αφιερώματα

Του Γιάννη Σκαλιδάκη*.

Η αυτοδιοίκηση στη δεκαετία του 1940-1950.

Κάθε χρόνο, τις πρώτες ημέρες του Σεπτέμβρη η Θεσσαλονίκη έχει το δικό της Σαββατοκύριακο. Κυβερνητικές εξαγγελίες, μεγάλες διαδηλώσεις, συγκρούσεις και κοκτέιλ πάρτι στο περιθώριο της ΔΕΘ, στρέφουν τα φώτα της δημοσιότητας στη «συμπρωτεύουσα», που για δύο μέρες αποτελεί το επίκεντρο της κοινωνικής και πολιτικής ζωής της χώρας. Η Θεσσαλονίκη τον υπόλοιπο χρόνο χάνει τη «λαμπερή» εικόνα της και φιγουράρει στον Τύπο ως η πρωτεύουσα της ανεργίας, της ελαστικής εργασίας και της εθνικοδεξιάς του Άνθιμου και του Ψωμιάδη.

Η Θεσσαλονίκη είναι, όμως, και η πόλη των ιστορικών εργατικών αγώνων, των αντιστάσεων και των κινημάτων, που καταγράψαμε την προηγούμενη χρονιά μέσα από τις σελίδες της «άλλης Θεσσαλονίκης».

Με αφορμή τη ΔΕΘ ζητήσαμε από ενεργούς πολίτες αυτής της πόλης να αναδείξουν με κείμενα τους τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα της Θεσσαλονίκης, που σίγουρα δεν θα λυθούν με τις κυβερνητικές εξαγγελίες του διημέρου, αλλά θα μας συντροφεύουν όλη τη χρονιά που έρχεται, εκτός και αν οι αγώνες του λαού αλλάξουν το ρου των πραγμάτων.

Από τις φιέστες υποδοχής στις αγωνιστικές διαδηλώσεις, του  Λευτέρη Αρβανίτη

Τότε που Έκθεση σήμαινε πολιτισμός…, του Βασίλη Κεχαγιά

Σταθερά σε τροχιά οπισθοδρόμησης η Θεσσαλονίκη, του Γιώργου Τοζίδη

Θεσσαλονίκη, πρωτεύουσα της ανεργίας, του Θεόφιλου Σιχλετίδη

Οι ελεύθεροι χώροι στο απόσπασμα, του Γιάννη Καϊμακτσίδη

Το κύκνειο άσμα της πλήρους απασχόλησης, της Ντίνας Ταχταλίδου

Η ιστορία της ΕΡΤ δεν θα είναι μάλλον ένα απλό επεισόδιο στην ιστορία της μνημονιακής περιπέτειας της νεότερης Ελλάδας. Η βίαιη κατάργηση της δημόσιας τηλεόρασης θα σηματοδοτήσει ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην σύγχρονη ιστορία της διάλυσης του νεοελληνικού κράτους και της συστηματικής αποδιοργάνωσης της νεοελληνικής κοινωνίας.
Κατ’ αρχήν, θα σημαίνει, ενδεχομένως για όλη την Ευρώπη, την εμπέδωση της απαλλοτρίωσης του δημόσιου χώρου και των κρατικών υποχρεώσεων στο πιο εντυπωσιακό πεδίο, αυτό της τηλεόρασης. Ασφαλώς τα δημόσια πανεπιστήμια και το δημόσιο σχολείο εγκαταλείπονται από το κράτος σε όλη την Ευρώπη εδώ και 20 τουλάχιστον χρόνια· ασφαλώς τα δημόσια νοσοκομεία αφήνονται, αργά και σταθερά, να καταρρεύσουν, μαζί με όλο το σύστημα δημόσιας Υγείας και πρόνοιας· ασφαλώς το κοινωνικό κράτος συρρικνώνεται με όλο και ταχύτερους ρυθμούς... Ασφαλώς τα κεκτημένα της αστικής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και το ιδεολόγημα του κράτους πρόνοιας που εξασφαλίζει στους ανθρώπους τα αγαθά της Υγείας, της Παιδείας και της ελευθερίας του λόγου, υποχωρούν ραγδαία... Αλλά η επίσημη παραίτηση μιας κρατικής οντότητας από το ως τώρα αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά της στη διάδοση της πληροφορίας (με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει τόσο στο επίπεδο της κρατικής χειραγώγησης της πληροφορίας όσο και στο επίπεδο της διασφάλισης της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών) είναι μια παγκόσμια πρώτη. Κι επειδή η τηλεόραση αποτελεί μια διαταξική και τελικά υπερταξική πραγματικότητα της καθημερινής ζωής των ανθρώπων, ο συγκλονισμός είναι πολλαπλάσιος ίσως της ουσιαστικής σημασίας του γεγονότος.
Ο Δρόμος της Αριστεράς θεωρεί πως η υπόθεση της ΕΡΤ θέτει σε επείγουσα προτεραιότητα τα ζητήματα Δημοκρατίας και Πολιτισμού στο πολιτικό προσκήνιο. Το σημερινό οκτασέλιδο αφιέρωμα στο θέμα είναι μια προσπάθεια να προσεγγίσουμε αυτά τα ζητήματα με τρόπους που, ενδεχομένως, θέλουμε να ελπίζουμε, θα πλουτίσουν τόσο τη σκέψη μας όσο και τους τρόπους που θα επιλέξουμε, ως πολίτες και ως αριστεροί, για να αντιδράσουμε.

Οι μαθητευόμενοι μάγοι της εικόνας, του Κώστα Βεργόπουλου
Η ΕΡΤ είναι υπόθεση Δημοκρατίας και Πολιτισμού, του Δημήτρη Τρίμη
Η Ειμαρμένη του σήμερα, του Κώστα Γεωργουσόπουλου
Στα χρόνια της τηλεδημοκρατίας, του Βασίλη Μουλόπουλου
Όταν η ΔΗΜΑΡ στριμώχτηκε στο συνωστισμό του προαυλίου της ΕΡΤ, του Σταύρου Κωνταντακόπουλου
Θα τραγουδάμε μέχρι να σβήσουν τ' άστρα, του Σταμάτη Κραουνάκη
Δημοκρατία, ενημέρωση, συνταγματικός πατριωτισμός, της Ζωής Κωνσταντοπούλου
Πάρεξ ελευθερία και γλώσσα, της Έλενας Πατρικίου
"Μ' ένα μπουκάλι ρούμι, σ' ένα βαθύ μπουντρούμι". του Αλέξανδρου Μπαλτζή
Η ΕΡΤ και η Δημοκρατία, του Γιώργου Κατρούγκαλου
ΕΡΤ, Συμβούλιο της Επικρατεία και μνημονιακό κράτος, του Βασίλη Ασημακόπουλου

Ο Στέφανος Στεφάνου γεννήθηκε στο Σουφλί το 1926 και στρατεύθηκε στο αριστερό κίνημα από την εφηβεία του, το 1941 ως μέλος της ΟΚΝΕ, της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ. Το 1946 καταδικάστηκε με το Γ΄ Ψήφισμα, φυλακίστηκε και κατόπιν εκτοπίστηκε ως το 1962. Από εκείνη την περίοδο ως τη δικτατορία ήταν ενταγμένος στην ΕΔΑ ως μέλος των κεντρικών οργάνων της Νεολαίας ΕΔΑ και της Νεολαίας Λαμπράκη. Την περίοδο των Ιουλιανών ήταν μέλος του προεδρείου και της Γραμματείας της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Στη διάρκεια της δικτατορίας κρατήθηκε για 4 χρόνια στους τόπους εξορίας. Είναι συγγραφέας και επιμελητής (με τον Ζήσιμο Συνοδινό) του τόμου, Τα Αρχεία της ΕΜΙΑΝ – Γενικό Ευρετήριο, Αθήνα, ΕΜΙΑΝ, 2010.