλήματα. Για τούς περισσότερους από αυτούς, ήμασταν εκτός τόπου και χρόνου… Δεν αισθανόμασταν πως διαπραγματευόμασταν, αφού η διαπραγμάτευση γίνεται από δύο μέρη που έχουν αντίθετα συμφέροντα. Πιστεύαμε πως εάν η Μάνα Ελλάδα μάθει για το πού πονάμε, θα μας γιάνει τον πόνο. Αυτή τη χρονική περίοδο, από τους πολιτικάντηδες χαρακτηριστήκαμε «αντάρτες». Όμως δεν αλλάξαμε στάση. Οδεύαμε πάντα ευθεία, δεν κάναμε ζιγκ-ζαγκ. Αυτή η πορεία ενοχλούσε πολλούς. Με το πέρασμα του χρόνου καταλάβαμε περισσότερα, πως δηλαδή «η Πατρίδα (διαμέσου των κυβερνώντων της) σιγά-σιγά από Μάνα μετατράπηκε σε κακιά Μητριά για τους αγωνιστές».
Σε ποιους αρμόδιους απευθυνθήκατε;
Καταθέσαμε υπομνήματα στον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, στον πρωθυπουργό, στον πρόεδρο της Βουλής και σε όλα τα υπουργεία. Ανταπόκριση δεν βλέπαμε. Νέκρα, σιωπή! Αυτή η κατάσταση μας προκαλούσε ανησυχία. Ο Ηρακλής Σύρμος* και ο γράφων είχαμε πάρει πρωτοβουλία και στις 5/7/1991 επιδώσαμε επιστολή στον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, στην οποία μεταξύ άλλων επισημάναμε: α) την εγκατάλειψη τού κόσμου μας από τη Μητέρα Ελλάδα, β) την οικονομική και ψυχολογική κατάσταση των Βορειοηπειρωτών, γ) κάναμε έκκληση για τη δημιουργία κάποιου φορέα που να ασχολείται αποκλειστικά με το Βορειοηπειρωτικό Ζήτημα, δ) ζητήσαμε άμεση συνάντηση με τον ίδιο και άμεση επαφή με κυβερνητικούς φορείς, ε) ζητήσαμε προσλήψεις σε αρμόδιες υπηρεσίες υπαλλήλων από τη Βόρειο Ήπειρο, οι οποίοι είναι γνώστες της κατάστασης στην Αλβανία. Ύστερα από αυτή την κίνηση, είδαμε κάποια σημάδια ανταπόκρισης… Μετά από όλα αυτά, «καλοπροαίρετα» κρατικοί παράγοντες της Πατρίδας, μετέθεσαν τον Ηρακλή και εμένα στα Ιωάννινα για να ήμαστε περισσότερο χρήσιμοι στην ιδιαιτέρα μας Πατρίδα…
[συνεχίζεται]
* Για τη ζωή του Ηρακλή Σύρμου, βλ. «Φόρος τιμής σ’ έναν λεβέντη Έλληνα» (oiapedw.blogspot.com, 6/8/2024).
Δεν είναι αθώοι*
Την προηγούμενη Πέμπτη, στην τηλεοπτική σειρά του MEGA «Οι Αθώοι», που είναι εμπνευσμένη από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Θεοτόκη «Κατάδικος», η πρωταγωνίστρια με τις φίλες της μιλούσε και τραγουδούσε στα αλβανικά και δήλωσε (στα αλβανικά και πάλι) «Χιμαραία»! Το γεγονός προκάλεσε ανατριχίλα στους Χιμαραίους, που είναι μεν συνηθισμένοι να αμφισβητείται εντός της αλβανικής επικράτειας (ή από τους ανά τον κόσμο Αλβανούς εθνικιστές) η εθνική τους καταγωγή και η χρήση της ελληνικής γλώσσας ως μητρικής, αλλά τώρα διαπίστωσαν ότι αυτή η προσβλητική και επίμονη προπαγάνδα αναπαράγεται και εντός της Ελλάδας από δυσκοίλιους, ιδεοληπτικούς και αδαείς ανθρώπους… Η αφωνία της επίσημης εξωτερικής πολιτικής απέναντι στη διαχρονική καταπίεση των Γηγενών Ελλήνων από το αλβανικό κράτος εξελίσσεται σε συνεργασία με αυτό, στο πλαίσιο της ένταξής του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το αντίτιμο την προώθηση της επιχειρηματικότητας για τα κέρδη ολίγων… Συνεπώς ο κατευνασμός ως πρακτική και θεωρητική κατεύθυνση απέναντι στην καταπάτηση των δικαιωμάτων του Ελληνισμού στην Αλβανία, δημιουργεί το κενό για την πολιτιστική επέκταση του αλβανισμού ακόμα και με εγχώριες πολιτιστικές αυτοκτονίες, όπως η «αλβανόφωνη από τη Χιμάρα». Άλλωστε το κεντρικό αλβανικό αφήγημα για την αλβανική καταγωγή των Ελλήνων, το οποίο έχει εκτιναχθεί σε μια εθνικιστική υστερία καπηλείας της ελληνικής ιστορίας και για τις δύο επικράτειες, είναι βέβαιο πως βρίσκει ευήκοα ώτα και στην Ελλάδα, σε μια εποχή μάλιστα που εκθειάζεται η συμπερίληψη ως η ύψιστη αρετή. Αυτό είναι το βασικό πλαίσιο της παραχάραξης του έργου του συγγραφέα και της παραχάραξης της ιστορίας της Χιμάρας…
* Αποσπάσματα από ανακοίνωση της πρωτοβουλίας «Οι απ’ Έδω» (oiapedw.blogspot.com, 7/2/2026).
