Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν στο Ομάν* ανέβαλαν, ως τώρα, την επίθεση. Ταυτόχρονα, επιβεβαίωσαν το αδιέξοδο που κυριαρχεί στην αμερικανο-ισραηλινή πολιτική για τη Μέση Ανατολή. Η ήπια στάση της Τεχεράνης δεν φαίνεται να αρκεί για να τροποποιήσει τα πολεμικά σχέδια. Η διαβεβαίωσή της, ότι δεν προτίθεται να προχωρήσει στην κατασκευή πυρηνικών όπλων (αλλά ότι διατηρεί το δικαίωμα –κατοχυρωμένο άλλωστε από το λεγόμενο διεθνές δίκαιο– να αναπτύξει πυρηνική τεχνολογία για ειρηνική χρήση), δεν έπεισε τους συνομιλητές της. Δεν είχαν άλλωστε καμία πρόθεση να πειστούν. Ας μην ξεχνάμε ότι ήταν ο Τραμπ εκείνος που απέσυρε τις ΗΠΑ από την προηγούμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Δύσης.
Τώρα ΗΠΑ και Ισραήλ απαιτούν όχι μόνο την παραίτηση της Τεχεράνης από κάθε έρευνα για ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, αλλά και την εγκατάλειψη του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων που, ελλείψει αεροπορικής δύναμης, αποτελούν την αιχμή της άμυνας του Ιράν. Η απαίτηση αυτή των ΗΠΑ-Ισραήλ ήταν, όπως φαίνεται, ο αντικειμενικός στόχος των διαπραγματεύσεων. Και οι δύο χώρες επιχαίρουν διαβεβαιώνοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει υποστεί σημαντικό πλήγμα στον πόλεμο των 12 ημερών. Την ίδια στιγμή, δεν ξεχνούν την αποτελεσματικότητα των βαλλιστικών δυνατοτήτων του Ιράν την ίδια περίοδο. Ζητούν λοιπόν τον αφοπλισμό του, την ίδια στιγμή που διαβεβαιώνουν ότι επιθυμούν «αλλαγή καθεστώτος» και απεργάζονται την άλωση της χώρας!
Είναι φανερό ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να ικανοποιήσει αυτούς τους όρους. Αποδέχεται τις συνομιλίες, επιθυμεί μια συμφωνία αντίστοιχη με εκείνη του παρελθόντος, αλλά απορρίπτει –και λογικά– κάθε αμφισβήτηση του νόμιμου δικαιώματός της στην άμυνα. Πολιτική και στρατιωτική ηγεσία διαβεβαιώνουν ταυτόχρονα ότι η απάντηση της χώρας, σε περίπτωση που δεχθεί πλήγμα, θα είναι καταλυτική. Υπενθυμίζουν ότι το περασμένο καλοκαίρι το Ιράν είχε υποστεί αιφνιδιαστικά πλήγματα σε βάρος της στρατιωτικής του ηγεσίας, και παρ’ όλα αυτά η απάντησή του υπήρξε σθεναρή. Τώρα η ιρανική ηγεσία δηλώνει ότι δεν δεσμεύεται από μια «αναλογική» απάντηση. Ίσως η στρατιωτική ενίσχυση που δέχθηκε από την Κίνα, και οι διαβεβαιώσεις του Πεκίνου για πλήρη οικονομική και πολιτική στήριξη, έχουν παίξει το ρόλο τους.
Απρόβλεπτες οι συνέπειες μιας μεγάλης επίθεσης
Ακόμα και Αμερικάνοι επιτελείς υποστηρίζουν ότι το σχέδιο επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν έχει κενά. Ίσως αυτό εξηγεί τις καθυστερήσεις που καταγράφονται, ή ακόμα και τη φημολογούμενη άφιξη και δεύτερου αεροπλανοφόρου στην περιοχή. Το Ιράν όμως είναι μια αχανής χώρα και ο έλεγχός του δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Απαιτεί την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, έστω και σε ορισμένες κρίσιμης σημασίας περιοχές, γεγονός που υπερβαίνει τις δυνατότητες του Ισραήλ και θα εμπλέξει τις ΗΠΑ σε ένα μακροχρόνιο πόλεμο.
Ταυτόχρονα, το Ιράν είναι μια συγκροτημένη χώρα με πολιτισμό και ιστορία, και ο λαός του –παρά τις αντιθέσεις με το καθεστώς– δεν μοιάζει διατεθειμένος να υποστεί τη διάλυση που βιώνουν η Συρία ή η Λιβύη. Η απομόνωση, και ακόμη περισσότερο η κατάρρευση του καθεστώτος απομακρύνεται όσο προβάλλεται ως ο διακηρυγμένος στόχος της Δύσης. Την ίδια στιγμή, η επίδειξη πιο αποφασιστικής στάσης από την πλευρά της Κίνας (μπροστά στον διπλό κίνδυνο, αφενός απώλειας μιας σημαντικής πηγής τροφοδοσίας με ενέργεια, αφετέρου ισχυρής αμφισβήτησης του εγχειρήματος των BRICS), υποχρεωτικά λαμβάνεται υπόψη στους υπολογισμούς. Ακόμα, και όχι τελευταίο σε σημασία, η δυνατότητα του Ιράν να «κλείσει» τα Στενά του Ορμούζ, και οι τεράστιες συνέπειες που αυτό θα έχει στην παγκόσμια οικονομία, προκαλεί ανησυχία σε όλους.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, και ενώ δεν έχει ανακοινωθεί ακόμα δεύτερος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν, συναντήθηκαν στον Λευκό Οίκο οι Τραμπ και Νετανιάχου. Στο μενού των συζητήσεων, πέρα από τη Γάζα, ήταν και η επίθεση στο Ιράν. Σύμφωνα με τις δηλώσεις Τραμπ, δεν υπήρξε συμφωνία. Οι ΗΠΑ επιμένουν στη συνέχιση των συνομιλιών, και μόνο σε περίπτωση αποτυχίας θα προχωρήσουν σε πολεμική ενέργεια. Μένει να φανεί αν αυτό αποτελεί πρόσχημα για κέρδισμα χρόνου ενόψει καλύτερης προετοιμασίας της επίθεσης. Ή, η χειρότερη εκδοχή, πρόσχημα για να κτυπήσει πρώτα το Ισραήλ και να ακολουθήσουν οι ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση αποτελεί το πιο πιθανό ενδεχόμενο…
* «Το Ιράν έθεσε όρια, έμεινε όρθιο» (φύλλο 762).
Ακραίος τυχοδιωκτισμός
του Πολ Λαρούντι*
Ο Νετανιάχου επιμένει να πείσει τον ηγέτη της φθίνουσας υπερδύναμης να καταστρέψει το Ιράν επειδή –κατά την άποψή του– μόνο αυτή η χώρα εμποδίζει την πλήρη κυριαρχία του Ισραήλ στη Δυτική Ασία. Πέρυσι, και οι δύο εξεπλάγησαν όταν η ιρανική αντεπίθεση προκάλεσε σοβαρές απώλειες στις αεροπορικές βάσεις, στο ενοποιημένο επιχειρησιακό αρχηγείο και στις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ. Τώρα οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν το ναυτικό και την αεροπορία τους –αλλά όχι τον στρατό τους– στην περιοχή. Ήλπιζαν ότι η απειλή θα αρκούσε για να αναγκάσει το Ιράν να αποδεχθεί τις παράλογες απαιτήσεις τους: να απαρνηθεί το αμυντικό του οπλοστάσιο, να σταματήσει τον χαμηλού βαθμού εμπλουτισμό ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς, και να γυρίσει την πλάτη στους περιφερειακούς συμμάχους του. Αστεία πράγματα. Καμία χώρα δεν πρόκειται να γδυθεί και να υποκύψει οικειοθελώς.
Θα «νικήσει» το Ιράν σε μια γενικευμένη μάχη; Ίσως όχι, αλλά ούτε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα νικήσουν. Το Ιράν μπορεί να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή στην περιβόητη «αρμάδα» των ΗΠΑ και στις βάσεις τους στην περιοχή. Μπορεί επίσης να αποκλείσει τα Στενά του Ορμούζ, και να καταστρέψει τις εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου γύρω από τον Περσικό Κόλπο. Η παγκόσμια οικονομία θα βυθιστεί σε κρίση. Επιπλέον, το Ιράν θα έπληττε τους εναπομείναντες σημαντικούς στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους του Ισραήλ. Εν ολίγοις, δεν υπάρχει στρατηγική για την ήττα του Ιράν που να μην επιφέρει επίσης μεγάλη καταστροφή στους επιτιθέμενους, καθώς και οικονομική καταστροφή σε ολόκληρο τον κόσμο. Το Ισραήλ βλέπει ένα τέτοιο χάος ως ευκαιρία, θέλει όμως ταυτόχρονα να αποφύγει τα βαριά πλήγματα που το Ιράν είναι ικανό να του επιφέρει…
Πιστεύω ότι, στο μυαλό του Νετανιάχου, μόνο μια «προληπτική» πυρηνική επίθεση θα το εξασφάλιζε αυτό. Λέγοντας στον Τραμπ ότι, ενώ η χρήση αμερικανικών πυρηνικών όπλων μπορεί να προκαλέσει πυρηνικό Αρμαγεδδώνα, αυτός μπορεί να αποφευχθεί εάν χρησιμοποιηθούν τα ισραηλινά πυρηνικά όπλα, και ότι επιπλέον οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποποιηθούν κάθε ευθύνη. Αυτή είναι μια τρομακτική προοπτική. Ας ελπίσουμε ότι οι ΗΠΑ θα αρνηθούν, και ότι το Ισραήλ δεν θα προχωρήσει μόνο του. Αυτό είναι και το πιο πιθανό ενδεχόμενο. Αλλά ένας ακραίος τυχοδιωκτισμός δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς, κι αυτό δεν πρέπει να αποσιωπάται.
* Ο Πολ Λαρούντι είναι Αμερικανός, στέλεχος του διεθνούς κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη και της πρωτοβουλίας «Ένα Καράβι για τη Γάζα». Εδώ αποδίδονται περιληπτικά οι βασικές σκέψεις άρθρου που μας κοινοποίησε στις 11/2/2026.
