Ο πολιτικός χρόνος έχει πυκνώσει δραματικά αυτή την περίοδο. Μια σειρά εξελίξεων αποκαλύπτουν τις τεράστιες τεκτονικές κινήσεις μέσα στο παγκόσμιο σύστημα. Δοκιμάζονται τα όρια όλων των πλευρών (των αντοχών και των δυνατοτήτων τους, των ιστορικών τους εφεδρειών κ.λπ.) ενώ αποσυντίθεται / οδηγείται σε πολύ βίαιες αναδιαρθρώσεις όλο το διεθνές σύστημα οικονομικοπολιτικών σχέσεων.
Τι μαρτυρούν οι πρόσφατες εξελίξεις
Το πλέγμα των όσων εξελίσσονται πρέπει να ιδωθεί στις συνολικές του διαστάσεις και αλληλοεπηρεασμούς. Η διεθνής σκηνή βέβαια έχει (σχεδόν) καταληφθεί για την ώρα από δύο επί τούτου σχεδιασμένες αμερικανικές εκδηλώσεις γκανγκστερικής επιθετικότητας. Από τις κινήσεις περί τη Γροιλανδία και από το μεγάλο σόου της επιχείρησης που ονόμασαν «Συμβούλιο Ειρήνης» (!). Και οι δύο συνδυαστικά, δίνουν πολλά μηνύματα για το «πού το πάνε» οι δυνάμεις που διοικούν τις ΗΠΑ πίσω από την πρόσοψη Τραμπ, για τις αγχώδεις προσπάθειές τους να καλύψουν μεγάλα αδιέξοδα και κλονισμούς της ηγεμονικής τους ισχύος, για τις απόπειρες που επιχειρούν για «φυγή προς τα εμπρός» και για πολλά άλλα. Την ίδια στιγμή οι αντιδράσεις όλων των άλλων –των ευρωπαϊκών κέντρων και του ταραγμού τους, του ευρισκόμενου υπό την μέγγενη των ΗΠΑ, Καναδά, κάποιων «υπόκωφων» οικονομικών κινήσεων της Ιαπωνίας που ενδεχομένως να φέρουν ισχυρές δονήσεις στην οικονομία των ΗΠΑ, των απαντητικών κινήσεων Ρωσίας και Κίνας, της συμπεριφοράς της Ινδίας, και πάμπολλα άλλα– δίνουν μια εικόνα για τους «ασκούς του Αιόλου» που λύνονται και για τις συγκρούσεις που θα προκύψουν μέσα σ’ ένα σκηνικό πολύ αβέβαιων μεταβάσεων. Σε τούτο το σημείωμα θα εστιάσουμε μόνο σε μερικές κρίσιμες για τον αναγκαίο προσανατολισμό, διαστάσεις από όλο το κουβάρι των όσων ξεδιπλώνονται.
- Οι λογαριασμοί λύνονται όχι μόνο με τους «άλλους» αλλά και εντός Δύσης. Πίσω από τις ρητορικές («τεράστιων πολιτισμικών διαφορών»!) που ντύνουν την τωρινή αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ευρωπαίων υπάρχει η κορύφωση μιας διαδικασίας πολύ βίαιων ενδοδυτικών ανακατατάξεων στην ιεραρχία των επιμέρους καπιταλιστικών κέντρων. Όλες οι προηγούμενες (μεταπολεμικές και μεταψυχροπολεμικές) ιεραρχήσεις τελούν υπό κατάρρευση, που στο επίκεντρό της βρίσκεται η ραγδαία εξελισσόμενη δομική κρίση του ευρωενεωσιακού οικοδομήματος. Η οργανικά αξεπέραστη πρόσδεση των ευρωπαϊκών / ευερωενωσιακών ιθυνουσών ελίτ στις ΗΠΑ (ατλαντισμός) ασκεί μοιραία επίδραση στη φορά αυτών των εξελίξεων. Το επεισόδιο «Γροιλανδία» με την όποια έκβασή του (από την καθαρή προσάρτηση, μέχρι την απεχθή φόρμουλα Τραμπ-Ρούτε για ουσιαστική προσάρτηση «όπως με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο», πίσω από την οποία έχουν κρυφτεί όπως-όπως οι ισχυρότεροι «ευρωπαίοι» παίκτες) προοιωνίζεται δυναμικές ικανές να σαρώσουν τόσο το ΝΑΤΟ όσο και την Ε.Ε.
Οι δευτερογενείς, πολιτικοοικονομικές συνέπειες προδιαγράφονται εκρηκτικών φορτίων. Το τι μπορεί να φέρει ένας συνδυασμός φυγόκεντρων ευρωπαϊκών σχεδιασμών «πολεμικής οικονομίας» με πολύ ελλιπείς ενδογενείς προϋποθέσεις, και της απότομης συνειδητοποίησης από (ήδη δυσφορούντα) λαϊκά στρώματα αλλά ακόμη και από συστημικούς κρίκους ότι ο ιμπεριαλισμός των «γιάνκηδων» στρέφεται τώρα και προς τους «συμμάχους» (!), θα το δείξει η συνέχεια. Ένα είναι βέβαιο. Η διαδικασία δεν είναι απ’ αυτές που «λύνονται με μια σπαθιά» – θα διαβεί πολλές και βασανιστικές φάσεις. Και με πολύ ασαφή τα «δρώντα υποκείμενα», όπου μάλιστα το υποκείμενο «Ευρώπη» μπαίνει στην πιο προχωρημένη φάση της ιστορικής κρίσης του.
- Προς «γυμνή μετάβαση» με αλλεπάλληλους γύρους μοιρασμάτων ζωνών εκμετάλλευσης ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις. Η πολιτική διαμεσολάβηση πάει στην μπάντα υπό την αλαζονική (ψευδ)αίσθηση των ελίτ ότι «τώρα» είναι η κατάλληλη ώρα για να ξεμπερδεύουν (σε όλα τα επίπεδα, από το ενδοκρατικό μέχρι το περιφερειακό και το παγκόσμιο) με την ανάγκη πολιτικού χειρισμού των κοινωνικών αντιθέσεων που γεννά ο κόσμος τους. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, το Δυτικό σύστημα υπό τις ΗΠΑ δεν μπορεί να σηκώνει πλέον τα «βάρη» της ηγεμονίας του. Επιταχύνεται ο εκφυλισμός του σε απροσχημάτιστες συναλλακτικές αρπαχτές προς εξυπηρέτηση των πιο βραχυπρόθεσμων και ευμετάβλητων οικονομικών αναγκών των διαφόρων κέντρων, που πρέπει να διαχειριστούν τις «απελευθερωμένες» συγκρουσιακές τους επιδιώξεις. Και αυτό γεννά αστάθεια και ενισχύει τη ροπή για δύσκολα ελεγχόμενες πολεμικές κλιμακώσεις.
Το επιχειρούμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» –αυτή η αντι-ΟΗΕ πειρατική δομή υπό τον προσωπικό (!) έλεγχο Τραμπ που φιλοδοξεί να χειριστεί τον πλανήτη σαν οικόπεδα προς αγοραπωλησία– συμπυκνώνει τις προθέσεις που συνθέτουν ένα «πίσω ολοταχώς προς τη βαρβαρότητα». Η οριακότητα της μεθόδευσης γεννά αμηχανία και μεγάλες δυσκολίες διαχείρισης της όποιας συμπόρευσης ακόμη και εντός Δύσης. Σε ένα άλλο επίπεδο, οι στάσεις των ανερχόμενων κοσμοκρατορικών δυνάμεων έχουν τις δικές τους συμβολές στις ροπές που διαγράφονται (πέρα από τις υπολογίσιμες γραμμές αντιστάσεων που προβάλλουν απέναντι στον ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ / Δύσης): Οι ρωσικές τοποθετήσεις για τη Γροιλανδία –«δεν μας αφορά», δεν είναι δικό μας χωράφι δηλαδή, φαγωθείτε μεταξύ σας– αλλά και η επιλογή αβανταρίσματος του Τραμπ, τα όλο και πιο ορατά ρωσοαμερικανικά ντηλ για την Αρκτική και αλλού, οι «αιδήμονες» σιωπές της Κίνας (η Κίνα πάντως είναι πολύ περίπλοκη υπόθεση, άλλης τάξεως ηγεμονικών δυνατοτήτων), η κινητικότητα της Ινδίας με το Ισραήλ στο πλαίσιο της προώθησης του δικού της διαδρόμου προς τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, λένε πολλά για τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά των σημερινών συσχετισμών δυνάμεων. Και για τις αφέλειες της άκριτης καταφυγής σε «οκεία σχήματα» του 20ού αιώνα προκειμένου να ερμηνευθεί ο σημερινός κόσμος.
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο προκύπτει ένα τεράστιο ζήτημα για τις μεσαίες και μικρότερες χώρες και λαούς, που αποτελούν το μεγάλο «αόρατο» μέρος του πλανήτη. Το θέμα της προάσπισης των βαθμών κυριαρχίας τους μέσα σε συνθήκες που πιέζουν την αυτονομία ή και ακόμη την κρατική τους υπόσταση (ακόμη και του Καναδά) θα γίνει κομβικό ζήτημα, γύρω από το οποίο θα τείνουν να αρθρώνονται τα πιο «μη κανονικά», υβριδικά μπλοκ τόσο σε τοπική όσο και σε διεθνή κλίμακα.
Η χώρα μας και «εμείς» μέσα στον κόσμο «γυμνής μετάβασης»
Τα μαντάτα έρχονται απανωτά και ηχηρά. Στο άμεσο επόμενο διάστημα θα δοκιμαστεί η κυριαρχία της χώρας μας. Η υπόστασή της, τα σημερινά της εδαφικά σύνορα, οι όροι της ύπαρξής της. Στο πλαίσιο της απόβασης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, και με την Τουρκία να προβάλλει αυξανόμενη περιφερειακή ισχύ που βαρύνει ιδιαίτερα στις προτεραιότητες των ΗΠΑ, οι σχεδιασμοί διαμοιρασμού και (αρπαγής) οικοπέδων στην Α. Μεσόγειο διατυπώνονται απροσχημάτιστα από τους ανθρώπους του Τραμπ στην περιοχή (Γκίλφοϊλ, Μπάρακ και άλλοι). Την ίδια στιγμή που προχωρεί και μια όλο και πιο σκληρή εσωτερίκευση επί ελληνικού εδάφους, των συγκρούσεων ανάμεσα σε αμερικανικούς και ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς που αφορούν την ευρύτερη περιοχή (Α. Ευρώπη, Βαλκάνια, Καύκασος, Α. Μεσόγειος).
Η ιστορικά βαρύνουσα, οργανική σχέση εξάρτησης των ελληνικών ελίτ από τις ΗΠΑ και τη Δύση μέσα στις σημερινές συνθήκες φέρνει τη χώρα μας σε υπαρξιακή κρίση. Ο μεθοδευόμενος ενδοτισμός απέναντι στην Τουρκία, σε συνδυασμό με την απόλυτη πρόσδεση στην ουρά του Ισραήλ προς εξυπηρέτηση της επιθετικότητάς του στη Μ. Ανατολή, είναι ολέθριος. Η προβολή αυτού του δρόμου ως ασπίδας απέναντι στην απειλή της τουρκικής αρπακτικότητας εκθέτει Ελλάδα και Κύπρο σε θανάσιμους κινδύνους. Το πολιτικό σύστημα κινείται σε όλο του το φάσμα μέσα στα «συμβόλαια» αυτής της πορείας. Ακόμη και κάποιες συστημικές πλευρές που θέτουν ορισμένα ζητήματα κυριαρχίας δεν φαίνονται να βλέπουν πολύ πέραν κάποιων σωσίβιων εναγκαλισμών με τον «τραμπισμό» ή της αναζήτησης ομπρέλας-«θόλου» στο Ισραήλ. Εξ ού και η γενικευμένη αφασία που μεταδίδεται στην κοινωνία και την αφοπλίζει εν πολλοίς (παρά τους όποιους «Καποδίστριες») μπροστά στα όσα έρχονται. Άρα προκύπτει ως κεντρικό ζήτημα η ανάγκη για μια σειρά από πολυεπίπεδα «εμείς», μέρη μιας διαδικασίας συγκρότησης ενός κινήματος ικανού να σταθεί απέναντι στο πολιτικό σύστημα και να αντιμετωπίσει τούτη τη φορά ενεργητικά, και ξεκινώντας από τις πραγματικές δυνατότητες, το ζήτημα του πώς μπορεί να υπάρξει η χώρα και ο λαός με όρους αυτονομίας και αξιοπρέπειας, στη συγκεκριμένη καυτή περιοχή και εποχή όπου ζούμε.
