Το άρθρο του προηγούμενου φύλλου για τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα περιλάμβανε αποσπάσματα από την πρώτη ανταπόκριση του Βρετανού πρώην διπλωμάτη Κρεγκ Μάρεϊ από το Καράκας. Στο σημερινό φύλλο αποδίδονται τμήματα της δεύτερης ανταπόκρισής του, που αυτή τη φορά περιλαμβάνει και ενδιαφέροντα πολιτικά συμπεράσματα. Να υπενθυμίσουμε ότι ο Κρεγκ Μάρεϊ είναι ο μοναδικός Δυτικός δημοσιογράφος στο Καράκας, τη στιγμή που τα Δυτικά ΜΜΕ βρίθουν φανταστικών «ρεπορτάζ» που γράφονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Βενεζουέλα. Ολόκληρη η ανταπόκριση είναι διαθέσιμη στα αγγλικά στην ιστοσελίδα www.craigmurray.org.uk. Εκεί περιγράφονται και τρόποι ενίσχυσης της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, που πλέον αποτελεί «είδος υπό εξαφάνιση»…
του Κρεγκ Μάρεϊ
Κλείνω μια εβδομάδα στο Καράκας, και νομίζω ότι έχω αφομοιώσει αρκετά για να επιχειρήσω μια μικρή ανάλυση, σε αντίθεση με τις απλές εντυπώσεις που έδωσα λίγο μετά την άφιξή μου. Ωστόσο, μπορώ να επιβεβαιώσω εκ νέου ότι η Βενεζουέλα δεν είναι ένα καταπιεστικό κράτος. Επί μία εβδομάδα περιηγήθηκα όλο το Καράκας: δεν είδα κανένα σημείο ελέγχου, κανείς δεν με ρώτησε ποιος είμαι ή τι κάνω, ούτε με εμπόδισε να πάω οπουδήποτε. Επίσης, τα καταστήματα, τα μπαρ και τα εστιατόρια λειτουργούν κανονικά. Στη Μινεάπολη, αντίθετα, υπάρχουν παντού σημεία ελέγχου, οι δρόμοι είναι γεμάτοι από βαριά οπλισμένους άνδρες, οι πολίτες συχνά ακινητοποιούνται και ανακρίνονται ή εκτρέπονται σε άλλες διαδρομές, ενώ πολλά καταστήματα, μπαρ και εστιατόρια είναι κλειστά επειδή το προσωπικό φοβάται να κυκλοφορήσει. Ποιος βρίσκεται σε μια υποτιθέμενη δικτατορία;
Θέλω να κάνω μια παρατήρηση που θεωρώ θεμελιώδη: Η πολιτική στη Βενεζουέλα είναι βασικά φυλετική, και η ηγεσία της δεξιάς είναι βασικά πιο λευκή από τους υπόλοιπους. Φυσικά, υπάρχουν μεμονωμένες εξαιρέσεις. Αλλά η πολιτική στη Βενεζουέλα είναι έντονα ταξική, και σε αυτή την μετα-αποικιακή κοινωνία είναι δύσκολο να διαχωρίσεις τη φυλή από την τάξη. Αυτό που θέλει η αντιπολίτευση είναι απλά να γυρίσει το ρολόι πίσω και να αποκαταστήσει το οικονομικό απαρτχάιντ στη Βενεζουέλα. Είχα μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση με τον Ρικάρντο Βας, που μου εξήγησε πώς οι επαναστατικές πολιτικές του Τσάβες έφεραν στο πολιτικό προσκήνιο ανθρώπους οι οποίοι διαχρονικά ήταν αόρατοι σε μια κοινωνία που ιστορικά ήταν εξαιρετικά άνιση: «Οι πρώην κυβερνώντες, που τώρα είναι η αντιπολίτευση, ξαφνικά ανακάλυψαν ότι ο μάγειρας, η καθαρίστρια, ο σοφέρ, ακόμη και ο κηπουρός τους, άρχιζαν να αποκτούν πολιτικές ιδέες. Αυτό δεν τους άρεσε καθόλου». Ακόμα δεν τους αρέσει…
Απρόθυμες υποχωρήσεις
Οι κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας δεν άρχισαν μετά τις αμφισβητούμενες εκλογές του 2024. Εφαρμόζονται από τις δυτικές δυνάμεις σχεδόν από την αρχή του σοσιαλιστικού πειράματος του Τσάβες. Η καταστολή του σοσιαλισμού στη Λατινική Αμερική αποτελεί πολιτική των ΗΠΑ εδώ και έναν αιώνα, και όσο περισσότερο ο Τσάβες πετύχαινε, τόσο περισσότερο η Δύση προσπαθούσε να τον καταστείλει. Π.χ. η Γαλλία αρνήθηκε να παρέχει ανταλλακτικά για τα Mirage της Βενεζουέλας, ή ακόμα και για το γαλλικής κατασκευής μετρό. Τα αποθέματα χρυσού και ξένου συναλλάγματος της κυβέρνησης της Βενεζουέλας στο εξωτερικό έχουν απλά κλαπεί από ξένες κυβερνήσεις, και ο αποκλεισμός της Βενεζουέλας από το σύστημα τραπεζικών μεταφορών Swift προκάλεσε για κάποιο διάστημα χάος.
Έτσι σιγά-σιγά, απρόθυμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα υπό τον Μαδούρο είχε αναγκαστεί, ακριβώς λόγω των καταστροφικών επιπτώσεων των κυρώσεων, να δώσει περισσότερο χώρο στον ιδιωτικό τομέα και να μεταβεί σε ένα πιο σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο – αν και είναι γελοίο να περιγράψει κανείς τις μεταρρυθμίσεις υπό τον Μαδούρο ως «νεοφιλελεύθερες»… Μια επικίνδυνα απλοϊκή αφήγηση έχει επικρατήσει στη Δύση, τροφοδοτούμενη από τον Τραμπ, τη CIA και πηγές τύπου Ματσάδο και Μαϊάμι. Σύμφωνα με αυτήν, η αναπληρώτρια πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ πρόδωσε τον Μαδούρο, συνεργάζεται με τον Τραμπ, και τώρα εφαρμόζει νεοφιλελεύθερες πολιτικές, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου νόμου για το πετρέλαιο που ορίζει ότι μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να μεταφέρουν πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και ότι οι πληρωμές γι’ αυτό θα γίνονται αποκλειστικά μέσω των ΗΠΑ, σε λογαριασμό του Τραμπ στο Κατάρ.
Αυτά απλώς δεν είναι αλήθεια. Δεν απαγορεύθηκαν οι εξαγωγές πετρελαίου προς την Κίνα ή τη Ρωσία, ούτε προβλέπεται ότι οι πληρωμές θα γίνονται σε λογαριασμό του Τραμπ. Άλλωστε η νέα νομοθεσία συντάχθηκε υπό τον Μαδούρο, μετά από εκτενείς διαβουλεύσεις και συζητήσεις. Ήταν δηλαδή κάτι ήδη προγραμματισμένο, όχι αποτέλεσμα της απαγωγής. Ούτε έχει καμία σχέση με την τρέχουσα αρπαγή της πώλησης πετρελαίου της Βενεζουέλας από τις ΗΠΑ. Το τελευταίο είναι απλώς πειρατεία… Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι η Βενεζουέλα συμφωνεί με αυτή τη «ρύθμιση». Αυτό δεν είναι αλήθεια. Ή είναι αλήθεια υπό την έννοια ότι ένας όμηρος που κρατείται υπό την απειλή όπλου συμφωνεί να μείνει ακίνητος, αντί να φάει μια σφαίρα στο κεφάλι. Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας απλά δεν έχει τη φυσική δυνατότητα να εμποδίσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ…
Η ζωή συνεχίζεται
Η κυβέρνηση Μαδούρο επιχείρησε να μετριάσει τις επιπτώσεις των κυρώσεων, επιδιώκοντας την άρση ορισμένων από αυτές με αντάλλαγμα περισσότερο χώρο για καπιταλιστικές επενδύσεις και δραστηριότητες στην οικονομία. Με άλλα λόγια, αναγκάστηκε να παραχωρήσει κάποιο έδαφος στη Δύση, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να διατηρήσει τις τεράστιες κοινωνικές κατακτήσεις της επανάστασης του Τσάβες. Αυτή είναι μια προσπάθεια στην οποία ο ίδιος ο Νικολάς Μαδούρο συμμετείχε πλήρως. Σε αυτήν την ήδη εξαιρετικά ευαίσθητη ισορροπία, προστέθηκε ο παράγοντας Τραμπ. Η προθυμία του να σκοτώνει αθώους ανθρώπους, να καταπατά το διεθνές δίκαιο και να επιβάλλει τη θέλησή του εκμεταλλευόμενος το τεράστιο στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ, άλλαξε όλους τους κανόνες του παιχνιδιού. Η απίστευτα πομπώδης ρητορική του Τραμπ, οι παράλογοι ισχυρισμοί του ότι η γη και το πετρέλαιο της Βενεζουέλας έχουν κλαπεί από τις ΗΠΑ, δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο των κανονικών διπλωματικών διαπραγματεύσεων. Σήμερα η Ντέλσι Ροντρίγκεζ δεν ακροβατεί σε τεντωμένο σχοινί: βαδίζει σε ένα τούνελ τύπου Ιντιάνα Τζόουνς, γεμάτο παγίδες.
Εν τω μεταξύ, η ζωή στη Βενεζουέλα συνεχίζεται για τους απλούς ανθρώπους. Είχα την ευχαρίστηση να παρακολουθήσω μια συναυλία της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας την Κυριακή. Το πρόγραμμα περιλάμβανε αποκλειστικά συνθέτες από τη Βενεζουέλα, και το εναρκτήριο συμφωνικό ποίημα του Juan Bautista Plaza θα μπορούσε να σταθεί επάξια πλάι στο ευρωπαϊκό ρεπερτόριο… Δεν απολογούμαι που σας παρουσιάζω μικρά κομμάτια της καθημερινής ζωής, επειδή η εικόνα που μας έχουν δώσει για τη Βενεζουέλα είναι τόσο ακραία παραμορφωμένη, ώστε απαιτεί πολλαπλές διορθώσεις. Έχω πλήρη συνείδηση ότι δεν έχω απομακρυνθεί ακόμα από το Καράκας, και ότι η μέχρι τώρα εμπειρία μου είναι περιορισμένη. Ωστόσο, είμαι εντυπωσιασμένος από το μεγάλο πλεονέκτημα που έχω όντας εδώ, σε σχέση με τους σχολιαστές στη Δύση…
