Το πολιτικό σκηνικό βρίσκεται για τα καλά σε κίνηση. Ήδη με την εκπνοή του 2025 μπαίνουμε και τυπικά σε εκλογική τροχιά. Είτε οι εκλογές γίνουν μέσα στο 2026 –υπάρχουν συγκλίνουσες εκτιμήσεις που βλέπουν τον Μητσοτάκη να τις προκαλεί ακόμη και την άνοιξη προκειμένου να αντιμετωπίσει τις εντεινόμενες πιέσεις (από τις δικογραφίες ΟΠΕΚΕΠΕ, τη διευρυνόμενη κοινωνική απονομιμοποίηση αλλά και από συστημικά κέντρα που τον κρίνουν πλέον πολιτικά ασύμφορο)– είτε τελικά θα κατέληγαν να γίνουν μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027, οι ρυθμοί είναι εκλογικοί. Κι αυτό με βάση ιδιαίτερες προδιαθέσεις που επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό την «κατάσταση πνευμάτων» της ελληνικής κοινωνίας, τείνει να απογειώνει την «επένδυση της ελπίδας» σε εκλογικά σχέδια-κατεβάσματα (με παράβλεψη των απαιτήσεων κοινωνικής γείωσης και πολιτικού έρματος). Ακόμη περισσότερο, στις σημερινές συνθήκες κρίσης των όρων ύπαρξης της χώρας και της κοινωνίας που στο κέντρο της βρίσκεται και η σημαντική δυσκολία προσανατολισμού για το «δέον γενέσθαι», η τέτοια «εκλογική ατμόσφαιρα» προσθέτει τα δικά της εμπόδια στην αναζήτηση ουσιαστικών όρων διεξόδου.
Γίνεται φανερό ότι βρισκόμαστε σε περίοδο μετάβασης. Τόσο η κυβέρνηση Μητσοτάκη όσο και η συνολική τρέχουσα διάταξη πολιτικών δυνάμεων φαίνεται ότι κλείνουν τον κύκλο τους. Κυοφορείται νέο πολιτικό σκηνικό. Η διαμόρφωσή του θα καθοριστεί από πολλούς παράγοντες. Στις σχετικές διεργασίες εμπλέκονται κατ’ αρχάς ενεργά οι γνωστές ξένες πρεσβείες. Το σύστημα Τραμπ υποχρεώνει όλες τις πλευρές των εγχώριων συστημικών δυνάμεων να του δηλώσουν την πλήρη στοίχισή τους. Στο περιθώριο που τους απομένει, πιέζονται στη συνέχεια να ικανοποιήσουν τις υπόλοιπες δεσμεύσεις που έχουν χρεωθεί έναντι άλλων κέντρων (ευρωπαϊκών κυρίως). Οι ενδοδυτικές εντάσεις ΗΠΑ-Ευρώπης εσωτερικεύονται στο εγχώριο πολιτικό σκηνικό. Η συστημική, δομική κρίση που διατρέχει την Ε.Ε. και την Ευρώπη συνολικότερα, διαπλέκεται με την κατάσταση πολιτικών αδιεξόδων που βιώνει η Ελλάδα. Πολλά απ’ όσα γίνονται αυτή την περίοδο με την ευρωπαϊκή εισαγγελία, τα σκάνδαλα –εγχώρια και της ευρωενωσιακής ελίτ– και άλλες πιο «αφανείς» πιέσεις έχουν να κάνουν με τα παραπάνω και με το «ποιος» και «πώς» μοιράζει σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Ολιγαρχικά κέντρα επίσης εμπλέκονται σε αυτά τα μοιράσματα –πόρων, αναθέσεων πρότζεκτ, της ενεργειακής πίτας κ.λπ.– και δείχνουν ότι επιδιώκουν την αναδιάταξη του πολιτικού παιγνίου. Επιπλέον, δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι οι πιέσεις του ξένου παράγοντα για επώδυνες υποχωρήσεις όσον αφορά την κυριαρχία Ελλάδας και Κύπρου, θέτουν και αυτές σε κίνηση διαδικασίες που φαίνεται μάλιστα πιθανό ότι προνομοποιούν κυβερνήσεις συνεργασίας.
Κρίση του πολιτικού συστήματος
Η κρίση είναι πολυεπίπεδη. Πρώτα απ’ όλα αφορά τις προοπτικές της χώρας και τη βιωσιμότητά της κάτω από το μνημονιακό καθεστώς (δομική, παραγωγική αδυναμία, κοινωνική αποδιάρθρωση, δημογραφικό). Σε δεύτερο επίπεδο, άμεσα σχετιζόμενο με το προηγούμενο, εμφανίζεται ως κρίση των τρόπων του «ανήκομεν εις την Δύσιν» ‒ όλου του ιστορικά διαμορφωμένου καθεστώτος εξάρτησης της χώρας. Η εικόνα συμπληρώνεται τέλος, από το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα σε ευρύτατα, πλειοψηφικά τμήματα της κοινωνίας και το πολιτικό σύστημα (και τους υπόλοιπους θεσμούς συνολικά, ιδιαίτερα τη δικαστική εξουσία αλλά και τον Τύπο).
Καθόλου τυχαία, σημαντικές μερίδες του συστημικού πολιτικού κόσμου (Κ. Καραμανλής, Ευ. Βενιζέλος και άλλοι) ανησυχούν τελευταία «για τις προοπτικές του πολιτεύματος», για καταστάσεις που εξελίσσονται σε αδυναμία «κυβερνησιμότητας» και για την ανατίναξη των «κοινωνικών συμβολαίων». Στα ίδια συμφραζόμενα παίρνουν επίσης το νόημά τους πρόσφατες επισημάνσεις από πλευράς Βενιζέλου αλλά και αρκετών άλλων ότι οι «μονοκομματικές κυβερνήσεις» έχουν τελειώσει. Η κρίση πλέον ομολογείται και από κύκλους των ελίτ στα «αφηγήματα» των οποίων βέβαια μένουν στην αφάνεια οι αιτίες της και ο ρόλος που έπαιξαν οι ίδιοι στο στήσιμο του σημερινού καθεστώτος.
Αναγγέλλονται νέα κόμματα
Τα τρία κόμματα σε αναμονή, Μ. Καρυστιανού, Α. Τσίπρα, Α. Σαμαρά –τα δύο πρώτα επί της ουσίας ήδη εξαγγέλθηκαν την προηγούμενη εβδομάδα ενώ οι προθέσεις Σαμαρά παραμένουν μέχρις ώρας αδιευκρίνιστες– αναμένεται ότι θα οδηγήσουν σε έναν πρώτο εκλογικό γύρο αυξημένου πολυκερματισμού και ανακατέματος του πολιτικού τοπίου. Διευκολύνοντας και απ’ αυτή την άποψη τους σχεδιασμούς για μεταβατικά ή μονιμότερα κυβερνητικά σχήματα συνεργασίας (που θα κληθούν πάντως να διαχειριστούν το πλήρες φάσμα των συσσωρευμένων προβλημάτων που συνιστούν την κρίση των όρων ύπαρξης της χώρας). Στο επόμενο διάστημα, όλο το θέμα της «εξασφάλισης κυβερνησιμότητας» θα γίνει το πεδίο για την τιθάσευση και την ενσωμάτωση των κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι στο κυρίαρχο σύστημα και τους θεσμούς του. Ειδικότερα όσον αφορά «το ρεύμα των Τεμπών» (ως μεγαλύτερο αυτή την περίοδο, χώρο εκδήλωσης των κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι στα όσα προωθούνται) και τη μορφή που θα πάρουν τελικά οι σχετικές πρωτοβουλίες για την ίδρυση κόμματος, η συστημική αντιμετώπιση ήδη προκύπτει σαφής –τα σήματα άλλωστε είναι πολλά–: Επιθέσεις χωρίς όρια και προσπάθεια συμπίεσης και κοντέματος (με συμμετοχή, με τα ιδιαίτερά τους κατά περίπτωση κίνητρα, όλων των πλευρών του πολιτικού κόσμου) και στη συνέχεια (σίγουρα μετά τον πρώτο γύρο των εκλογών) φαλκίδευση, ενσωμάτωση και υπαγωγή στις «ανάγκες κυβερνησιμότητας» (δηλαδή στην «ανάγκη» να αναπροσαρμοστεί κάπως η πρόσοψη ώστε να μην θιγούν οι όροι του καθεστώτος που γεννούν τη σήψη). Το παίγνιο έχει παραπαιχτεί και εδώ (μετά το 2010) και αλλού (Ιταλία – «Καθαρά Χέρια»), είναι εν πολλοίς προβλέψιμο και δεν επιτρέπει σε κανέναν (μας) αυταπάτες. Απαιτείται άλλης τάξεως προετοιμασία συνειδήσεων και συνολικότερων πολιτικών όρων, πολύ πέραν μιας διαδικασίας που αυτοπεριορίζεται σ’ ένα εκλογικό κατέβασμα.
Εντάσεις εντός Ν.Δ. και τάσεις μέσα στην κεντροδεξιά
Στη Ν.Δ., οι εντάσεις περισσεύουν και τροφοδοτούνται από τα πολλαπλά κοινωνικά μέτωπα που ανοίγουν οι κυβερνητικές πολιτικές. Σημείο των καιρών: Η πίεση που ασκεί η οργή του αγροτικού κόσμου αλλά και η γενικότερη δυσαρέσκεια από την εγκατάλειψη της υπαίθρου, οδήγησε στις πρόσφατες «φωνές» των κυβερνητικών βουλευτών της περιφέρειας στη συνάντησή τους με τον Κ. Τσιάρα – υπουργό «Αγροτικής Ανάπτυξης». Επιπλέον, τυχόν ίδρυση κόμματος Σαμαρά είναι προφανές ότι θα ενισχύσει τις «δεύτερες σκέψεις» πολλών εν όψει των δυσκολιών επανεκλογής τους.
Εν τω μεταξύ προθερμαίνονται δελφίνοι. Ο Ν. Δένδιας φτιάχνει προφίλ διαφοροποίησης από τον Μητσοτάκη –η αποκλειστική πρόσκλησή του στα δεκαπεντάχρονα της εφημερίδας Δημοκρατία στέλνει και αυτή ηχηρά μηνύματα– ενώ σπεύδει να καταγραφεί ως χρήσιμος για την «επόμενη μέρα» προωθώντας «παραγγελιές» (ευρωπαϊκές μόνο;) για την πλήρη υπαγωγή του στρατού στις ευρωατλαντικές προτεραιότητες απέναντι στη Ρωσία αλλά και στους σχεδιασμούς του Ισραήλ – υιοθέτηση του ισραηλινού «θόλου» και συζητήσεις για κοινή ελληνοϊσραηλινή ταξιαρχία (!). Ο Κ. Πιερρακάκης επίσης αναβαθμίζεται. Αφού είδε τις προσβάσεις του στην αμερικανική διοίκηση να ανοίγουν εντυπωσιακά (ενώ για τον Μητσοτάκη παραμένουν δύσκολες), η προεδρία του Γιούρογκρουπ δεν αποκλείεται να τον προετοιμάζει για να «αξιοποιηθεί δεόντως» στο πολιτικό σκηνικό της «επόμενης μέρας».
Ακόμη και η Α. Λατινοπούλου προβάλλεται σταθερά στις δημοσκοπήσεις, προς πιθανή αξιοποίηση ίσως και αυτή ως εφεδρεία σε σχήματα συνεργασίας με κορμό την Ν.Δ.
Το ΠΑΣΟΚ «δεν περπατάει» ενώ ο Τσίπρας «φουσκώνεται» δια «πάσα χρήση»
Και στην Κεντροαριστερά εντείνονται οι εργασίες αναδόμησης. Με την πλήρη σύμπραξη και εδώ, πρεσβειών αλλά και ολιγαρχικών συμφερόντων ‒Μαρινάκης, Μελισσανίδης‒ που πάντως οι «πολιτικές τους επενδύσεις» εκτείνονται στο ευρύτερο πολιτικό φάσμα. Το ΠΑΣΟΚ μένει καθηλωμένο όπως έχει καταστεί μέσα από μια διαδρομή των τελευταίων χρόνων, δέσμιο δομικών, εσωτερικών φυγόκεντρων μπλοκ (προς Ν.Δ. και προς πρωτοβουλίες Τσίπρα). Ο Α. Τσίπρας υπερπροωθείται και με την πρόσφατη ομιλία του στην Πάτρα έχει βάλει πλώρη για «προσωπικό κόμμα». Αν και η ανυποληψία του δείχνει να του θέτει πιθανώς αξεπέραστους περιορισμούς, οι πρωτοβουλίες του έχουν πάντως οδηγήσει σε αποξήλωση τον ΣΥΡΙΖΑ, τη Νέα Αριστερά και πιθανώς και άλλα συριζικά θραύσματα. Και βεβαίως δηλώνει και αυτός υπερήφανος για τα πεπραγμένα του (!) και έτοιμος για «δημοκρατικό καπιταλισμό», «νέο πατριωτισμό», «νέες Πρέσπες» και για ό,τι άλλο του παραγγελθεί.
