Επιμέλεια: Γιάννης Σχίζας
Επιπλέον χρηματοδότηση 2,38 εκατ. ευρώ θα διατεθεί μέσω του Πράσινου Ταμείου για το σύστημα SAvE Whales, ένα δίκτυο υδροφώνων που θα ανιχνεύει τους απειλούμενους φυσητήρες στην Ελληνική Τάφρο και θα ειδοποιεί τα πλοία να αλλάξουν πορεία.
Το σύστημα «SAvE Whales» (System for the Avoidance of ship-strikes with Endangered Whales), το οποίο δοκιμάστηκε πιλοτικά το 2020 και το 2021 στη Νοτιοδυτική Κρήτη, θα αξιοποιηθεί στην περιοχή μεταξύ Κυθήρων, ακρωτηρίου Ταινάρου και ακρωτηρίου Μαλέα.
Το σύστημα αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2028, οπότε θα παραδοθεί στον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) για τη διαχείρισή του.
Η συμμετοχή του Πράσινου Ταμείου εξασφαλίζει εθνική χρηματοδότηση ύψους 2,38 εκατ. ευρώ, η οποία συμπληρώνει τη χρηματοδότηση των 700.000 ευρώ από την περιβαλλοντική οργάνωση OceanCare.
Οι έρευνες πεδίου στα στενά των Κυθήρων ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2024. Με μήκος που μπορεί να φτάσει τα 20 μέτρα και βάρος έως 50 τόνους, οι φυσητήρες, ξάδελφοι των δελφινιών, είναι το μεγαλύτερο κήτος με δόντια σε όλο τον κόσμο – σε αντίθεση με τις φάλαινες, οι οποίες αντί για δόντια φέρουν μπαλένες, κεράτινα χτένια με τα οποία φιλτράρουν το νερό.
Οι φυσητήρες της Ανατολικής Μεσογείου κατατάσσονται στα «κινδυνεύοντα» είδη της διεθνούς Κόκκινης Λίστας και προστατεύεται από το εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Η σύγκρουση με πλοία αποτελεί σήμερα την κυριότερη απειλή για τους περίπου 200 φυσητήρες που ζουν στα ελληνικά νερά, μαζί με την ηχορύπανση από τις επιχειρήσεις της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Για τον λόγο αυτό, περιβαλλοντικές οργανώσεις όπως η Greenpeace και το WWF αντιδρούν στα σχέδια εξόρυξης υδρογονανθράκων στην Ελληνική Τάφρο.
Η περιοχή όπου θα αναπτυχθεί το σύστημα προειδοποίησης εντάσσεται στο Εθνικό Πάρκο Ιονίου Πελάγους που θεσμοθετήθηκε τον Απρίλιο του 2024. Είναι τμήμα της Ελληνικής Τάφρου, ένα δίκτυο υποθαλάσσιων οροσειρών και χαράδρων που ξεκινά στο Ιόνιο και περνά νότια της Κρήτης και της Ρόδου.
Το σύστημα αναπτύχθηκε ερευνητές του Ινστιτούτου Υπολογιστικών Μαθηματικών του ΙΤΕ, του Ινστιτούτου Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, της επίσης ελληνικής Marine Traffic, της εταιρείας Green2Sustain και του ερευνητικού κέντρου CINTAL στο Πανεπιστήμιο του Αλγκάρβε στην Πορτογαλία. Στην προσπάθεια συμμετέχει επίσης το The Green Tank.
Το SAvE Whales αποτελείται από πλωτούς ακουστικούς σταθμούς, οι οποίοι λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια και φέρουν υδρόφωνα που καταγράφουν τους ήχους (κλικς) των φυσητήρων, τους επεξεργάζονται και στέλνουν τα αποτελέσματα στο κέντρο ανάλυσης μέσω δικτύου κινητής τηλεφωνίας.
Στο κέντρο ανάλυσης λειτουργεί σε 24ωρη βάση αυτοματοποιημένο υπολογιστικό σύστημα (περιλαμβάνει μοντέλα ακουστικής διάδοσης και εντοπισμού), στο οποίο συνδυάζονται τα δεδομένα από τους διαφορετικούς σταθμούς. Από την ανάλυση προκύπτει σε κλάσματα του δευτερολέπτου η ακριβής θέση των θηλαστικών.
Στη συνέχεια, τα αποτελέσματα προωθούνται σε πραγματικό χρόνο σε πλοία που διαπλέουν την περιοχή ώστε να επιβραδύνουν ή να αλλάξουν πορεία.
Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος, η τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε στην Ελλάδα θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου και του Ατλαντικού, για παράδειγμα στα. Κανάρια Νησιά.
Πώς η ντουλάπα, το πιάτο και οι συσκευές εξαντλούν τα υδατικά αποθέματα
Το νερό αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ζωής, όμως η πραγματική του κατανάλωση παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη. Πέρα από το νερό που τρέχει στη βρύση μας, υπάρχει μια τεράστια ποσότητα που απαιτείται για να παραχθεί οτιδήποτε αγγίζουμε, φοράμε ή καταναλώνουμε. Σήμερα, με την παγκόσμια λειψυδρία να χτυπά την πόρτα ακόμα και της Ευρώπης, η κατανόηση αυτού του κρυφού υδατικού αποτυπώματος είναι το πρώτο βήμα για μια ουσιαστική αλλαγή στη συνείδησή μας.
Μία από τις πλέον υδροβόρες βιομηχανίες παγκοσμίως είναι αυτή της «γρήγορης μόδας» (fast fashion). Για ένα και μόνο βαμβακερό παντελόνι τύπου τζιν, υπολογίζεται ότι απαιτούνται πλέον έως και 10.000 λίτρα νερού, αν συνυπολογίσουμε την άρδευση του βαμβακιού και τις χημικές επεξεργασίες βαφής. Με το 2025 να φέρνει νέους περιορισμούς στη χρήση βιομηχανικού νερού σε πολλές χώρες, η μόδα αναζητά λύσεις, όμως η δική μας υπερκατανάλωση ρούχων παραμένει η κύρια αιτία ρύπανσης ποταμών και λιμνών με τοξικά απόβλητα.
Στο τραπέζι μας, η κτηνοτροφία συνεχίζει να κατέχει τα πρωτεία στη σπατάλη. Η παραγωγή ενός κιλού βοδινού κρέατος απαιτεί περίπου 15.000 λίτρα νερού, μια ποσότητα που σοκάρει όταν σκεφτεί κανείς ότι περιλαμβάνει όχι μόνο το νερό που πίνει το ζώο, αλλά κυρίως τις τεράστιες εκτάσεις καλλιέργειας ζωοτροφών.
Παρομοίως, αγαπημένες συνήθειες όπως ο καφές και η σοκολάτα έχουν το δικό τους βαρύ τίμημα. Ένα μόνο φλιτζάνι καφέ «κοστίζει» 140 λίτρα νερού, ενώ ένα κιλό σοκολάτας μπορεί να αγγίξει τα 17.000 λίτρα, καθιστώντας τα προϊόντα πολυτελείας όχι μόνο οικονομικά, αλλά και περιβαλλοντικά.
Η τεχνολογία που κρατάμε στα χέρια μας κρύβει επίσης μια υδάτινη άβυσσο. Για την κατασκευή ενός τυπικού έξυπνου κινητού τηλεφώνου απαιτούνται 12.000 λίτρα νερού, κυρίως για την εξόρυξη σπάνιων γαιών και τον καθαρισμό των μικροτσίπ σε συνθήκες απόλυτης καθαρότητας. Οι βιομηχανίες ημιαγωγών πλέον καταναλώνουν εκατομμύρια τόνους νερού καθημερινά, προκαλώντας συχνά συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες για την πρόσβαση σε υδροφόρους ορίζοντες, ιδιαίτερα σε περιόδους ξηρασίας.
Ακόμα και οι υγιεινές επιλογές, όπως οι ξηροί καρποί, απαιτούν προσοχή. Η καλλιέργεια αμυγδάλων, ειδικά σε περιοχές που υποφέρουν από ξηρασία όπως η Καλιφόρνια ή η Μεσόγειος, καταπονεί το έδαφος, αφού ένα κιλό καρπών χρειάζεται 4.000 λίτρα νερού. Αντίστοιχα, το ρύζι, η βάση της διατροφής για το μισό πλανήτη, παραμένει μια από τις πιο απαιτητικές καλλιέργειες με 2.500 λίτρα ανά κιλό, ενώ οι πλημμυρισμένοι ορυζώνες εκλύουν μεθάνιο, επιδεινώνοντας την κλιματική κρίση που με τη σειρά της στερεύει τις πηγές νερού.
Τέλος, τα πλαστικά μιας χρήσης και το χαρτί αποτελούν καθημερινές «διαρροές» πόρων. Για ένα πλαστικό μπουκάλι μισού λίτρου ξοδεύονται 3 λίτρα νερού μόνο για την κατασκευή του, δηλαδή εξαπλάσια ποσότητα από αυτή που περιέχει. Το χαρτί, παρά την ψηφιοποίηση, εξακολουθεί να απαιτεί 10 λίτρα ανά κιλό, επιβαρύνοντας το οικοσύστημα.
Η στροφή σε επαναχρησιμοποιούμενα είδη και η επιλογή προϊόντων από αναγεννητική γεωργία δεν είναι πλέον μια εναλλακτική τάση, αλλά η μόνη βιώσιμη οδός.
ΗΠΑ, πρωτοφανές κύμα καύσωνα
Αντιμέτωπες με πρωτοφανές κύμα καύσωνα βρίσκονται οι δυτικές αμερικανικές πολιτείες καθώς ο υδράργυρος σκαρφάλωσε πάνω από τους 40 βαθμούς Κελσίου, ένα φαινόμενο που ειδικοί αποδίδουν στην κλιματική αλλαγή.
«Ήμουν ενθουσιασμένος που θα πήγαινα να γυμναστώ στον ήλιο και να μαυρίσω λίγο, αλλά ύστερα από λίγες έλξεις ίδρωνα όσο συνήθως έπειτα από δύο ώρες προπόνησης», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ο Κρεγκ Μπόιλ, 30χρονος καθηγητής από το Λος Αντζελες. «Κουράζομαι πολύ πιο γρήγορα και πρέπει να πίνω πολύ νερό», συμπλήρωσε.
Στο Παλμ Σπρινγκς, ανατολικά του Λος Αντζελες, καταγράφηκε την Πέμπτη μέγιστη θερμοκρασία 41,5°C – πρωτοφανής για Μάρτιο από τότε που υπάρχουν αρχεία (1893), σύμφωνα με την εθνική μετεωρολογική υπηρεσία (NWS).
Στο Φοίνιξ της Αριζόνας (νοτιοδυτικά) καταγράφηκε την ίδια ημέρα μέγιστη θερμοκρασία 40,5°C, επίσης ρεκόρ για αυτήν την εποχή του χρόνου, με τους μετεωρολόγους να προβλέπουν πως ο υδράργυρος θα ξεπεράσει τους 41 βαθμούς το σαββατοκύριακο.
Μετεωρολογικός σταθμός κοντά στα σύνορα με το Μεξικό, στη λίμνη Μαρτίνεθ, ανέφερε μέγιστη θερμοκρασία 43°C, σύμφωνα με ένδειξη που δεν έχει επαληθευτεί. Εάν επιβεβαιωθεί επισήμως, θα πρόκειται για ρεκόρ όλων των εποχών στις ΗΠΑ για τον μήνα Μάρτιο. Αυτό το κύμα πρωτοφανούς καύσωνα, το οποίο επηρεάζει εκατομμύρια Αμερικανούς, με θερμοκρασίες που υπερβαίνουν κατά 17 βαθμούς τον μέσο όρο για την εποχή, θα ήταν «σχεδόν αδύνατο σε έναν κόσμο χωρίς κλιματική αλλαγή», επισημαίνουν επιστήμονες.
Στη νότια Καλιφόρνια, οι μετεωρολόγοι έχουν εκδώσει προειδοποίηση για «ακραίες συνθήκες καύσωνα» .Στην Αριζόνα, ανάλογη προειδοποίηση ισχύει μέχρι το βράδυ της Κυριακής (ξημερώματα Δευτέρας στην Ελλάδα).
«Έχουμε συνηθίσει τη ζέστη, είμαστε από το Τέξας, αλλά είναι πολύ νωρίς για να κάνει τόση ζέστη», δήλωσε στο AFP η Σάρον Τζόουνς, η οποία βρίσκεται οικογενειακώς στο Λος Αντζελες. «Αποφασίσαμε να μην μείνουμε έξω για πολύ», συμπλήρωσε.
Σύμφωνα με το Weather Channel, τουλάχιστον 65 πόλεις στις δυτικές αμερικανικές πολιτείες έχουν καταγράψει θερμοκρασίες ρεκόρ για τον μήνα Μάρτιο.
Πηγή: ΑΠΕ
