Του Κώστα Βενιζέλου
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ανακατατάξεις, ο τραμπισμός, που παρουσιάζεται ως το κυρίαρχο μοντέλο επιβολής, διαμορφώνουν νέα δεδομένα διεθνώς. Σ’ αυτό το παζλ των διεργασιών και της ανακατανομής ρόλων, που γίνεται πλέον με ευθύνη της Ουάσιγκτον, η Τουρκία διεκδικεί πρωτοκαθεδρία στην περιοχή.
Είναι δε σαφές από τη συμπεριφορά της ότι, σε αυτή τη διαδικασία ανακατανομής ισχύος, η Άγκυρα παρουσιάζεται πιο επιθετική, αλλά και νευρική. Κι αυτό το δείχνει με την εν γένει συμπεριφορά της. Είναι δε προφανές πως οι επεκτατικές βλέψεις της δεν περιορίζονται μόνο στην περιοχή, αλλά επιχειρεί να αφήνει αποτύπωμα σε διάφορες περιοχές.
Την ίδια ώρα, σε ό,τι αφορά την Κύπρο και την Ελλάδα, υπάρχει σχεδιασμός για τη δημιουργία και συντήρηση ενός κλίματος έντασης και εκφοβισμού, με απώτερο στόχο την επιβολή νέων τετελεσμένων.
Σε σχέση με την Ελλάδα, είναι προφανές πως η περίοδος των «ήρεμων νερών» έχει περάσει. Επανήλθε η πρακτική των παραβιάσεων στο Αιγαίο, παρά το γεγονός ότι Γεραπετρίτης και Φιντάν κουβεντιάζουν για την πραγματοποίηση Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδος και Τουρκίας τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους.
Το πώς λειτουργεί η Άγκυρα είναι γνωστό καθώς το βιώνουμε –περισσότερο και πιο συστηματικά εμείς στην Κύπρο– διαχρονικά. Η κατοχική Τουρκία δεν αποδέχεται οτιδήποτε θεωρεί ότι αμφισβητεί τους σχεδιασμούς της, που έχουν επεκτατικό χαρακτήρα. Κι αυτό επειδή δεν έχει συμφιλιωθεί ποτέ με τη λογική ότι σε ένα διπλωματικό και γεωπολιτικό παιχνίδι θα κερδίσει κι αυτή, θα κερδίσουν και οι άλλοι. Στο τουρκικό πολιτικό-διπλωματικό λεξικό δεν υπάρχει η έννοια του win-win (ή καζάν- καζάν στην τουρκική).
Η Τουρκία δεν χώνεψε ποτέ, για παράδειγμα, την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ήταν και είναι μια μεγάλη ήττα για την Τουρκία, την οποία υπέστη από την Κύπρο. Δεν δέχθηκε ποτέ τις συμφωνίες οριοθέτησης θαλάσσιων συνόρων, ΑΟΖ, με τις πλείστες γειτονικές χώρες. Με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και εσχάτως με τον Λίβανο. Η Άγκυρα προσπάθησε ανεπιτυχώς να αποτρέψει τις συμφωνίες αυτές. Σημειώνεται ότι για την Κυπριακή Δημοκρατία υπάρχουν στο πεδίο αυτό δύο εκκρεμότητες: με τη Συρία, και φυσικά με την Ελλάδα, που παρά το γεγονός ότι τέθηκε πολλές φορές το ζήτημα αυτό από τη Λευκωσία στην Αθήνα, η τελευταία παραμένει αιχμάλωτη στο φοβικό της σύνδρομο έναντι της Τουρκίας.
Υπενθυμίζεται ότι η Άγκυρα έχει διαμηνύσει πως οποιαδήποτε κίνηση γίνει στην Ανατολική Μεσόγειο περνά απαραιτήτως από την Τουρκία, που θεωρεί ότι έχει την «πρωτοκαθεδρία» (ή επιδιώκει να την έχει). Με βάση αυτή τη λογική, είτε αυτή θα παραχωρεί «άδεια» για τις όποιες ενέργειες γίνονται, είτε θα συμμετέχει, θα έχει εμπλοκή η ίδια. Στο πλαίσιο αυτό και παράλληλα με τις άλλες κινήσεις, η Άγκυρα επιχειρεί να εξομαλύνει τις σχέσεις της με χώρες της περιοχής, όπως είναι η Αίγυπτος, ενώ ο έλεγχος της Συρίας είναι κομβικής σημασίας για τις περαιτέρω κινήσεις της. Ταυτόχρονα, συντηρεί την πρότασή της για τη σύγκληση Διεθνούς Διάσκεψης με τη συμμετοχή των κρατών της Ανατολικής Μεσογείου για την οριοθέτηση ζωνών και τα ενεργειακά. Μια ιδέα, με διαφορετική όμως σύνθεση, που υιοθέτησε η Αθήνα, η οποία, όμως, δεν προχώρησε.
Συντήρηση στο Κυπριακό
Στο πεδίο του Κυπριακού, συντηρείται μια κινητικότητα, μέχρι νεωτέρας. Η Άγκυρα δεν φέρει ένσταση στο να ξεκινήσει μια διαδικασία συνομιλιών, αλλά ως προς την κατάληξη επιμένει στα δύο κράτη. Την ίδια ώρα, η κατοχική δύναμη επιχειρεί να επιβάλει νέα τετελεσμένα επί του εδάφους. Σημειώνονται τα συχνά, πλέον, επεισόδια στη νεκρή ζώνη και την προέλαση των κατοχικών δυνάμεων.
Τα Ηνωμένα Έθνη θέλουν να υπάρχει διαδικασία, να κουβεντιάζουν οι εμπλεκόμενοι, γνωρίζοντας ότι οι προοπτικές είναι περιορισμένες. Όλα εξαρτώνται από τη στάση της Άγκυρας και τις επόμενες κινήσεις της στο Κυπριακό. Επί του παρόντος δεν έχει κοπάσει ακόμη ο «ενθουσιασμός» από την επιλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν στην ηγεσία του κατοχικού καθεστώτος. Γίνεται λόγος για έναν πολιτικό που θέλει λύση. Ποια λύση όμως επιδιώκει; Και να μην συμφωνεί, δεν μπορεί παρά να ακολουθήσει τις υποδείξεις της Άγκυρας.
Είναι σαφές πως το Κυπριακό δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί εκτός της μεγάλης εικόνας για τα όσα διαδραματίζονται στην ευρύτερη περιοχή. Τι συμβαίνει, δηλαδή, στη γεωγραφική μας γειτονιά, πως συμπεριφέρεται η κατοχική Τουρκία και ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις του Τραμπ.
Το αγνώστου πατρός βίντεο προκάλεσε αναταράξεις
Δύο παραιτήσεις προκάλεσε η ιστορία του πολύκροτου βίντεο, που αναρτήθηκε από ανώνυμο λογαριασμό στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ) και στο οποίο παρουσιάζονται μονταρισμένες συζητήσεις «επενδυτών» με ένα πρώην υπουργό και τον τέως διευθυντή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Οι συζητήσεις αφορούσαν «επενδύσεις», ενώ στην κουβέντα γίνεται λόγος για εισφορές στον Ανεξάρτητο Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, για άπορους φοιτητές και σε ταμείο για την προεκλογική εκστρατεία του Προέδρου (οι προεδρικές θα διεξαχθούν τον Φεβρουάριο του 2028). Είναι σαφές από το οπτικοακουστικό υλικό που προβλήθηκε ότι έγινε συρραφή διαλόγων.
Πρόκειται προφανώς για μια σοβαρή υπόθεση, που έχει προκαλέσει αναταράξεις στην κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα στην Κύπρο. Ξεκίνησαν ήδη έρευνες για να φανεί κατά πόσο τα όσα παρουσιάζονται στο βίντεο έχουν ειπωθεί. Παράλληλα, να φανεί και το ποιοι κρύβονται πίσω από αυτό.
Η πρώτη παραίτηση ήταν αυτή της Πρώτης Κυρίας, Φιλίππας Καρσερά-Χριστοδουλίδη, από τη Διαχειριστική Επιτροπή του Ανεξάρτητου Φορέα Κοινωνικής Στήριξης (ΑΦΚΣ). Η ίδια έκανε λόγο για «μια ανελέητη επίθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διασπορά ψευδών ειδήσεων, δυσφημιστικών σχολίων και ισχυρισμών αδικημάτων από προσωπικούς λογαριασμούς, επώνυμους και ανώνυμους». Σημειώνεται ότι ο Φορέας συγκροτήθηκε το 2015, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, που οδήγησε στη λειτουργία Κοινωνικών Παντοπωλείων. Συγκροτήθηκε με νομοθεσία που ψηφίσθηκε από το Κοινοβούλιο και στη βάση αυτή λειτούργησε. Εισφορές γίνονται με εμβάσματα τα οποία ελέγχονται από την Κεντρική Τράπεζα και το Γενικό Λογιστήριο του κράτους.
Η δεύτερη παραίτηση προήλθε από τον διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας, Χαράλαμπου Χαραλάμπους, και συνδέεται με την παρουσία στο βίντεο.
Υπάρχει και μια άλλη διάσταση στην υπόθεση αυτή, που αφορά το γεγονός ότι το βίντεο, το οποίο αναρτήθηκε από ανώνυμο λογαριασμό, δημοσιοποιήθηκε την επόμενη της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι υπηρεσίες του κράτους συνδέουν την εμφάνιση του βίντεο με υβριδικό πόλεμο. Η Λευκωσία είχε προ τριμήνου προειδοποιηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα δεχόταν επίθεση. Συνεπώς υπάρχουν δυο ζητήματα. Πρώτον, το περιεχόμενο του βίντεο και τι ειπώθηκε (κατά πόσο, δηλαδή, συνδέεται με υπόθεση διαφθοράς). Δεύτερον, οι ενδείξεις για υβριδικό πόλεμο και ποιοι κρύβονται πίσω από τις επιθέσεις αυτές.
Είναι ζήτημα κυριαρχίας!
του Δημήτρη Γκάζη
Η γεωπολιτική ισχύς ενός κράτους δεν οικοδομείται μόνο με συμμαχίες, εξοπλισμούς και διπλωματικές κινήσεις, αλλά πρωτίστως με την εσωτερική του συνοχή και αξιοπιστία. Στην εποχή του τραμπισμού και των ωμών ανταγωνισμών, οι κοινωνίες που εμφανίζονται ευάλωτες στη διαφθορά (πόσο μάλιστα όταν γίνονται σουρωτήρι από τη δράση ολιγαρχικών συμφερόντων και μυστικών υπηρεσιών) μετατρέπονται εύκολα σε πεδίο άσκησης πιέσεων από ισχυρότερους παίκτες. Όταν οι θεσμοί αμφισβητούνται και η δημόσια σφαίρα κατακλύζεται από σκιές, το διεθνές εκτόπισμα μιας χώρας συρρικνώνεται, ανεξαρτήτως του δικαίου των θέσεών της.
Η Κύπρος βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διασταύρωση. Από τη μια αντιμετωπίζει μια Τουρκία που επιχειρεί να επιβάλει τετελεσμένα στην Ανατολική Μεσόγειο, και από την άλλη δοκιμάζεται από υποθέσεις που τροφοδοτούν καχυποψία για τον τρόπο λειτουργίας του πολιτικού συστήματος (ειδικά από μια πολιτική ηγεσία που αναδείχθηκε στο όνομα της κάθαρσης). Η εικόνα αυτή δεν αποτελεί απλώς εσωτερικό πρόβλημα ηθικής τάξης, αλλά παράγοντα εθνικής ασφάλειας. Κράτος που δεν πείθει τους πολίτες του για τη διαφάνειά του, δύσκολα πείθει εταίρους και συμμάχους να επενδύσουν γεωπολιτικό κεφάλαιο υπέρ του, και καθίσταται εύκολα αντικείμενο εκβιασμών.
Η ιστορία δείχνει ότι η διαφθορά λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής γεωπολιτικού κινδύνου: διαβρώνει τη λήψη αποφάσεων, προσφέρει μοχλούς εκβιασμού σε ξένες δυνάμεις και αποδυναμώνει την κοινωνική αντοχή απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις. Αντίθετα, η θεσμική καθαρότητα και η λογοδοσία αποτελούν μορφή «ήπιας ισχύος», που ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση μιας μικρής χώρας. Ειδικά σήμερα που διάφορες «τραμπικής κοπής» λύσεις ετοιμάζονται, πρέπει να μας κρατά σε εγρήγορση ο κίνδυνος μια αδύναμη (από τέτοιες ή άλλες αποκαλύψεις) κυβέρνηση να αναγκαστεί να υπογράψει ότι της ζητηθεί.
Έτσι, η μάχη για διαφάνεια δεν είναι παράλληλη με την εξωτερική πολιτική, αλλά αποτελεί, στην πράξη, προϋπόθεσή της. Χωρίς αξιόπιστο εσωτερικό μέτωπο, καμία γεωπολιτική στρατηγική δεν μπορεί να σταθεί με διάρκεια. Ενώ, από την ανάποδη, μια τυχοδιωκτική εξωτερική πολιτική είναι βέβαιο πως θα γεννήσει σήψη στο εσωτερικό μέτωπο.
