του Φράι Μπέτο*
Η τρομοκρατική απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, από την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, αποτελεί σοβαρή προσβολή της κυριαρχίας και της ανεξαρτησίας των χωρών της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Ο Ντίαζ-Κανέλ, πρόεδρος της Κούβας, ο Γκουστάβο Πέτρο της Κολομβίας και ο Γκαμπριέλ Μπόριτς της Χιλής ήταν οι πρώτοι που αντέδρασαν με αγανάκτηση. Ο Λούλα αντέδρασε λίγο αργότερα τονίζοντας: «Οι βομβαρδισμοί στο έδαφος της Βενεζουέλας και η σύλληψη του προέδρου της ξεπερνούν τα όρια του απαράδεκτου. Αυτές οι πράξεις αποτελούν σοβαρή προσβολή της κυριαρχίας της Βενεζουέλας και ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα… Η κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου είναι το πρώτο βήμα προς έναν κόσμο βίας, χάους και αστάθειας, όπου ο νόμος του ισχυρότερου υπερισχύει της πολυμέρειας». Ο Λούλα υπογράμμισε ότι «η ενέργεια αυτή θυμίζει τις χειρότερες στιγμές της εξωτερικής παρέμβασης στην πολιτική της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, και απειλεί τη διατήρηση της περιοχής ως ζώνης ειρήνης», και κατέληξε: «Η διεθνής κοινότητα πρέπει, μέσω του ΟΗΕ, να αντιδράσει με σθένος».
Οι βομβαρδισμοί στο έδαφος της Βενεζουέλας και η σύλληψη του προέδρου της ξεπερνούν τα όρια του απαράδεκτου. Αποτελούν σοβαρή προσβολή της κυριαρχίας της Βενεζουέλας και ένα εξαιρετικά επικίνδυνο προηγούμενο για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα
Οι σχέσεις των ΗΠΑ με τους ηγέτες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής που δεν συμφωνούν με την ιμπεριαλιστική πολιτική τους, η οποία βασίζεται στο Δόγμα Μονρόε, ήταν πάντα –το λιγότερο– τεταμένες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου και μιας πολιτικής ανάσχεσης του κομμουνισμού, οι ΗΠΑ εμπλέκονταν άμεσα ή έμμεσα σε ενέργειες που οδήγησαν στην ανατροπή, το θάνατο ή την εξαφάνιση ηγετών της Λατινικής Αμερικής. Οι περισσότερες από αυτές τις παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν μέσω της υποστήριξης πραξικοπημάτων, μυστικών επιχειρήσεων ή συμμαχιών με τοπικές ομάδες.
- Μεταξύ των πιο γνωστών περιπτώσεων περιλαμβάνεται αυτή του Γιάκομπο Άρμπενς, δημοκρατικού προέδρου της Γουατεμάλας. Ανατράπηκε το 1954 από ένα πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από τον Λευκό Οίκο, και πέθανε στην εξορία υπό αμφιλεγόμενες συνθήκες. Κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος, ο Τσε Γκεβάρα βρισκόταν στη Γουατεμάλα, απ’ όπου κατάφερε να διαφύγει στο Μεξικό.
- Την ίδια χρονιά, το 1954, οι ΗΠΑ προώθησαν το πραξικόπημα που επέβαλε στρατιωτική δικτατορία στην Παραγουάη. Δέκα χρόνια αργότερα, επανέλαβαν την εξάλειψη της δημοκρατίας στη Βραζιλία (1964), την Αργεντινή (1966 και 1976), τη Βολιβία (1966 και 1971), την Ουρουγουάη και τη Χιλή (1973). Ο δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της Χιλής, Σαλβαδόρ Αλιέντε, σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια του αμερικανοκίνητου στρατιωτικού πραξικοπήματος.
- Ο Ομάρ Τορίχος, προοδευτικός πρόεδρος του Παναμά, σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα το 1981. Εξακολουθούν να υπάρχουν υποψίες για την ανάμιξη των ΗΠΑ σ’ αυτό, αν και ποτέ δεν αποδείχθηκαν.
- Ο προοδευτικός Μόρις Μπίσοπ, που εκλέχθηκε πρωθυπουργός της Γρενάδας το 1979, ανατράπηκε, συνελήφθη και εκτελέστηκε στη φυλακή το 1983, κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος που προηγήθηκε της αμερικανικής εισβολής στη χώρα. Τον είχα γνωρίσει στη Μανάγκουα τον Ιούλιο του 1980, στην πρώτη επέτειο της Σαντινιστικής Επανάστασης.
- Ο Μανουέλ Νοριέγκα, στρατιωτικός που ηγήθηκε του Παναμά το 1983-89, ήταν πράκτορας της CIA. Ωστόσο, λόγω της εμπλοκής του με καρτέλ ναρκωτικών, ανατράπηκε από μια αμερικανική εισβολή, μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ και καταδικάστηκε σε 40 χρόνια φυλάκισης, από τα οποία εξέτισε τα 17.
- Μετά από δημοκρατικές εκλογές, ο Ζαν-Μπερτράν Αριστίντ, ιερέας συνδεδεμένος με τη Θεολογία της Απελευθέρωσης, διετέλεσε πρόεδρος της Αϊτής για τρεις θητείες. Η τελευταία ήταν το 2001-2004, όταν οι ΗΠΑ παρενέβησαν και τον εξόρισαν από τη χώρα με τη βοήθεια βραζιλιάνικων στρατευμάτων.
- Ο Χουάν Ορλάντο Ερνάντες, πρόεδρος της Ονδούρας το 2014-22, συνελήφθη στη χώρα του τον Φεβρουάριο 2022 κατόπιν εντολής των ΗΠΑ. Τον Ιούνιο 2024 καταδικάστηκε από την αμερικανική δικαιοσύνη σε 45 χρόνια φυλάκισης, κατηγορούμενος ότι έλαβε εκατομμύρια δολάρια από καρτέλ για να επιτρέψει τη διέλευση κοκαΐνης από την Ονδούρα. Τον Δεκέμβριο 2025 ο Τραμπ του χορήγησε προεδρική χάρη προκειμένου να ενισχύσει το συντηρητικό κόμμα του Ερνάντες στις εκλογές…
Εκτός από αυτές τις υποθέσεις, υπάρχουν αναφορές για απόπειρες δολοφονίας πολιτικών ηγετών στην περιοχή, αποσταθεροποίηση κυβερνήσεων ή υποστήριξη, εκ μέρους των ΗΠΑ, καθεστώτων που παραβίαζαν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πολλά έγγραφα έχουν αποχαρακτηριστεί τα τελευταία χρόνια, αποκαλύπτοντας τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε μυστικές επιχειρήσεις, αλλά και δείχνοντας ότι τα αποτελέσματα δεν ήταν πάντα τα αναμενόμενα…
* Ο Φράι Μπέτο είναι Βραζιλιάνος συγγραφέας, φιλόσοφος, και ένας εκ των ιστορικών εκφραστών της Θεολογίας της Απελευθέρωσης. Εδώ αποδίδονται αποσπάσματα άρθρου του που δημοσιεύθηκε στις 4/1/2026 στον λατινοαμερικάνικο ειδησεογραφικό ιστότοπο teleSUR (www.telesurtv.net).
